Od początku października bezpłatne dla seniorów nie są już cztery konkretne produkty: Eliquis, Januvia, Janumet oraz Ultibro Breezhaler. Zmiana jest efektem aktualizacji wykazu leków refundowanych i zasad finansowania preparatów znajdujących się na liście bezpłatnych leków.
Zniknięcie konkretnej nazwy handlowej nie oznacza jednak, iż pacjent automatycznie traci możliwość bezpłatnego leczenia. W wykazie pozostają preparaty zawierające te same substancje czynne. W praktyce część seniorów przy realizacji kolejnej recepty może więc otrzymać produkt innego producenta niż ten, który stosowała dotychczas.
Eliquis ma bezpłatne odpowiedniki
Eliquis zawiera apiksaban, czyli substancję stosowaną w leczeniu przeciwzakrzepowym. Choć ten konkretny preparat wypadł z listy bezpłatnych leków 65+, w wykazie pozostają inne produkty zawierające apiksaban, które mogą być wydawane seniorom bezpłatnie po spełnieniu warunków refundacji.
Dla pacjenta najważniejsza jest więc nie tylko nazwa handlowa preparatu, ale przede wszystkim substancja czynna. o ile lekarz zdecyduje o zastosowaniu odpowiednika znajdującego się na liście, senior może przez cały czas korzystać z terapii bez ponoszenia kosztów.
Sama obecność substancji czynnej w wykazie nie oznacza jednak, iż lek będzie bezpłatny w każdym przypadku. Znaczenie ma również wskazanie medyczne, dla którego został przepisany, oraz szczegółowe warunki refundacji określone dla konkretnego produktu.
Zmiany dotyczą także leków na cukrzycę i choroby płuc
Z wykazu wypadły również Januvia i Janumet. Pierwszy z tych preparatów zawiera sitagliptynę, natomiast drugi połączenie sitagliptyny z metforminą. Są to substancje wykorzystywane w leczeniu cukrzycy typu 2.
Pacjenci nie zostają jednak bez możliwości dalszego bezpłatnego leczenia, ponieważ w wykazie pozostają inne produkty zawierające te same substancje czynne. W praktyce oznacza to możliwość zastąpienia dotychczas stosowanego preparatu odpowiednikiem objętym programem 65+.
Podobna sytuacja dotyczy preparatu Ultibro Breezhaler, stosowanego między innymi u chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Zawiera on indakaterol i glikopironium. Na liście pozostają preparaty, które pozwalają kontynuować terapię z wykorzystaniem tych samych substancji czynnych.
W przypadku leków wziewnych pacjenci powinni zwrócić uwagę również na sposób podawania. Poszczególne preparaty mogą być stosowane dzięki innych inhalatorów, dlatego po zmianie leku warto upewnić się u lekarza lub farmaceuty, jak prawidłowo korzystać z nowego urządzenia.
Nie zniknęło 1500 leków dla seniorów
Przed wejściem w życie październikowego wykazu pojawiały się informacje, iż z programu bezpłatnych leków dla seniorów może wypaść około 1500 pozycji. Ostatecznie tak duża redukcja nie nastąpiła.
Ministerstwo Zdrowia prowadziło rozmowy z producentami leków, których celem było utrzymanie możliwie szerokiego dostępu do preparatów finansowanych dla osób po 65. roku życia. Dzięki temu skala zmian okazała się znacznie mniejsza niż wynikało z wcześniejszych zapowiedzi.
Dla większości seniorów korzystających z programu oznacza to, iż październikowa aktualizacja nie przynosi zasadniczej zmiany w dostępie do bezpłatnego leczenia. W części przypadków zmieni się jednak producent albo nazwa preparatu wydawanego w aptece.
Nie każdy lek z listy 65+ jest zawsze za darmo
Sam wiek pacjenta nie wystarcza, aby każdy lek dostępny na receptę otrzymać bez opłat. Preparat musi znajdować się w aktualnym wykazie bezpłatnych leków dla seniorów, a pacjent musi spełniać warunki refundacji określone dla konkretnego wskazania.
Na recepcie powinno zostać również wskazane uprawnienie „S”. Oznacza ono, iż pacjent spełnia warunek wieku przewidziany w programie bezpłatnych leków dla seniorów.
W praktyce ten sam preparat może być dla jednego pacjenta bezpłatny, podczas gdy inny senior będzie musiał za niego zapłacić. Decydują o tym przede wszystkim wskazanie medyczne oraz zasady refundacji określone dla danego produktu.
Receptę „S” może wystawić także lekarz specjalista
Zasady wystawiania recept na bezpłatne leki dla seniorów zostały wcześniej rozszerzone. Pacjent nie musi już zgłaszać się wyłącznie do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej po receptę z uprawnieniem „S”.
Receptę może wystawić również lekarz specjalista, o ile posiada uprawnienia do przepisania konkretnego preparatu i spełnione są warunki refundacji. Dotyczy to również wizyt poza podstawową opieką zdrowotną.
Dla seniorów oznacza to mniej dodatkowych wizyt organizowanych wyłącznie po receptę. Lek może zostać przepisany przez lekarza prowadzącego leczenie, o ile spełnione są wszystkie wymagania programu.
Od października obowiązuje też nowa lista refundacyjna
Zmiany na liście 65+ są częścią większej aktualizacji wykazu leków refundowanych obowiązującej od 1 października 2026 roku. Ministerstwo Zdrowia regularnie zmienia listę, dodając nowe terapie, modyfikując poziomy odpłatności oraz usuwając lub zastępując niektóre preparaty.
Październikowa aktualizacja obejmuje również nowe terapie stosowane między innymi w chorobach onkologicznych, chorobach rzadkich oraz schorzeniach przewlekłych. Dla pacjentów oznacza to rozszerzenie możliwości leczenia w części wskazań.
Seniorzy korzystający z programu bezpłatnych leków powinni przy realizacji recepty zwracać uwagę przede wszystkim na substancję czynną. Zmiana nazwy preparatu nie musi oznaczać zmiany terapii ani konieczności płacenia za lek.
