Badacze z University of Sheffield pozyskali 1,6 mln funtów na rozwój innowacyjnego biomateriału do leczenia martwicy kości szczęk związanej z przyjmowaniem leków (MRONJ). Projekt ma poprawić skuteczność terapii, ograniczyć konieczność stosowania antybiotyków oraz przyspieszyć wdrożenie nowego rozwiązania do praktyki klinicznej.
Martwica kości szczęk związana ze stosowaniem leków (medication-related osteonecrosis of the jaw, MRONJ) jest poważnym powikłaniem farmakoterapii, rozwijającym się u części pacjentów przyjmujących m.in. bisfosfoniany, inhibitory angiogenezy, inhibitory ligandu RANK, kortykosteroidy czy inhibitory kinazy tyrozynowej. Szczególnie narażone na jej wystąpienie są osoby leczone z powodu przerzutów nowotworowych do kości. Schorzenie częściej rozpoznaje się u kobiet oraz u pacjentów powyżej 65. roku życia.
We wczesnym okresie MRONJ zwykle nie daje wyraźnych objawów, co utrudnia jej rozpoznanie. W miarę postępu choroby mogą pojawić się zwiększona ruchomość zębów, uczucie rozpierania lub ciężkości w obrębie tkanek, zaburzenia czucia, dolegliwości bólowe, nawracające zakażenia oraz trudności z jedzeniem i mówieniem. Szacuje się, iż w Europie z MRONJ walczy około 6 tys. osób. Eksperci przewidują, iż wraz z wydłużaniem przeżycia pacjentów onkologicznych liczba chorych będzie systematycznie rosła.
Nowe możliwości leczenia trudnego powikłania farmakoterapii
Rosnąca liczba przypadków pacjentów z MRONJ skłania badaczy do poszukiwania nowych metod terapii tego schorzenia. Zespół naukowców kierowany przez prof. Cheryl Miller – dyrektor ds. badań i innowacji w School of Clinical Dentistry na University of Sheffield – otrzymał finansowanie w wysokości 1,6 mln funtów od Engineering and Physical Sciences Research Council (EPSRC) w ramach programu Healthcare Technology Translation Partnership Scheme.
Środki zostaną przeznaczone na opracowanie nowatorskiego biomateriału do leczenia martwicy kości szczęk związanej ze stosowaniem leków. – MRONJ jest ciężkim powikłaniem terapii stosowanych m.in. u pacjentów z osteoporozą oraz chorobami nowotworowymi. Schorzenie prowadzi do powstawania bolesnych, niegojących się obszarów odsłoniętej kości szczęki lub żuchwy, podatnych na zakażenia. Choroba znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie, wpływając między innymi na możliwość jedzenia i mówienia – napisano w komunikacie uczelni.
Jak dodano, liczba pacjentów zagrożonych rozwojem MRONJ rośnie zarówno z powodu starzenia się społeczeństwa, jak i rozszerzającej się listy leków wiązanych z tym powikłaniem. – Choroba może wywierać ogromny wpływ na życie pacjentów, powodując przewlekły ból i utrudniając wykonywanie codziennych czynności, takich jak jedzenie czy mówienie. Mechanizmy leżące u podstaw MRONJ przez cały czas nie są w pełni poznane, co sprawia, iż leczenie jest trudne, a jego efekty bywają nieprzewidywalne – powiedziała cytowana w komunikacie prof. Cheryl Miller.
Biomateriał wspierający gojenie i ograniczający zakażenia
Obecnie leczenie MRONJ często wymaga licznych wizyt stomatologicznych oraz wielokrotnych antybiotykoterapii, co dodatkowo przyczynia się do narastania problemu oporności bakterii na antybiotyki.
Interdyscyplinarny zespół badaczy opracowuje biomateriał mający jednocześnie wspierać regenerację kości i ograniczać rozwój infekcji – dwóch największych wyzwań terapeutycznych w MRONJ. Nowy materiał będzie zawierał cynk o adekwatnościach przeciwbakteryjnych oraz fosforan wapnia, który wspomaga odbudowę uszkodzonej tkanki kostnej.
W ramach projektu naukowcy stworzą również nowy model laboratoryjny odwzorowujący kość szczęki oraz pokrywające ją tkanki miękkie. Rozwiązanie to pozwoli prowadzić badania bez wykorzystania modeli zwierzęcych i umożliwi ocenę interakcji biomateriału z komórkami, tkankami oraz bakteriami obecnymi w jamie ustnej, co ma przyspieszyć jego optymalizację przed przyszłymi badaniami klinicznymi.
Mniej antybiotyków, bardziej przewidywalne leczenie
Jak podkreślili autorzy projektu, ich celem jest opracowanie wyrobu medycznego, który umożliwi skuteczną regenerację tkanek miękkich i kości bez konieczności długotrwałego stosowania antybiotyków.
– Naszą ambicją jest stworzenie wyrobu medycznego, który pozwoli na odbudowę ochronnej bariery tkanek miękkich oraz kości bez konieczności stosowania intensywnych antybiotykoterapii. Finansowanie ze strony EPSRC, a także wsparcie partnera przemysłowego Ceramisys Ltd i organizacji pacjenckich, ma najważniejsze znaczenie dla przekształcenia tej technologii z koncepcji w realne rozwiązanie medyczne, które może znacząco poprawić wyniki leczenia pacjentów – dodała prof. Cheryl Miller.
– MRONJ pozostaje jednym z najtrudniejszych wyzwań współczesnej chirurgii stomatologicznej i ma istotny wpływ na jakość życia pacjentów. Projekt stanowi istotny krok w kierunku opracowania biologicznie uzasadnionych i możliwych do wdrożenia klinicznie rozwiązań, które jednocześnie ograniczają zakażenia oraz wspierają gojenie tkanek miękkich i kości. Ograniczenie konieczności powtarzanych antybiotykoterapii i inwazyjnych zabiegów może przybliżyć nas do bardziej przewidywalnej, skoncentrowanej na potrzebach pacjenta opieki nad chorymi z MRONJ – podsumowała dr Hanya Mahmood, specjalistka chirurgii stomatologicznej, członkini grupy badawczej.
Źródło: https://sheffield.ac.uk
Do gabinetów stomatologicznych – zarówno ogólnych, jak i np. protetycznych oraz chirurgicznych – zgłasza się coraz więcej pacjentów z dolegliwościami bólowymi w obrębie mięśni żucia. – Jako lekarze stomatolodzy musimy być przygotowani na pomoc takim pacjentom – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Nitecka-Buchta, specjalistka protetyki stomatologicznej, prezes Polskiego Towarzystwa Dysfunkcji Narządu Żucia, wykładowca w Katedrze i Zakładzie Dysfunkcji Narządu Żucia Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Jakie są przyczyny bólu mięśni żucia? Jak odróżnić, czy u pacjenta występuje ból mięśnia, czy ból zęba? Jakie są metody leczenia tego typu dysfunkcji? Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego!
