Amerykanin Matthew Farrow, pierwszy na świecie pacjent, któremu przeszczepiono komórki macierzyste z krwi pępowinowej, spotkał się w Warszawie z prof. Eliane Gluckman, która 38 lat temu dokonała tej historycznej transplantacji. Choremu na niedokrwistość Fanconiego 5-letniemu wówczas chłopczykowi francuska hematolożka podała komórki z krwi pępowinowej jego czteromiesięcznej siostry.
Do pierwszego zabiegu przeszczepienia komórek macierzystych z krwi pępowinowej doszło w 1988 roku w Paryżu, gdzie chory na niedokrwistość Fanconiego – rzadką chorobę genetyczną, w której upośledzenie naprawy uszkodzeń DNA prowadzi do niewydolności szpiku kostnego – Matthew Farrow wyjechał wraz z rodzicami i swoją maleńką siostrą. W tym czasie Europa była kolebką innowacyjnych rozwiązań medycznych, a prof. Eliane Gluckman uważana była za ich pionierkę.
Matthew był w bardzo złym stanie, a jego rodzice nie mówili po francusku – wspominała prof. Eliane Gluckman podczas spotkania z dziennikarzami, zorganizowanego 6 maja w laboratorium Polskiego Banku Komórek Macierzystych w Warszawie. – Transplantacja przebiegła u niego bez żadnych komplikacji – dodała.
Pierwsze próby terapii komórkowej z wykorzystaniem krwi pępowinowej, prowadzone w latach 80. ubiegłego wieku, kończyły się niepowodzeniem. Przełom nastąpił dopiero w 1988 roku. To prof. Eliane Gluckman pierwszym udanym przeszczepieniem komórek z krwi pępowinowej zapoczątkowała erę rozwoju terapii komórkowych, które w tej chwili są standardem leczenia wielu chorób, nie tylko nowotworowych.
Zgodnie z europejskimi wytycznymi, od 2006 roku komórki z krwi pępowinowej są uznawane za równorzędne z komórkami pochodzącymi ze szpiku kostnego i krwi obwodowej. Mają unikalne adekwatności, które przekładają się na korzyści terapeutyczne – po przeszczepieniu zasiedlają szpik kostny biorcy i zaczynają produkować zdrowe komórki krwi, co umożliwia odbudowę funkcji organizmu zaburzonych przez chorobę.
Udowodniliśmy, iż krew pępowinowa jest istotną opcją leczenia, możliwą do zastosowania również w przypadku braku dopasowania u rodzeństwa – przypomniała prof. Eliane Gluckman.
Potwierdził to prof. Krzysztof Kałwak, kierownik Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, w której wykonano do tej pory 28 transplantacji komórek macierzystych z krwi pępowinowej. W niektórych chorobach, jak podkreśla, wyniki są lepsze niż po przeszczepieniu szpiku.
Komórki krwi pępowinowej są nadzieją w leczeniu chorób nowotworowych, szczególnie ostrej białaczki szpikowej, a także wielu chorób nienowotworowych. Co ważne, w przypadku przeszczepiania komórek macierzystych z krwi pępowinowej nie jest potrzebna pełna zgodność HLA, tak jak w przypadku komórek ze szpiku czy z krwi obwodowej. A więc możemy sobie pozwolić na pewne niezgodności, a szansa na udany przeszczep jest bardzo duża. Mniejsze jest też ryzyko powikłań immunologicznych – tłumaczył prof. Krzysztof Kałwak.
W opinii Matthew Farrowa, który jest koordynatorem banku krwi pępowinowej, mimo niezaprzeczalnych korzyści tej terapii, wielu ludzi wciąż nie zdaje sobie sprawy, jak ważne są przeszczepienia komórek macierzystych z krwi pępowinowej. W jego przypadku krew pępowinowa młodszej siostry uratowała mu życie i pozwoliła mu dorosnąć, ożenić się, mieć własną rodzinę i wieść normalne życie. Wielu pacjentów nie miało tyle szczęście.
Ja jestem żywym przykładem na to, iż ta metoda działa. Czuję się dobrze, ale to nie jest koniec mojej podróży. Muszę chodzić na badania i wizyty kontrolne. Dbam o siebie i jestem bardzo uważny – powiedział dziennikarzom.
W ostatnich latach znacząco zmieniły się uwarunkowania dotyczące przeszczepiania krwi pępowinowej. Rozwój banków krwi pępowinowej, lepsze techniki przechowywania oraz postęp w dopasowywaniu dawców sprawiły, iż dostępność tej terapii istotnie wzrosła. Do niedawna jednym z problemów i argumentem przeciwko bankowaniu krwi pępowinowej było przekonanie, iż pobrana objętość jest zbyt mała i nie zawiera wystarczającej liczby komórek macierzystych do leczenia, zwłaszcza starszych dzieci czy dorosłych. Aktualnie zarejestrowane są dwie technologie namnażania krwiotwórczych komórek macierzystych krwi pępowinowej dzięki czemu poszerzają się możliwości zastosowania klinicznego tego unikatowego materiału biologicznego.
Rozwój transplantologii oraz rosnąca dostępność krwi pępowinowej sprawiają, iż coraz więcej pacjentów, nie tylko chorych na niedokrwistość Fanconiego, może skorzystać z terapii, która jeszcze niedawno była uznawana za przełomową innowację, a dziś stanowi fundament nowoczesnej hematologii i transplantologii.
W świetle aktualnej wiedzy medycznej przeszczepianie komórek macierzystych z krwi pępowinowej nie jest już metodą eksperymentalną, ale sprawdzoną, ratującą życie procedurą, która daje realną szansę na wyleczenie lub długotrwałą remisję choroby. Ta metoda powinna być traktowane jako jedna z równoprawnych opcji terapeutycznych, wybieranych przez lekarza w zależności od wskazań klinicznych pacjenta – dodaje prof. Krzysztof Kałwak.
Transplantacje krwiotwórczych komórek macierzystych, w tym z krwi pępowinowej, od lat stanowią uznany i stosowany standard leczenia wielu chorób hematologicznych. Za „eksperymentalne” uważane są w tej chwili terapie z wykorzystaniem komórek mezenchymalnych, które pozostają wciąż w fazie rozwoju klinicznego. Nie oznacza to jednak, iż są to metody niesprawdzone. Eksperci zwracają uwagę, iż opierają się one na solidnych podstawach naukowych i podlegają rygorystycznym regulacjom, nadzorowi instytucji oraz komisji bioetycznych. Niestety, złożoność zagadnień związanych z terapiami komórkowymi sprawia, iż pojęcie „terapii eksperymentalnej” bywa błędnie interpretowane i niesłusznie nacechowane negatywnie.
Warto pamiętać, iż każda przełomowa metoda leczenia – od antybiotyków po transplantacje – była kiedyś innowacją na etapie badań, a rozwój medycyny zawsze opierał się na odwadze wprowadzania nowych, odpowiedzialnie testowanych rozwiązań, które z czasem stają się standardem opieki.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
