Endometrioza dotyka choćby co 10. kobietę w wieku rozrodczym, a mimo to wciąż bywa diagnozowana zbyt późno. Choć silny ból miesiączkowy może być jej sygnałem, często jest bagatelizowany. Sprawdź, czym jest endometrioza, jakie daje objawy, jak wygląda jej leczenie oraz gdzie w Polsce szukać kompleksowej pomocy.
Co to jest endometrioza?
Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna, w której komórki błony śluzowej macicy (endometrium) występują poza jej jamą. Mogą pojawiać się m.in. w jajnikach, jelitach, pęcherzu moczowym, a choćby w płucach.
Zmiany te reagują na hormony tak samo jak endometrium w macicy – krwawią podczas cyklu miesiączkowego, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego, bólu i powstawania zrostów.
– Endometrioza to jedna z najbardziej podstępnych chorób ginekologicznych. Przez lata wiele kobiet słyszało, iż silny ból miesiączkowy to „taka ich uroda”. Tymczasem miesiączka może powodować dyskomfort, ale nie powinna wyłączać z codziennej aktywności – podkreśla lek. Paweł Gruszecki, ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego Szpitala im. Rudolfa Weigla w Blachowni, Scanmed.
Jak powstaje endometrioza? Mechanizm choroby
Dokładne przyczyny endometriozy nie są w pełni poznane, jednak istnieje kilka głównych teorii:
- menstruacja wsteczna – cofanie się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy brzusznej,
- czynniki genetyczne – większe ryzyko u kobiet, w których rodzinie występowała choroba,
- zaburzenia immunologiczne – organizm nie usuwa nieprawidłowych komórek,
- metaplazja komórkowa – przekształcanie się innych komórek w komórki endometrium.
Choroba może wystąpić nie tylko u kobiet w wieku rozrodczym, ale także u nastolatek, a choćby po menopauzie.
Objawy endometriozy – kiedy zgłosić się do lekarza?
Objawy endometriozy bywają różnorodne i często przypominają inne schorzenia, co utrudnia diagnozę. W Polsce średni czas rozpoznania wynosi aż 7–10 lat.
Najczęstsze objawy to:
- bardzo silny ból miesiączkowy,
- ból podbrzusza niezależny od cyklu,
- brak reakcji na standardowe leki przeciwbólowe,
- ból podczas współżycia (dyspareunia),
- ból przy wypróżnianiu lub oddawaniu moczu,
- promieniowanie bólu do nóg i kręgosłupa,
- nudności, wymioty, a choćby omdlenia podczas miesiączki,
- problemy z płodnością.
W rzadkich przypadkach mogą wystąpić nietypowe objawy, np. krwioplucie podczas menstruacji.
– Niepokojące objawy to przede wszystkim bardzo silny ból podbrzusza, który uniemożliwia codzienne aktywności, brak reakcji na standardowe leki przeciwbólowe, omdlenia i wymioty podczas okresu, ból przy wypróżnianiu czy promieniowanie bólu do nóg i kręgosłupa. Zdarza się również, iż endometrioza atakuje płuca i występują krwioplucia podczas okresu. Takie symptomy są sygnałem, iż należy skonsultować się ze specjalistą – mówi Paweł Gruszecki.
Diagnostyka endometriozy – jakie badania wykonać?
Współczesna diagnostyka endometriozy opiera się głównie na badaniach obrazowych:
- specjalistyczne USG przezpochwowe – najważniejsze badanie wykonywane przez doświadczonego lekarza,
- rezonans magnetyczny (MRI) – pomocny w ocenie zaawansowania choroby,
- laparoskopia diagnostyczna – w tej chwili stosowana głównie wtedy, gdy planowane jest leczenie operacyjne.
Ważne jest, aby diagnostykę prowadził specjalista mający doświadczenie w rozpoznawaniu endometriozy.
Leczenie endometriozy – jakie są możliwości?
Leczenie endometriozy jest procesem długotrwałym i zawsze powinno być dopasowane indywidualnie do pacjentki.
1. Farmakoterapia
- leczenie hormonalne hamujące rozwój ognisk choroby,
- leki przeciwbólowe.
2. Leczenie operacyjne
- najczęściej laparoskopia,
- usuwanie ognisk endometriozy i zrostów.
3. Podejście interdyscyplinarne
Coraz częściej stosuje się kompleksową opiekę, które zapewnia interdyscyplinarny zespół specjalistów, w którego skład powinni wchodzić:
- ginekolog,
- fizjoterapeuta uroginekologiczny,
- dietetyk,
- psycholog.
– To schorzenie systemowe, które wymaga opieki długoterminowej, a nie tylko jednorazowej operacji. choćby po zabiegu istnieje ryzyko nawrotów, dlatego pacjentka powinna pozostawać pod stałą opieką specjalistyczną – podkreśla lekarz.
Czytaj też: Endometrioza: jaką dietę zalecają pacjentkom specjaliści?
Gdzie leczyć endometriozę w Polsce? Ośrodki kompleksowej opieki
W Polsce rozwija się sieć wyspecjalizowanych ośrodków zajmujących się diagnostyką i leczeniem zaawansowanej endometriozy.
Obecnie funkcjonuje osiem ośrodków referencyjnych, ale ich liczba stopniowo rośnie w ramach poprawy systemowej opieki nad pacjentkami.
Najczęściej takie ośrodki działają przy:
- dużych szpitalach klinicznych,
- specjalistycznych oddziałach ginekologicznych,
- centrach leczenia endometriozy.
Ośrodki te oferują:
- zaawansowaną diagnostykę obrazową,
- leczenie operacyjne,
- opiekę zespołu specjalistów.
W praktyce warto szukać placówek określanych jako:
- „centrum leczenia endometriozy”,
- „ośrodek referencyjny endometriozy”,
- „klinika leczenia bólu miednicy”.
Endometrioza a jakość życia
Choroba wpływa nie tylko na zdrowie fizyczne, ale także na:
- życie zawodowe,
- relacje społeczne,
- zdrowie psychiczne,
- płodność (30–50 proc. kobiet z niepłodnością może mieć endometriozę).
Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia.
Podsumowanie
Endometrioza to poważna choroba, której nie należy bagatelizować. Silny ból miesiączkowy nie jest normą i zawsze powinien skłonić do konsultacji lekarskiej. Wczesna diagnoza i dostęp do specjalistycznej opieki mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentek.
