Czym jest alergia na białka mleka krowiego?
Alergia na białka mleka krowiego, w uproszczeniu ABMK, to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na białka obecne w mleku krowim. U niemowląt i małych dzieci ABMK jest jedną z najczęstszych alergii pokarmowych. W Polsce dotyczy około 1% pacjentów poniżej 2. roku życia [1].
ABMK może mieć trzy główne mechanizmy [2]:
- w postaci IgE-zależnej objawy pojawiają się zwykle gwałtownie po kontakcie z alergenem, często w ciągu minut lub do około 2 godzin.
- w postaci IgE-niezależnej reakcje mogą być opóźnione i częściej dotyczą przewodu pokarmowego.
- postać mieszana łączy cechy obu mechanizmów.
U wielu dzieci ABMK ustępuje z wiekiem, często do 3.-5. roku życia, choć tempo nabywania tolerancji jest indywidualne [3].
Jakie objawy mogą sugerować ABMK?
ABMK może dawać objawy ze strony przewodu pokarmowego, skóry i układu oddechowego.
| Objawy pokarmowe [1] | Objawy skórne [4] | Objawy oddechowe [4] |
| ulewania | pokrzywka | przewlekły katar |
| wymioty | świąd | zatkany nos |
| biegunka | rumień | kaszel |
| zaparcia | obrzęk naczynioruchowy | świszczący oddech |
| ból brzucha | AZS | |
| odmowa jedzenia | ||
| kolka | ||
| drażliwość | ||
| słabe przyrosty masy ciała |
Tabela 1. Objawy sugerujące ABMK
Podstawą rozpoznania ABMK jest ocena lekarska, dieta eliminacyjna oraz kontrolowana próba ponownego wprowadzenia białek mleka krowiego. Same testy alergiczne mogą być pomocne, ale nie wystarczają do potwierdzenia choroby, ponieważ wykrywają uczulenie, a nie zawsze klinicznie istotną alergię [2].
Jak żywić niemowlę z ABMK, jeżeli karmienie piersią nie wystarcza?
Karmienie piersią pozostaje najlepszym sposobem żywienia niemowląt, także wtedy, gdy u dziecka rozpoznano ABMK. o ile karmienie piersią nie jest możliwe, jest mieszane albo nie pokrywa potrzeb dziecka, należy zastosować odpowiedni preparat mlekozastępczy. Aktualne wytyczne żywienia dzieci i opracowania eksperckie wskazują, iż w żywieniu niemowląt z ABMK można rozważać różne preparaty [5-7]:
- hydrolizaty białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy (eHF) – zawierają białka mleka krowiego rozłożone na krótsze peptydy. U większości dzieci z łagodną lub umiarkowaną ABMK takie preparaty mogą być skutecznym wyborem, choć u części silnie uczulonych niemowląt przez cały czas mogą wywoływać objawy;
- mieszanki aminokwasowe (AAF) – zawierają wolne aminokwasy a nie białka lub peptydy. Zwykle są rozważane w cięższych postaciach ABMK;
- hydrolizaty białka ryżu (HRF) – to roślinna formuła mlekozastępcza. Nie zawierają białek mleka krowiego ani białek zwierzęcych, dlatego mogą być rozważane jako alternatywa dla hydrolizatów mlecznych.
Czym jest hydrolizat białka ryżu?
Białko ryżu naturalnie różni się od białek mleka krowiego: nie zawiera tych białek, które są głównym problemem u dziecka z ABMK. Jednocześnie samo białko ryżu ma inny profil aminokwasowy niż białko mleka czy mleko kobiece, dlatego formuły HRF są uzupełniane o wybrane aminokwasy [8]. Właśnie ta kombinacja – hydrolizowane białko ryżu, uzupełnienie aminokwasowe i pełny skład żywieniowy – odróżnia HRF od domowych zamienników i napojów roślinnych.
Czym jest Bebilon pepti RICE PRO?
Bebilon pepti RICE PRO to żywność specjalnego przeznaczenia medycznego dla niemowląt i małych dzieci z rozpoznaniem lub podejrzeniem alergii na białka mleka krowiego. Bebilon pepti RICE PRO jest pierwszym w Polsce hydrolizatem białka ryżu oraz jedyną w Polsce roślinną alternatywą do postępowania w ABMK.
Formuła Bebilon pepti RICE PRO:
- zawiera wyłącznie białko roślinne wzbogacone w aminokwasy,
- nie zawiera laktozy,
- jest formułą kompletną odżywczo i może być stosowany jako jedyne źródło pożywienia od urodzenia do 6. miesiąca życia, a po 6. miesiącu jako element zróżnicowanej diety.
Bebilon pepti RICE PRO może być szczególnie istotny u dzieci z ABMK, gdy rodzice preferują rozwiązanie roślinne lub gdy istnieje jednoczesna obawa dotycząca tolerancji laktozy.
W badaniu klinicznym potwierdzono bezpieczeństwo, skuteczność i dobrą tolerancję Bebilon pepti RICE PRO u niemowląt z ABMK. Ponad 95% rodziców potwierdziło, iż ich dziecko lubi smak formuły, a ponad 92% oceniło ją jako delikatną dla brzuszka dziecka [9].
Nie należy porównywać Bebilon pepti RICE PRO z napojem ryżowym. Różnica jest zasadnicza: napoje ryżowe nie mają składu dostosowanego do potrzeb niemowląt i nie powinny zastępować mleka matki ani preparatu mlekozastępczego.
Farmaceuta często jest jedną z pierwszych osób, do których rodzice zwracają się, gdy u niemowlęcia pojawiają się niepokojące objawy, takie jak kolka, ulewanie, biegunka, zaparcia, wysypka czy trudności z karmieniem. W przypadku potwierdzenia przez lekarza alergii na białka mleka krowiego farmaceuta może wyjaśnić, czym różnią się dostępne preparaty mlekozastępcze, w tym hydrolizaty białek mleka, mieszanki aminokwasowe oraz hydrolizaty białka ryżu. Może także omówić zasady bezpiecznego zastosowania Bebilon pepti RICE PRO, jeżeli został zalecony lub jest rozważany w postępowaniu dietetycznym.
Kiedy farmaceuta nie powinien samodzielnie dobierać preparatu? W przypadku objawów alarmowych: krew w stolcu, słaby przyrost masy ciała, nasilone wymioty, objawy natychmiastowej reakcji alergicznej, duszność, obrzęk czy pogorszenie stanu ogólnego – farmaceuta powinien skierować dziecko do lekarza.
FAQ
Czy HRF nadaje się dla dziecka karmionego piersią?
Jeżeli dziecko jest skutecznie karmione piersią, zwykle dąży się do kontynuacji karmienia. HRF może być rozważany, gdy karmienie piersią nie jest możliwe, jest częściowe lub wymaga uzupełnienia. Decyzję należy omówić z lekarzem.
Czy HRF jest lepszy niż hydrolizat mleczny?
HRF może być dobrą roślinną alternatywą dla eHF, ale wybór zależy od objawów, wieku, stanu odżywienia, tolerancji preparatu, akceptacji smaku i zaleceń lekarza.
Czy napój ryżowy może zastąpić HRF?
Nie. Napój ryżowy nie ma składu zaprojektowanego do leczenia dietetycznego alergii i nie powinien zastępować mleka kobiecego ani specjalistycznej formuły.
Czy poziom arsenu w HRF jest powodem do niepokoju?
Dostępne analizy wskazują, iż poziomy arsenu nieorganicznego w ocenianych hydrolizatach białka ryżu były niskie i pozostawały poniżej limitów bezpieczeństwa.
Po jakim czasie widać poprawę po zmianie preparatu?
To zależy od mechanizmu alergii i rodzaju objawów. W wielu schematach diagnostycznych ocenia się efekt eliminacji po około 2-4 tygodniach. Szybkie reakcje mogą ustępować wcześniej, natomiast objawy przewlekłe wymagają czasu i kontroli lekarskiej.
Autorzy: mgr dietetyki Monika Soczewka, mgr farmacji Adrian Mądry
Źródła do publikacji
- Mehaudy R, Jáuregui MB, Vinderola G, Guzmán L, et al. Cow’s milk protein allergy: new knowledge from a multidisciplinary perspective. Arch Argent Pediatr. 2022;120(3):200-208; Sicherer SH. Epidemiology of food allergy. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(3):594-602.
- Meyer R., Venter C., Bognanni A. i wsp. WAO DRACMA guideline update – VII – Milk elimination and reintroduction in the diagnostic process of cow’s milk allergy. World Allergy Organization Journal. 2023;16:100785. doi: 10.1016/j.waojou.2023.100785.
- Fiocchi A, Bognanni A, Brożek J, et al. WAO DRACMA Guidelines update – I – Plan and definitions. World Allergy Organ J. 2022;15:100609; Hao L, Wang S, Ji W. Cow’s milk protein allergy: comprehensive review. Asia Pac J Clin Nutr. 2025;34(3):298-307.
- Belgrave DC, Simpson A, Buchan IE, Custovic A. Atopic Dermatitis and Respiratory Allergy: What is the Link. Curr Dermatol Rep. 2015;4:221-227. doi: 10.1007/s13671-015-0121-6.
- Bognanni A., Fiocchi A., Arasi S. i wsp. World Allergy Organization (WAO) Diagnosis and Rationale for Action against Cow’s Milk Allergy (DRACMA) guideline update – XII – Recommendations on milk formula supplements with and without probiotics for infants and toddlers with CMA. World Allergy Organization Journal. 2024;17(4):100888. doi: 10.1016/j.waojou.2024.100888.
- Vandenplas Y., Broekaert I., Domellöf M. i wsp. An ESPGHAN Position Paper on the Diagnosis, Management, and Prevention of Cow’s Milk Allergy. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition. 2024;78(2):386-413. doi: 10.1097/MPG.0000000000003897.
- Santos AF, et al. EAACI guidelines on the management of IgE-mediated food allergy. Allergy. 2025 Jan;80(1):14-36. doi: 10.1111/all.16345.
- Dupont C, Bocquet A, Tome D, Bernard M, et al. Hydrolyzed Rice Protein-Based Formulas, a Vegetal Alternative in Cow’s Milk Allergy. Nutrients. 2020;12:2654. doi: 10.3390/nu12092654.
- Oude Nijhuis M, et al. Growth, safety and tolerance of a new hydrolysed rice formula in infants with CMA poster presentation p52 EAACI PAAM 2025.














