Ta sama dieta u dwóch różnych pacjentów może przynieść diametralnie różne rezultaty. Jeszcze trudniejszym wyzwaniem jest przewidzenie, który z nich po zakończeniu kuracji utrzyma nową sylwetkę, a kogo dotknie popularny „efekt jo-jo”. Nowa analiza post hoc badania LEAN-TIME udowadnia, iż odpowiedzi na te pytania nie należy szukać w samej kaloryczności posiłków czy podstawowych cechach pacjenta, ale również w jego mikrobiomie i metabolizmie.
Badacze wykorzystali dane pochodzące od grupy pacjentów z nadwagą i otyłością, którzy przeszli przez dwa etapy: 12-tygodniową fazę restrykcji kalorycznej (utrata wagi) oraz 28-tygodniową fazę obserwacji. Celem było stworzenie modelu matematycznego, który na podstawie danych wyjściowych przewidzi przyszłe zmiany w masie ciała, tkance tłuszczowej (BFM) i beztłuszczowej masie ciała (SLM).
Do analizy włączono nie tylko standardowe dane fenotypowe (np. wiek, waga startowa), ale także dane dotyczące składu mikrobioty jelitowej oraz metabolom kału.
Wyniki okazały się zaskakujące – modele uwzględniające dane biologiczne (multiomiczne) działały znacznie skuteczniej niż te oparte wyłącznie na cechach fenotypowych.
● W fazie odchudzania: Model potrafił z imponującą dokładnością (AUC 0,95) przewidzieć, czy pacjent osiągnie klinicznie istotny spadek wagi (powyżej 5 proc.).
● W fazie utrzymania wagi: Skuteczność predykcji była jeszcze wyższa (wskaźnik R² dla masy ciała wyniósł 0,72), co oznacza, iż badanie profilu biologicznego pacjenta pozwala z dużą pewnością określić ryzyko efektu jo-jo.
Jako najważniejsze dla sukcesu lub porażki zidentyfikowano konkretne „podpisy” biologiczne, w tym obecność bakterii jelitowych, takich jak Ruminococcus callidus i Bifidobacterium adolescentis, oraz metabolitów (np. N-acetylo-L-asparaginian).
Odkrycie to sugeruje, że w przyszłości analiza profilu mikrobiologicznego może stać się kluczowym narzędziem prognostycznym. Pozwoliłaby ona z wyprzedzeniem identyfikować pacjentów biologicznie narażonych na szybki powrót wagi, wskazując grupy wymagające szczególnego nadzoru dietetycznego.
