Chiny są pierwszym krajem na świecie, który zatwierdził do komercyjnego użytku implant mózg-komputer (BCI, z ang. brain-computer interface). Urządzenie o nazwie NEO, opracowane przez szanghajską firmę Neuracle Medical Technology we współpracy z Uniwersytetem Tsinghua, daje nadzieję pacjentom z ciężkim paraliżem na odzyskanie funkcji motorycznych dłoni. To wydarzenie nie tylko stanowi przełom medyczny, ale także wyraźny sygnał, iż Pekin traktuje neurotechnologię jako najważniejszy element swojej strategii gospodarczej, wpisując ją do 15. planu pięcioletniego.
Czym jest technologia BCI i jak działa implant NEO?
Interfejs mózg-komputer (IMK) to innowacyjna technologia umożliwiająca bezpośrednią komunikację między ludzkim mózgiem a urządzeniem zewnętrznym. Jej działanie polega na rejestrowaniu sygnałów elektrycznych generowanych przez neurony, a następnie ich dekodowaniu przez algorytmy komputerowe. Odczytane w ten sposób intencje użytkownika są przekształcane w polecenia sterujące maszynami – w przypadku NEO są to specjalistyczne egzoszkielety.
Implant NEO (skrót od Neural Electronic Opportunity) to urządzenie wielkości monety, które w przeciwieństwie do głośnego projektu Neuralink Elona Muska, opiera się na technologii półinwazyjnej. Zamiast głęboko penetrować tkankę mózgową, elektrody NEO są umieszczane na zewnątrz opony twardej mózgu. Taki zabieg chirurgiczny, trwający niespełna dwie godziny, drastycznie minimalizuje ryzyko uszkodzenia tkanki nerwowej, infekcji oraz przemieszczania się elektrod, co było głównym problemem w pełni inwazyjnych rozwiązaniach.
System składa się z wszczepionego czujnika rejestrującego sygnały z kory ruchowej oraz zewnętrznego urządzenia mocowanego na głowie dzięki magnesu – mechanizm przypomina rozwiązanie stosowane w implantach ślimakowych (dla osób z wadami słuchu). Zewnętrzny moduł bezprzewodowo zasila implant i przesyła dane do komputera. Zdekodowane sygnały sterują pneumatyczną rękawicą, która wspomaga dłoń pacjenta, umożliwiając mu chwytanie przedmiotów, jedzenie czy picie.
Urządzenie zatwierdzono przez chińską Narodową Agencję ds. Produktów Medycznych (NMPA) dla pacjentów w wieku od 18 do 60 lat, cierpiących na porażenie czterokończynowe w wyniku urazu odcinka szyjnego rdzenia kręgowego.
Neuracle Medical Technology: od laboratorium do komercyjnego sukcesu
Za sukcesem NEO stoi firma Neuracle Medical Technology (chiń. 博睿康 – Boruikang), założona w 2011 roku przez naukowców wywodzących się z Laboratorium Inżynierii Neurologicznej Uniwersytetu Tsinghua – jednej z najbardziej prestiżowych uczelni w Chinach. Historia firmy to klasyczny przykład skutecznego transferu technologii z murów akademickich do biznesu.
Początki badań nad BCI na Uniwersytecie Tsinghua sięgają wczesnych lat dwutysięcznych. Jak wspomina założyciel i dyrektor generalny Neuracle, Xu Honglai, w tamtym czasie chińscy naukowcy byli całkowicie zależni od drogiego, importowanego sprzętu. Frustracja wynikająca z ograniczeń w dostępie do zachodnich technologii zmotywowała zespół do stworzenia własnego, niezależnego systemu.
Po latach rozwijania nieinwazyjnych urządzeń do pomiaru fal mózgowych (EEG), w 2019 roku Neuracle podjęło decyzję o wejściu w znacznie trudniejszy sektor implantów inwazyjnych. Kluczowym krokiem było przeniesienie w 2021 roku głównego ośrodka do Szanghaju. Decyzja ta podyktowana była dostępnością najwyższej klasy zasobów klinicznych i wsparciem lokalnych władz.
Współpraca z czołowymi chińskimi szpitalami pozwoliła na przeprowadzenie rygorystycznych badań klinicznych. Do momentu oficjalnego zatwierdzenia implantu, NEO zostało pomyślnie wszczepione 36 pacjentom. Wyniki pokazały stuprocentową skuteczność w osiągnięciu głównego punktu końcowego badań – wszyscy pacjenci byli w stanie wykonywać ruchy chwytne wspomagane przez system. Łączny czas bezawaryjnej pracy implantów wyniósł blisko 8000 dni, co stanowi bezprecedensowy dowód na stabilność technologii.
BCI jako priorytet narodowy w 15. planie pięcioletnim
Sukces Neuracle idealnie wpisuje się w starannie zaplanowaną strategię państwową. Technologia interfejsów mózg-komputer została oficjalnie uznana za jedną z sześciu “branż przyszłości” w rekomendacjach do 15. planu pięcioletniego Chin (obejmującego lata 2026-2030). Obok sztucznej inteligencji czy technologii kwantowych, BCI ma stać się nowym motorem wzrostu gospodarczego kraju.
Dlaczego Pekin kładzie tak ogromny nacisk na rozwój neurotechnologii? Przyczyny są wielowymiarowe. Po pierwsze, w Chinach istnieje ogromna, niezaspokojona potrzeba medyczna. Szacuje się, iż w kraju żyje ponad 3,7 miliona osób z urazami rdzenia kręgowego, a każdego roku przybywa około 90 tysięcy nowych pacjentów. Gwałtownie starzejące się społeczeństwo oznacza również dramatyczny wzrost liczby osób cierpiących na choroby neurodegeneracyjne. BCI oferuje rewolucyjne metody rehabilitacji i przywracania samodzielności, co odciąży system opieki zdrowotnej.
Po drugie, Chiny dostrzegają w BCI technologię o strategicznym znaczeniu. W dokumentach rządowych z 2025 roku, wyznaczono jasne cele: do 2027 roku Chiny mają osiągnąć przełom w kluczowych technologiach, a do 2030 roku kraj ma zająć wiodącą pozycję na świecie. Rząd wspiera ten sektor, tworząc klastry przemysłowe i wprowadzając korzystne regulacje.
Zatwierdzenie implantu NEO to dobitny dowód na to, iż Pekin wybiera inną drogę niż Zachód. Podczas gdy amerykańskie firmy skupiają się na futurystycznych wizjach symbiozy człowieka z AI i w pełni inwazyjnych zabiegach, Chiny stawiają na pragmatyzm. Wybierając bezpieczniejszą, półinwazyjną technologię, skupiono się na dostarczeniu realnej pomocy pacjentom i zbudowaniu przewagi komercyjnej. Wyścig o to, kto zdominuje rynek BCI, właśnie wszedł w decydującą fazę.
Źródła:
- Jiemian News: 脑机接口商业化破局：博睿康领跑，上海抢占千亿产业高地
- Tsinghua University News: 国产脑机接口产品植入成功
- Xinhua News: 新华鲜报规划建议新看点丨脑机接口，更多科幻照进现实
- Wired: China Approves the First Brain Chips for Sale—and Has a Plan to Dominate the Industry
- Nature: China approves brain chip to treat paralysis — a world first
- Window to China: Brain-computer interfaces (BCI): a future industry under China’s 15. Five-years plan “155”
- National Medical Products Administration (NMPA): 首款侵入式脑机接口医疗器械获批上市
Autor: 梁安基 Andrzej Z. Liang, 上海 Shanghai, 中国 Chiny
e-mail: [email protected]
Redakcja: Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
