Gdzie szukać schronienia, jak zachować się po ogłoszeniu alarmu i co przygotować wcześniej? Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji udostępnia 12-stronicową instrukcję reagowania na zagrożenie atakiem z powietrza. Dokument wyjaśnia, jak postępować w domu, na ulicy i w samochodzie oraz na co zwrócić uwagę przy wyborze miejsca schronienia.
Materiał powstał we współpracy z Państwową Strażą Pożarną i ekspertami ds. ochrony ludności. Rozwija treści „Poradnika Bezpieczeństwa”, który, jak informuje resort, na początku 2026 roku trafił do blisko 17 mln domów w Polsce. Instrukcja jest dostępna online na stronach rządowych, a zgodnie z zapowiedzią ministerstwa ma pojawić się również w aplikacji mObywatel.
Najważniejszy przekaz dokumentu dotyczy przygotowania: miejsce schronienia, drogę dojścia i sposób kontaktowania się z bliskimi należy ustalić, zanim pojawi się zagrożenie.
Sprawdź, gdzie możesz się schronić
Autorzy instrukcji zachęcają do poznania sygnałów alarmowych oraz sprawdzenia najbliższego punktu schronienia. Informacji o lokalizacjach należy szukać w serwisie gdziesieukryc.pl. Warto wcześniej upewnić się, jak dotrzeć do wybranego miejsca i którędy można do niego wejść. o ile w pobliżu nie ma takiego punktu, trzeba zaplanować inne dostępne miejsce.
Przygotowania powinny objąć także rozmowę z rodziną. Chodzi o ustalenie miejsca spotkania, sposobu wzajemnego kontaktu oraz zasad postępowania. Instrukcja zwraca szczególną uwagę na dzieci i osoby wymagające wsparcia, których potrzeby należy uwzględnić w domowym planie bezpieczeństwa.
Podczas alarmu nie idź do schronienia za wszelką cenę
Jeżeli wskazany punkt schronienia jest dostępny, droga do niego bezpieczna, a czasu wystarczy na dotarcie, należy się tam udać. Trzeba zabrać przygotowany wcześniej plecak ewakuacyjny i niezbędne leki. Nie należy korzystać z wind, ale ze schodów.
Inaczej trzeba postąpić, gdy dojście wymagałoby długiego przebywania na zewnątrz lub nie można bezpiecznie dotrzeć do wybranego miejsca. W takiej sytuacji instrukcja zaleca pozostanie w budynku o solidnych ścianach i stropach, bez widocznych uszkodzeń, albo wejście do najbliższego takiego obiektu.
Należy wykonywać polecenia służb i stosować się do treści Alertu RCB oraz oficjalnych komunikatów.
Zasada dwóch ścian
Jeżeli schronienia trzeba szukać w mieszkaniu lub innym budynku, należy wybrać pomieszczenie położone możliwie blisko jego środka, z dala od balkonów i ścian zewnętrznych. Najlepiej, aby nie miało okien i znajdowało się na najniższej kondygnacji.
Dokument opisuje zasadę dwóch ścian: między człowiekiem a przestrzenią zewnętrzną powinny znajdować się co najmniej dwie solidne ściany.
Odpowiednim miejscem może być wewnętrzny korytarz, przedpokój, garderoba lub inne pomieszczenie bez okien. Trzeba jednak zwrócić uwagę na jego wyposażenie. Należy unikać miejsc z kotłem, piecykiem gazowym, butlami gazowymi, dużymi lustrami i ciężkimi przedmiotami wiszącymi.
Łazienka może być brana pod uwagę tylko wtedy, gdy nie ma okna, kotła ani piecyka gazowego. Miejsce należy zająć z dala od luster, szklanych elementów, bojlera i ciężkich szafek. Klatka schodowa służy przede wszystkim do przemieszczania się. Instrukcja odradza wybieranie jej na schronienie, o ile ma duże okna.
Nie każda piwnica zapewnia bezpieczeństwo
Piwnica lub garaż podziemny mogą zapewnić ochronę, jeżeli są odpowiednio przygotowane. Należy wcześniej sprawdzić stan ścian i stropów, drożność wejścia, wentylację, oświetlenie awaryjne oraz bezpieczną drogę wyjścia.
Instrukcja wskazuje, aby nie korzystać z piwnicy z uszkodzonym stropem, pęknięciami konstrukcyjnymi, jednym łatwym do zablokowania wyjściem lub przebiegającą przez nią instalacją gazową.
W garażu podziemnym trzeba wybrać miejsce możliwie daleko od bramy i rampy wjazdowej, ładowarek oraz pomieszczeń technicznych. Należy też unikać stref, w których znajdują się paliwa, butle gazowe, chemikalia i inne materiały łatwopalne. Nie wolno uruchamiać silników ani blokować przejść i dróg wyjazdowych.
Jeżeli nie ma pewności, czy piwnica lub garaż są bezpieczne, dokument zaleca pozostanie w centralnym pomieszczeniu mieszkania lub domu.
Co robić na zewnątrz i w samochodzie?
Jeśli na otwartym terenie słychać eksplozję, należy paść na ziemię, najlepiej w zagłębieniu terenu, i osłonić głowę.
Osobom przebywającym w samochodzie lub innym pojeździe instrukcja zaleca jego opuszczenie i udanie się do najbliższego miejsca schronienia, zgodnie z komunikatami i poleceniami służb. Samochód należy zaparkować tak, aby nie utrudniał przejazdu pojazdom ratowniczym i innym pojazdom uprzywilejowanym.
Plecak przygotuj wcześniej
Podczas bezpośredniego zagrożenia nie należy tracić czasu w kompletowanie wyposażenia ani porządkowanie pomieszczeń. Dlatego plecak ewakuacyjny powinien być gotowy wcześniej.
Według instrukcji powinny znaleźć się w nim przede wszystkim:
- apteczka i leki przyjmowane na stałe,
- woda butelkowana oraz żywność gotowa do spożycia,
- telefon, naładowany powerbank i przewód do ładowania,
- radio na baterie lub korbkę, zapas baterii i latarka,
- ciepła odzież,
- dokument tożsamości,
- notatnik z numerami telefonów do najbliższych.
Wyposażenie trzeba dostosować do wieku i stanu zdrowia domowników, uwzględniając potrzeby dzieci, seniorów, osób ze szczególnymi potrzebami oraz zwierząt domowych.
Wcześniej należy również zadbać o drożność przejść i wyjść z miejsca schronienia oraz usunąć materiały łatwopalne i przedmioty, które mogą spaść lub zablokować drogę. Gdy zagrożenie jest już bezpośrednie, priorytetem jest jak najszybsze zajęcie najbezpieczniejszego dostępnego miejsca.
Pełna instrukcja jest dostępna na rządowej stronie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Warto zapoznać się z nią wcześniej i omówić zalecenia z bliskimi.
