Farmacja kliniczna odgrywa coraz większą rolę w dyskusji o przyszłości zawodu farmaceuty. W wielu krajach farmaceuci aktywnie uczestniczą w pracy zespołów terapeutycznych. Biorą udział w podejmowaniu decyzji dotyczących farmakoterapii i prowadzą przeglądy lekowe. Jak wygląda sytuacja w Polsce?
Odpowiedź przynosi badanie „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026”. Autorzy przeprowadzili je metodą CAWI między 13 kwietnia a 31 maja 2026 r. W badaniu wzięło udział 175 farmaceutów zatrudnionych w aptekach szpitalnych, działach farmacji szpitalnej oraz wykonujących zadania z zakresu farmacji klinicznej.
Farmacja kliniczna jest obecna w szpitalach, ale nie stała się jeszcze standardem
Autorzy badania zapytali respondentów, czy świadczą usługi farmacji klinicznej na oddziale szpitalnym lub w poradni szpitalnej. Taką działalność zadeklarowało 25% uczestników. Pozostałe 75% odpowiedziało, iż nie realizuje tego typu usług.
Wynik pokazuje, iż farmacja kliniczna funkcjonuje już w części polskich szpitali. przez cały czas jednak trudno mówić o jej powszechnym wdrożeniu. Warto przy tym pamiętać, iż badanie nie miało charakteru reprezentatywnego dla całego środowiska farmaceutów szpitalnych i klinicznych. Przedstawia ono doświadczenia osób, które zdecydowały się wziąć w nim udział.
Farmaceuci świadczący usługi farmacji klinicznej najczęściej wskazywali przeglądy lekowe i konsultacje farmaceutyczne. Wielu respondentów wymieniało także terapię monitorowaną stężeniem leku, koncyliację lekową oraz edukację pacjentów. Są to działania bezpośrednio związane z bezpieczeństwem i skutecznością farmakoterapii. Ich znaczenie rośnie wraz ze wzrostem liczby pacjentów wielochorobowych oraz liczby stosowanych przez nich leków.
Respondenci wskazywali również oddziały, na których realizują usługi farmacji klinicznej. Najczęściej wymieniali oddziały chirurgiczne, internistyczne i onkologiczne. W odpowiedziach pojawiały się także oddziały kardiologiczne, neurologiczne oraz geriatryczne.
Co utrudnia rozwój farmacji klinicznej?
Badanie nie ograniczało się wyłącznie do pytania o wykonywanie usług klinicznych. Respondenci wskazywali również bariery utrudniające ich rozwój w codziennej praktyce zawodowej.
Najczęściej wymieniali problemy organizacyjne związane ze współpracą między apteką szpitalną a oddziałami. Zwracali także uwagę na brak czasu w prowadzenie działalności klinicznej oraz ograniczony dostęp do dokumentacji medycznej.
W innych częściach badania farmaceuci podkreślali także potrzebę zwiększenia zasobów kadrowych. Wskazywali również na potrzebę szerszego dostępu do narzędzi informatycznych i baz danych. Ich zdaniem takie rozwiązania pozwoliłyby lepiej wykorzystywać posiadane kompetencje.
To nie jedyny wniosek płynący z raportu
Usługi farmacji klinicznej były tylko jednym z obszarów objętych badaniem. Respondenci odpowiadali również na pytania dotyczące specjalizacji zawodowych, programów lekowych, badań klinicznych, postępowań przetargowych, potrzeb edukacyjnych oraz zmian zachodzących w zawodzie farmaceuty.
W kolejnych publikacjach przedstawimy szczegółowe wyniki dotyczące poszczególnych obszarów działalności farmaceutów szpitalnych i klinicznych. Opiszemy między innymi ich rolę w programach lekowych, znaczenie specjalizacji zawodowych oraz udział w badaniach klinicznych.
Skrócona wersja raportu „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026” jest dostępna do pobrania na stronie aptekaszpitalna.pl/badanie.
