🔟 Jak słowa tworzą relacje – moc języka w codziennym życiu

➡️ Jak język wpływa na emocje, relacje i sposób, w jaki inni nas postrzegają

Wstęp: słowa to nie tylko dźwięki

Słowa nie są neutralne.
Dla wielu uczniów ze spektrum autyzmu język jest narzędziem precyzyjnym, ale jednocześnie ryzykownym – jedno zdanie może zbudować most albo mur.

W codziennym życiu szkolnym to właśnie sposób mówienia, a nie intencja, decyduje o tym:

• czy ktoś czuje się bezpiecznie,
• czy rozmowa się kończy czy rozwija,
• czy relacja zostaje wzmocniona, czy zerwana.

Dlatego praca nad językiem emocji i komunikacją pozytywną jest kluczowym elementem TUS dla młodzieży ze spektrum autyzmu.

1️⃣ Jak język wpływa na emocje – perspektywa ucznia z ASD

Uczniowie w spektrum często:

• odbierają słowa dosłownie,
• silnie reagują na ton głosu,
• długo „noszą w sobie” jedno zdanie.

👉 Zdanie wypowiedziane bez złej intencji może zostać odebrane jako atak, krytyka lub odrzucenie.

Przykład:

• „Przestań się tak zachowywać”
  vs
• „Widzę, iż jest Ci trudno, zróbmy przerwę”

Różnica w emocjach? Ogromna.
Różnica w relacji? Decydująca.

2️⃣ Słowa jako etykiety – kim się stajemy przez język

Język nie tylko opisuje rzeczywistość – on ją tworzy.

Jeśli uczeń często słyszy:

• „zawsze masz problem”,
• „z tobą jest trudno”,
• „czemu ty nie potrafisz normalnie…”

to zaczyna myśleć o sobie w tych kategoriach.

W TUS uczymy, że:

🔹 To, co mówimy do innych, wpływa na to, kim oni myślą, iż są.

👇 Przeczytaj:

3️⃣ Komunikacja pozytywna ≠ sztuczna uprzejmość

Komunikacja pozytywna to nie jest:
❌ udawanie
❌ mówienie „miło” za wszelką cenę
❌ ignorowanie trudnych emocji

To jest:
✅ mówienie jasno,
✅ mówienie bez ocen,
✅ mówienie o sobie, a nie „przeciwko komuś”.

Schemat wspierający (TUS):

„Czuję … kiedy … potrzebuję …”

4️⃣ Metafora: słowa jak kamienie i mosty 🌉

Podczas zajęć TUS świetnie sprawdza się metafora:

Słowa są jak kamienie albo jak deski.
Jedne rzucamy – ranią.
Z innych budujemy most – prowadzą do drugiego człowieka.

To porównanie jest:

• zrozumiałe,
• wizualne,
• bezpieczne emocjonalnie.

🧩 MINI SCENARIUSZ TUS

„Mosty zbudowane ze słów” (45 minut)

🎯 Cel zajęć:

• rozwijanie świadomości języka emocji,
• nauka komunikacji pozytywnej,
• wzmacnianie relacji rówieśniczych.

1️⃣ Wprowadzenie – rozmowa kierowana (10 min)

Pytania:

• Czy jedno zdanie może kogoś zranić?
• Czy jedno zdanie może pomóc?
• Jakie słowa sprawiają, iż czujesz się bezpiecznie?

Nauczyciel zapisuje słowa-klucze (np. „rozumiem”, „stop”, „potrzebuję”).

2️⃣ Ćwiczenie główne – „Kamień czy most?” (15 min)

Uczniowie otrzymują zdania, np.:

• „Znowu wszystko popsułeś”
• „Nie chcę teraz rozmawiać”
• „Potrzebuję ciszy”
• „Daj mi chwilę”

Zadanie:

• 🪨 Kamień – rani / zamyka rozmowę
• 🌉 Most – pomaga / chroni relację

➡️ Następnie przekształcamy kamienie w mosty.

3️⃣ Praca z emocjami – język „JA” (10 min)

Schemat:

„Czuję … gdy … ponieważ … Chciałbym …”

Przykład:

• „Czuję złość, gdy ktoś mnie przerywa, ponieważ tracę myśl. Chciałbym dokończyć zdanie.”

4️⃣ Podsumowanie – refleksja (10 min)

Pytania:

• Jakie słowo dziś było dla Ciebie najważniejsze?
• Jakiego zdania chcesz używać częściej?
• Co pomoże Ci budować relacje w szkole?

5️⃣ Dlaczego ten temat jest najważniejszy w pracy z młodzieżą z ASD?

Bo:

• trudności komunikacyjne nie wynikają ze złej woli,
• język to narzędzie regulacji emocji,
• relacje rówieśnicze są jednym z największych wyzwań w okresie dorastania.

👉 Świadoma praca nad językiem to realna profilaktyka konfliktów, izolacji i przeciążenia emocjonalnego.

👇 Przeczytaj:

Zakończenie: jedno zdanie może zmienić wszystko

Nie zawsze możemy kontrolować emocje.
Ale możemy uczyć się wybierać słowa.

A słowa – szczególnie w świecie uczniów ze spektrum autyzmu –
mają moc tworzenia relacji, poczucia bezpieczeństwa i sprawczości.

🔗 Czytaj także – komunikacja i wyrażanie potrzeb u młodzieży ze spektrum autyzmu

Poznaj pozostałe artykuły z serii poświęconej komunikacji, samoreprezentacji i budowaniu własnego głosu u młodzieży z ASD (kliknij i przewijaj):

1️⃣ Jak się dogadać? Komunikacja w relacjach młodzieży ze spektrum autyzmu
👉 Jak się dogadać? Komunikacja w relacjach młodzieży ze spektrum autyzmu

2️⃣ Jak mówić o swoich potrzebach? – Asertywność i samoregulacja dla młodzieży z ASD
👉 Jak mówić o swoich potrzebach? – Asertywność i samoregulacja dla młodzieży z ASD

3️⃣ Jak słuchać i być wysłuchanym – sztuka rozmowy bez presji
👉 Jak słuchać i być wysłuchanym – Sztuka rozmowy bez presji

4️⃣ Jak mówić, żeby inni rozumieli – wyrażanie myśli i emocji
👉 Jak mówić, żeby inni rozumieli – wyrażanie myśli i emocji

5️⃣ Kiedy trudno mówić – alternatywne sposoby komunikacji (gesty, pisanie, grafika)
👉 Kiedy trudno mówić – alternatywne sposoby komunikacji (gesty, pisanie, grafika)

6️⃣ Jak rozmawiać o emocjach z dorosłymi – nauczycielem, rodzicem, terapeutą
👉 Jak rozmawiać o emocjach z dorosłymi – nauczycielem, rodzicem, terapeutą

7️⃣ Konflikty i nieporozumienia – jak znaleźć wspólny język?
👉 Konflikty i nieporozumienia – jak znaleźć wspólny język?

8️⃣ Jak komunikować się online – etykieta internetu i granice prywatności
👉 Jak komunikować się online – etykieta internetu i granice prywatności

9️⃣ Mój głos ma znaczenie – o odwadze mówienia i samoreprezentacji

👉 Mój głos ma znaczenie – o odwadze mówienia i samoreprezentacji

🧠 Wskazówka SEO (dla Ciebie, nie do publikacji)

🔓 Subskrybuj

📌 Subskrypcja 6 zł – dostęp do wybranych materiałów, artykułów i inspiracji dla nauczycieli, terapeutów i rodziców.
🌟 Subskrypcja PREMIUM 10 zł – rozbudowane arkusze i scenariusze zajęć.

📚 Zajrzyj do eBooków, Pakietów lekcyjnych, scenariuszy zajęć rewalidacyjnych, terapeutycznych, Arkuszy i innych narzędzi (w zakładkach w górnej części strony) na autyzmwszkole.com

👇 Przeczytaj: