Rutynowa wizyta w gabinecie stomatologicznym może pomóc wykryć choroby ogólnoustrojowe. Nowe badanie naukowców z King’s College London pokazuje, iż prosty test wykonywany na fotelu dentystycznym pozwala zidentyfikować stan przedcukrzycowy lub cukrzycę choćby u jednej trzeciej pacjentów, którzy wcześniej nie byli tego świadomi.
Badanie przeprowadzone przez naukowców z King’s College London wskazuje, iż proste badanie wykonywane podczas wizyty stomatologicznej może skutecznie wykrywać osoby zagrożone cukrzycą. Test wykonywany przy fotelu dentystycznym szczególnie dobrze sprawdza się u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak wysoki wskaźnik BMI czy choroby dziąseł. Wyniki podkreślają znaczące nakładanie się problemów zdrowia jamy ustnej – zwłaszcza chorób przyzębia – z chorobami metabolicznymi.
Cukrzyca i stan przedcukrzycowy z roku na rok stają się coraz większym problemem zdrowotnym na świecie. Według organizacji Diabetes UK, blisko 1,3 mln osób w Wielkiej Brytanii może żyć z cukrzycą typu 2 bez postawionej diagnozy. Wczesne wykrywanie choroby ma najważniejsze znaczenie dla ograniczenia powikłań oraz zmniejszenia kosztów leczenia ponoszonych przez system ochrony zdrowia.
Prosty test zaskakującym narzędziem przesiewowym
W badaniu wykorzystano prosty test krwi z nakłucia palca wykonywany podczas wizyty stomatologicznej. Wyniki pokazały, iż ponad 35% pacjentów, którzy nie zgłaszali wcześniejszej historii cukrzycy, miało podwyższony poziom cukru we krwi – charakterystyczny dla stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy.
Dr Giuseppe Mainas, współautor pracy, specjalista periodontologii i pracownik naukowy King’s College London, podkreśla: – Wyniki sugerują, iż wizyty stomatologiczne mogą stanowić cenną okazję do identyfikacji osób zagrożonych cukrzycą – szczególnie u starszych pacjentów, osób z wyższym BMI oraz cierpiących na choroby dziąseł.
Badacze wykorzystali oznaczenie HbA1c – wskaźnik pokazujący, jaka część hemoglobiny jest związana z glukozą. Wysoki poziom HbA1c wskazuje na utrzymujące się przez dłuższy czas podwyższone stężenie glukozy we krwi. W przeciwieństwie do wielu innych testów diabetologicznych, badanie to nie wymaga pozostawania na czczo i odzwierciedla średni poziom glukozy z ostatnich trzech miesięcy.
Choroby przyzębia a zdrowie metaboliczne
Wyniki pokazały również wyraźną zależność między nasileniem chorób przyzębia a poziomem HbA1c. Im cięższa była choroba dziąseł, tym wyższe wartości tego wskaźnika obserwowano u pacjentów. Zależność miała charakter stopniowy i korelacyjny, co dodatkowo wzmacnia dowody na związek między zdrowiem przyzębia a stanem metabolicznym organizmu.
Prof. Mark Ide, profesor periodontologii w King’s College London i pierwszy autor badania, zaznacza: – Gdy test wykazuje podwyższony poziom HbA1c, pacjenci mogą zgłosić się do lekarza rodzinnego w celu dalszej diagnostyki. Bez badania w gabinecie stomatologicznym wielu z nich prawdopodobnie nigdy by tego nie zrobiło. Większość uczestników naszego badania była zaskoczona podwyższonym poziomem HbA1c i nie miała pojęcia, iż może mieć stan przedcukrzycowy lub cukrzycę.
– Dodatkową zaletą testu HbA1c jest brak konieczności pozostawania na czczo, co w gabinecie stomatologicznym mogłoby zwiększać ryzyko omdlenia na fotelu – dodaje.
Największe badanie tego typu w Wielkiej Brytanii
Projekt jest największym dotychczas brytyjskim badaniem wykorzystującym test HbA1c podczas rutynowych wizyt stomatologicznych. Przeprowadzono je w Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, a udział w nim wzięło 911 pacjentów uczestniczących w Oral, Dental and Craniofacial Biobank w King’s College London.
Badanie wpisuje się w wieloletni nurt badań nad powiązaniami zdrowia jamy ustnej i zdrowia metabolicznego prowadzonych w tej uczelni. W ubiegłym roku zespół dr. Mainasa współuczestniczył w odkryciu wskazującym, iż dieta śródziemnomorska może pomagać w redukcji chorób dziąseł. Inne niedawne badanie naukowców z King’s wykazało natomiast, iż skuteczne leczenie kanałowe może zmniejszać ryzyko cukrzycy oraz chorób sercowo-naczyniowych.
Prof. Luigi Nibali, kierownik Katedry Periodontologii w King’s College London, współautor pracy, podkreśla: – Relacja między chorobą dziąseł a zdrowiem metabolicznym jest dwukierunkowa, ponieważ obie te sfery wpływają na siebie nawzajem. Proces zapalny może zmieniać funkcjonowanie układu metabolicznego, a zaburzenia metaboliczne z kolei nasilają stan zapalny. Choroby przyzębia mogą prowadzić do powikłań cukrzycy – i odwrotnie.
W kolejnych etapach badań zespół planuje analizować możliwości szerszego wykorzystania testu HbA1c w gabinetach stomatologicznych w całej Wielkiej Brytanii oraz w innych obszarach opieki zdrowotnej. – Chcielibyśmy także zbadać, w jaki sposób inne czynniki stylu życia, takie jak dieta, wpływają na poziom HbA1c i choroby dziąseł – podsumowuje dr Mainas.
Wyniki badania opublikowano w artykule „Association between HbA1c chairside values and periodontitis” na łamach „Journal of Dentistry”.
Źródła: https://www.kcl.ac.uk
https://www.sciencedirect.com
– Istnieje wiele badań wskazujących na to, iż choroba przyzębia ma duży wpływ na zdrowie ogólne. Wiąże się ją z chorobami układu sercowo-naczyniowego, reumatoidalnym zapaleniem stawów, preeklampsją czy cukrzycą – mówi prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii, autorka ponad 100 artykułów naukowych, członek Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego oraz British Society of Periodontology.
