INTERPOL oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podpisały nowe porozumienie o współpracy, którego celem jest wzmocnienie globalnej ochrony zdrowia i bezpieczeństwa. Dokument ustanawia ramy współdziałania pomiędzy służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo a instytucjami zdrowia publicznego w odpowiedzi na coraz bardziej złożone zagrożenia o charakterze międzynarodowym.
Porozumienie zostało ogłoszone 16 października 2026 r. w formie wspólnego komunikatu obu organizacji. Jego celem jest połączenie doświadczenia INTERPOL-u w zakresie zwalczania przestępczości z kompetencjami WHO w obszarze zdrowia publicznego. W praktyce ma to umożliwić skuteczniejsze zapobieganie zagrożeniom, ich szybsze wykrywanie oraz sprawniejszą reakcję na sytuacje mogące zagrażać zdrowiu i życiu ludzi na całym świecie.
Zdrowie publiczne i bezpieczeństwo coraz bardziej powiązane
W komunikacie podkreślono, iż współczesne zagrożenia zdrowotne coraz częściej mają również wymiar kryminalny. Dotyczy to między innymi fałszowania produktów leczniczych, nielegalnego handlu wyrobami medycznymi czy działalności zorganizowanych grup przestępczych wykorzystujących sytuacje kryzysowe.
Sekretarz Generalny INTERPOL-u Valdecy Urquiza zwrócił uwagę, iż związki między przestępczością a zdrowiem publicznym stają się coraz bardziej widoczne.
– Przestępczość i zdrowie są coraz bardziej ze sobą powiązane. Od sfałszowanych produktów medycznych po wykorzystywanie osób znajdujących się w trudnej sytuacji, sieci przestępcze narażają życie ludzi. To porozumienie wzmacnia naszą zdolność do współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia w celu ochrony społeczności i pociągania do odpowiedzialności tych, którzy im zagrażają – podkreślił.
Sygnatariusze porozumienia wskazują, iż tradycyjny podział między ochroną zdrowia a bezpieczeństwem publicznym przestaje odpowiadać współczesnym wyzwaniom. Wiele zagrożeń wymaga bowiem jednoczesnego zaangażowania ekspertów zdrowia publicznego, służb ścigania i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państw.
Wspólne działania w sytuacjach nadzwyczajnych
Jednym z głównych obszarów współpracy mają być sytuacje wymagające skoordynowanych działań zdrowotnych i operacyjnych. Chodzi między innymi o zdarzenia związane z podejrzeniem niewłaściwego wykorzystania substancji chemicznych lub materiałów promieniotwórczych, a także nietypowe zdarzenia biologiczne, niezależnie od tego, czy mają charakter naturalny, przypadkowy czy celowy.
Organizacje zapowiadają również współpracę przy zabezpieczaniu dużych wydarzeń międzynarodowych i masowych zgromadzeń. W takich sytuacjach ryzyko wystąpienia zagrożeń zdrowotnych jest szczególnie wysokie, a skuteczna wymiana informacji między służbami może mieć najważniejsze znaczenie dla bezpieczeństwa uczestników.
Dyrektor Generalny WHO dr Tedros Adhanom Ghebreyesus podkreślił, iż bezpieczeństwo zdrowotne i bezpieczeństwo globalne są ze sobą nierozerwalnie związane.
– Bezpieczeństwo zdrowotne jest bezpieczeństwem globalnym. Pogłębiając współpracę z INTERPOL-em, wzmacniamy naszą wspólną zdolność do zapobiegania szkodom, reagowania na sytuacje kryzysowe oraz ochrony ludzi przed zagrożeniami podważającymi zarówno systemy ochrony zdrowia, jak i zaufanie publiczne – powiedział.
Walka z handlem organami i fałszywymi produktami medycznymi
Drugim filarem nowego porozumienia jest przeciwdziałanie przestępczości bezpośrednio wpływającej na zdrowie ludzi. Szczególne miejsce zajmuje problem handlu ludźmi w celu pozyskiwania narządów oraz nielegalny obrót organami, tkankami i komórkami ludzkimi.
Współpraca ma również objąć zwalczanie nielegalnej produkcji i handlu produktami stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia publicznego. W komunikacie wymieniono między innymi:
- sfałszowane produkty medyczne, w tym leki, szczepionki i wyroby medyczne,
- podrabiany sprzęt ochrony osobistej,
- niebezpieczną lub fałszywie oznakowaną żywność i napoje,
- nielegalnie produkowany alkohol.
Dla sektora farmaceutycznego szczególnie istotny jest obszar związany z fałszowanymi produktami leczniczymi. Problem ten od lat znajduje się w centrum zainteresowania zarówno organów ścigania, jak i instytucji nadzorujących rynek leków. Fałszywe leki mogą nie zawierać deklarowanych substancji czynnych, zawierać ich niewłaściwe ilości lub być zanieczyszczone, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów.
Wsparcie dla państw i istniejących regulacji
W ramach współpracy INTERPOL i WHO zamierzają wspierać państwa członkowskie w identyfikowaniu zagrożeń oraz wzmacnianiu mechanizmów ochrony konsumentów. Organizacje deklarują także działania na rzecz skuteczniejszego wdrażania międzynarodowych regulacji, w tym Ramowej Konwencji WHO o Ograniczeniu Użycia Tytoniu.
Według autorów komunikatu wspólne działania mają pomóc krajom w szybszym wykrywaniu zagrożeń, lepszej wymianie informacji oraz skuteczniejszym egzekwowaniu przepisów mających chronić zdrowie publiczne.
Odpowiedź na zagrożenia przekraczające granice
Nowe porozumienie jest odpowiedzią na problemy, które coraz częściej wykraczają poza granice pojedynczych państw i wymagają współpracy wielu instytucji. Autorzy komunikatu podkreślają, iż wyzwania związane ze zdrowiem publicznym, działalnością przestępczą i bezpieczeństwem międzynarodowym nie mogą być skutecznie rozwiązywane w izolacji.
Zdaniem obu organizacji bliższa kooperacja między sektorem zdrowia a organami ścigania ma zwiększyć zdolność społeczności międzynarodowej do reagowania na współczesne zagrożenia. Dotyczy to zarówno zagrożeń epidemicznych, jak i przestępczości związanej z produktami medycznymi oraz innymi towarami mającymi bezpośredni wpływ na zdrowie ludzi.
W praktyce podpisane porozumienie stanowi kolejny krok w kierunku budowania globalnego systemu bezpieczeństwa zdrowotnego, w którym wymiana informacji i kooperacja międzynarodowa mają odgrywać coraz większą rolę.
