fot. UnsplashLiczba oficjalnie zarejestrowanych przypadków mpox (dawniej znanej jako małpia ospa) wzrosła w Polsce z 21 do około 50 zakażeń. Portal Wirtualna Polska abcZdrowie poinformował, iż mimo obowiązujących wytycznych i zaleceń epidemiologicznych w kraju brakuje dostępnych szczepionek przeciw temu patogenowi, co budzi stanowczy sprzeciw specjalistów chorób zakaźnych.
Epidemiolodzy przypominają, iż chociaż zakażenie wirusem MPXV następuje głównie poprzez bliski kontakt fizyczny oraz relacje intymne i u osób z prawidłową odpornością przebiega bez powikłań, to dla wybranych grup ryzyka stanowi poważne zagrożenie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Zdrowia z początku 2026 roku państwo powinno utrzymywać w rezerwie co najmniej 1000 dawek preparatu MVA-BN (JYNNEOS/Imvanex). Praktyka kliniczna wskazuje jednak na całkowity brak dostępności tego środka w poradniach oraz aptekach, choćby w ramach profilaktyki poekspozycyjnej po bezpośrednim kontakcie z chorym.
Zarówno resort zdrowia w pisemnym stanowisku, jak i lekarze praktycy zwracają uwagę na zróżnicowanie standardów pomiędzy Polską a innymi krajami Unii Europejskiej, gdzie szczepienia przedekspozycyjne u osób narażonych są finansowane przez kasy chorych lub poradnie zdrowia seksualnego. Wyliczono, iż dwie dawki preparatu zmniejszają ryzyko zachorowania o około 82 procent, a podanie pierwszej dawki w ciągu 4 dni od narażenia pozwala zapobiec rozwinięciu się objawów.
Zarzuty ekspertów i standardy profilaktyki mpox
Brak realnego dostępu do immunizacji dla osób z ciężkimi niedoborami odporności oraz dla narażonego personelu medycznego i laboratoryjnego jest mocno krytykowany przez środowisko lekarskie. Brak możliwości zaszczepienia pacjentów szczególnie wrażliwych na powikłania budzi bezpośrednie obawy ekspertów medycznych.
„Problem mpox istnieje i będzie istniał. Mpox przenosi się głównie przez bliski kontakt – drogą kropelkową, przez ślinę, a także w czasie kontaktów seksualnych. Może zarazić się każdy. jeżeli ktoś ma sprawny układ odpornościowy, choroba zwykle nie ma dramatycznego przebiegu. o ile jednak mówimy o osobach z ciężkimi niedoborami odporności, na przykład w przebiegu zaawansowanego AIDS, to brak szczepienia w tej grupie jest medycznym nieporozumieniem” – podkreśla prof. dr hab. n. med. Krzysztof Simon, specjalista chorób zakaźnych.
Wobec ograniczonego dostępu do szczepień osłoną pozostaje wczesna diagnostyka i profilaktyka behawioralna. Wirus wywołuje w aktualnej fali epidemicznej w Europie niestandardowe objawy – pierwszym sygnałem bywają bolesne zmiany skórne (plamki, grudki, pęcherzyki i krosty) w miejscu wniknięcia patogenu, rzadziej tradycyjna gorączka i bóle mięśniowe. W przypadku wystąpienia podejrzanych wykwitów lekarze zalecają pilną konsultację w poradni zakaźnej, wykonanie wymazu met. PCR oraz zachowanie izolacji do czasu pełnego zagojenia się zmian.
