Gdzie i ile osób z niepełnosprawnościami mieszka w Polsce? GUS udostępnił nowe dane

Ile osób z niepełnosprawnościami mieszka w Polsce, w jakim są wieku i z jakimi ograniczeniami zdrowotnymi się mierzą? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w nowym narzędziu udostępnionym przez Główny Urząd Statystyczny.

Interaktywny portal „Osoby niepełnosprawne prawnie” pozwala analizować dane dotyczące osób posiadających orzeczenia o niepełnosprawności, również w podziale na województwa i powiaty. Informacje te mogą być szczególnie przydatne dla samorządów, instytucji publicznych i organizacji społecznych, które na co dzień zajmują się poprawą dostępności i wsparciem osób z niepełnosprawnościami.

Nowe narzędzie GUS powstało we współpracy z Biurem Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Jego największą zaletą jest zebranie w jednym miejscu informacji pochodzących z różnych systemów orzeczniczych. Dzięki temu można nie tylko sprawdzić liczbę osób posiadających orzeczenia, ale również przeanalizować strukturę tej grupy pod względem wieku, płci, stopnia i przyczyn niepełnosprawności oraz miejsca zamieszkania.

Dane prezentowane są w przejrzystej formie map, wykresów i tabel. Można je również pobierać i wykorzystywać do przygotowywania analiz, raportów czy planowania lokalnych działań społecznych.

Blisko cztery miliony osób z niepełnosprawnościami

Z danych GUS zawartych na stronie wynika, iż na koniec 2024 roku w Polsce było 3 mln 953,5 tys. osób z niepełnosprawnością prawną. Co szczególnie istotne, aż 2 mln 509,2 tys. z nich, czyli 63,5 proc., stanowiły osoby w wieku 60 lat i więcej.

Statystyki pokazują więc, jak duże znaczenie w polityce społecznej mają kwestie związane nie tylko z niepełnosprawnością, ale również ze starzeniem się społeczeństwa. Rosnące potrzeby w zakresie dostępności usług publicznych, opieki zdrowotnej, rehabilitacji czy transportu dotyczą bowiem zarówno osób młodszych, jak i seniorów.

Warto przy tym zaznaczyć, iż określenie „osoby niepełnosprawne prawnie” odnosi się do osób posiadających odpowiednie orzeczenia. Nie obejmuje więc wszystkich mieszkańców, którzy doświadczają ograniczeń sprawności lub trudności w codziennym funkcjonowaniu, ale nie mają formalnego potwierdzenia niepełnosprawności.

Warto też wspomnieć, iż z danych, których nie ma na wspomnianej stronie a które opublikował ostatnio GUS, wynika, iż w dniu 31 grudnia 2025 r. w Polsce było już 4,1 mln osób, które posiadały ważne orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne. Osoby te stanowiły 10,9% ogólnej liczby ludności.

Dane, które mogą pomóc usuwać bariery

Szczególnie istotną funkcją nowego portalu jest możliwość analizowania danych w odniesieniu do konkretnych regionów. Dotychczas ogólnopolskie statystyki pozwalały dostrzec skalę zjawiska, jednak z punktu widzenia lokalnych społeczności równie ważna jest wiedza o tym, jakie potrzeby występują w poszczególnych miastach i powiatach.

Informacje o liczbie osób z niepełnosprawnością narządu ruchu, wzroku czy słuchu mogą być pomocne przy planowaniu inwestycji i usług publicznych. Samorządy mogą wykorzystywać je między innymi podczas podejmowania decyzji dotyczących likwidacji barier architektonicznych, poprawy dostępności transportu zbiorowego czy dostosowywania budynków użyteczności publicznej.

Wiedza o strukturze niepełnosprawności może również wskazywać obszary wymagające szczególnej uwagi w zakresie dostępności cyfrowej oraz informacyjno-komunikacyjnej. Dotyczy to chociażby zapewnienia odpowiednich rozwiązań dla osób niewidomych i słabowidzących, osób Głuchych i słabosłyszących czy mieszkańców mających trudności z samodzielnym poruszaniem się.

Nie chodzi jednak wyłącznie o urzędy. Dostępność powinna być uwzględniana także przy organizacji pracy szkół, placówek ochrony zdrowia, instytucji kultury, obiektów sportowych i innych miejsc, z których mieszkańcy korzystają każdego dnia.

Nie tylko statystyka, ale również narzędzie do planowania

Udostępnione informacje mogą być cennym źródłem wiedzy także dla organizacji pozarządowych, które przygotowują projekty społeczne, ubiegają się o dofinansowanie działań lub prowadzą usługi skierowane do osób z niepełnosprawnościami.

Znajomość lokalnej struktury niepełnosprawności pozwala lepiej uzasadniać potrzebę konkretnych przedsięwzięć, a także dobierać formy pomocy do rzeczywistych potrzeb mieszkańców.

Same liczby nie zastąpią oczywiście rozmów z osobami z niepełnosprawnościami i konsultacji społecznych. Mogą jednak stanowić istotny punkt wyjścia do takich działań. Pokazują bowiem skalę potrzeb, które nie zawsze są widoczne w codziennym funkcjonowaniu miasta.

Badanie „Osoby niepełnosprawne prawnie” realizowane jest corocznie, co daje również możliwość obserwowania zmian zachodzących w strukturze tej grupy mieszkańców.

Dane udostępnione przez GUS mogą zatem służyć nie tylko do opisywania rzeczywistości, ale przede wszystkim do podejmowania decyzji, które mają realny wpływ na jakość życia osób z niepełnosprawnościami. Bo dostępność zaczyna się od zrozumienia potrzeb, a żeby adekwatnie na nie odpowiedzieć, trzeba najpierw wiedzieć, kogo dotyczą.