Codzienna praca lekarza dentysty, asystentki stomatologicznej czy higienistki stomatologicznej oznacza bliski kontakt ze śliną, biofilmem bakteryjnym i aerozolem powstającym podczas zabiegów. Od lat naukowcy zastanawiają się, czy takie środowisko pracy może zwiększać ryzyko zakażenia Helicobacter pylori – bakterią odpowiedzialną za przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, chorobę wrzodową, a w części przypadków także za rozwój raka żołądka. Najnowszy przegląd systematyczny sugeruje, iż ryzyko zakażenia w tej grupie zawodowej może być podwyższone, choć dostępne dowody przez cały czas nie pozwalają na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków.
Helicobacter pylori należy do najczęściej występujących na świecie bakterii odpowiedzialnych za zakażenia przewodu pokarmowego u ludzi. Przez wiele lat uważano, iż jej naturalnym środowiskiem jest wyłącznie żołądek. Coraz więcej badań wskazuje jednak, iż może ona być obecna również w jamie ustnej, zwłaszcza w płytce nazębnej i ślinie. Obserwacja ta zwróciła uwagę badaczy na personel medyczny i stomatologiczny, który ma regularnie kontakt z materiałem biologicznym pacjentów.
W przypadku stomatologii potencjalne znaczenie może mieć ekspozycja na aerozol stomatologiczny, zawierający drobnoustroje pochodzące z jamy ustnej. Chociaż droga transmisji H. pylori przez cały czas nie została ostatecznie wyjaśniona, naukowcy od lat analizują możliwość przenoszenia bakterii drogą usta-usta.
Co wykazał najnowszy przegląd badań?
Autorzy opublikowanego niedawno przeglądu systematycznego przeanalizowali 28 badań obejmujących personel medyczny i stomatologiczny. Spośród nich siedem dotyczyło bezpośrednio dentystów i innych pracowników gabinetów stomatologicznych. W większości analizowanych prac częstość zakażenia H. pylori była wyższa wśród pracowników ochrony zdrowia niż w grupach kontrolnych.
Jednocześnie autorzy przeglądu podkreślają, iż wyniki były bardzo zróżnicowane. Odsetek zakażeń w grupach stomatologicznych wahał się między 17% a 70%, co wskazuje na znaczące różnice pomiędzy badaniami, populacjami i metodami diagnostycznymi. Z tego powodu naukowcy z zespołu dr. Daniala Saleha z Wydziału Stomatologii Uniwersytetu Medycznego w Kerman (Iran) nie zdecydowali się na sformułowanie jednoznacznego wniosku o związku między zakażeniem a pracą w gabinecie stomatologicznym. Wskazali jednak na „potencjalny związek z zawodem”, który wymaga dalszych badań.
Nie pierwszy sygnał ostrzegawczy
Wnioski z najnowszego przeglądu wpisują się w szerszy obraz badań prowadzonych od wielu lat. Już wcześniejsze metaanalizy wykazywały podwyższone ryzyko zakażenia H. pylori wśród gastroenterologów i personelu wykonującego badania endoskopowe. W jednym z najczęściej cytowanych przeglądów stwierdzono, iż lekarze wykonujący endoskopie oraz ich asystenci byli zakażeni częściej niż osoby z grup kontrolnych, szczególnie gdy porównywano ich z osobami, które nie wykonują zawodów medycznych.
Co istotne, podobnie jak w przypadku stomatologii, badacze zwracali uwagę na trudności w oddzieleniu wpływu środowiska pracy od innych czynników ryzyka, takich jak wiek, warunki socjoekonomiczne czy lokalna częstość występowania zakażenia. Z tego powodu choćby dodatnie wyniki nie są traktowane jako ostateczny dowód częstszej transmisji w tej grupie zawodowej.
Czy wyniki przekładają się na pracę gabinetu stomatologicznego?
Obecny stan wiedzy nie pozwala stwierdzić, iż praca dentysty automatycznie wiąże się z wyższym ryzykiem zakażenia Helicobacter pylori. Dostępne dane wskazują jednak, iż taka możliwość istnieje i wymaga dalszej uwagi. Szczególnie istotne wydaje się przestrzeganie procedur ograniczających kontakt z aerozolem oraz materiałem biologicznym pacjentów.
Dla środowiska stomatologicznego najważniejszy wniosek jest praktyczny: standardowe procedury kontroli zakażeń pozostają skuteczną i uzasadnioną formą ochrony nie tylko przed dobrze znanymi patogenami wirusowymi, ale również przed drobnoustrojami, których znaczenie dopiero zaczynamy lepiej rozumieć. Najnowsze badania nie przynoszą jeszcze definitywnych odpowiedzi, ale pokazują, iż jama ustna może odgrywać znacznie większą rolę w epidemiologii H. pylori, niż sądzono jeszcze kilkanaście lat temu.
Praca „Occupational risk of gastrointestinal Helicobacter pylori infection among medical and dental staff: a systematic review” ukazała się 29 maja 2026 r. w czasopiśmie „BMC Infectious Diseases”.
Źródła: https://drbicuspid.com/
https://link.springer.com/
Dezynfekcja unitu stomatologicznego wymaga specyficznego podejścia ze strony członków zespołu pracującego w gabinecie. Innych preparatów należy bowiem używać do dezynfekcji tapicerowanej części fotelowej, innych – do dezynfekcji części technicznych, a jeszcze innych – do systemów ssących. Mówi o tym dr n. med. Małgorzata Bartoszcze-Tomaszewska, specjalistka chirurgii stomatologicznej, wieloletni pracownik Katedry Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, zajmująca się również periodontologią i stomatologią estetyczną, członek Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego i Polskiego Towarzystwa Stomatologii Laserowej, pasjonatka profilaktyki stomatologicznej.
