W 2025 roku w Wielkopolsce wykonano 5400 profilaktycznych badań kolonoskopii, to o niemal jedną piątą więcej niż rok wcześniej. Wciąż są jednak powiaty, w których program badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego cieszy się znikomą popularnością. Kolonoskopia określana jest „badaniem, które ratuje życie”. Nowotwór jelita grubego może rozwijać się bez objawów choćby przez kilka lat, dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby.
Kolonoskopia to badanie, które umożliwia wykrycie raka jelita grubego. Trwa ona od 15 do 40 minut i w zależności od wskazań medycznych może być przeprowadzona w znieczuleniu miejscowym (z zastosowaniem żelu znieczulającego) lub znieczuleniu ogólnym, dlatego pacjent nie odczuwa dyskomfortu. Podczas kolonoskopii lekarz ogląda przede wszystkim jelito grube, pobiera zmiany podejrzane o charakter nowotworowy, a jeżeli zachodzi taka potrzeba może od razu usunąć wykryte drobne zmiany, zwykle polipy. Wszystkie wycinki i polipy są później poddawane badaniom histopatologicznym.
Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje takie badania w ramach program profilaktycznego od 2022 roku. Przeznaczony jest on dla pacjentów w wieku od 50. do 65. roku życia, którzy nie mają objawów sugerujących raka jelita grubego. Z programu mogą skorzystać młodszych młodsze osoby (od 40. roku życia), jeżeli w ich najbliższej rodzinie były przypadki zachorowania na ten nowotwór. W Wielkopolsce bezpłatne badania przesiewowe są wykonywane w 20 placówkach.
W 2025 sprawozdały one 5400 przeprowadzonych profilaktycznych badań kolonoskopii – o 800 więcej niż w roku poprzednim. W prawie 1200 przypadkach podczas badania usunięto polipy i przekazano je do badania histopatologicznego. Największą liczbę pacjentów w ramach programu profilaktycznego – podobnie jak w poprzednich latach – przyjęło Centrum Diagnostyczno-Terapeutyczne Medyk. W swoich placówkach w Kaliszu i Koninie przeprowadziło ono niemal 1000 takich badań. Dużą liczbę pacjentów przyjął też Szpital w Kościanie z nieco ponad 900 wykonanymi kolonoskopiami, a EMC Instytut Medyczny (dawniej Certus) zrealizował 685 badań profilaktycznych.
Co wiemy o uczestnikach programu przesiewowego? Najwięcej osób decyduje się na profilaktyczną kolonoskopię tuż po przekroczeniu 50. roku życia. Podobnie jak w innych programach profilaktycznych częściej badają się kobiety (55%). Co trzeci przebadany to mieszkaniec Poznania lub powiatu poznańskiego. W Wielkopolsce są miejsca, w których program profilaktyki raka jelita grubego nie cieszy się popularnością. W powiecie międzychodzkim przez cały 2025 rok z profilaktycznej kolonoskopii skorzystało 6 osób, w powiecie chodzieskim 5 osób, a w powiecie kępińskim nikt.
Ścieżka badań profilaktycznych przeznaczona jest dla osób bez dolegliwości związanych z przewodem pokarmowym. jeżeli pacjent uskarża się na nie, powinien skorzystać z diagnostycznych badań endoskopowych. O ile badania w ramach programu profilaktycznego wykonywane są bez skierowania, to na badania diagnostyczne potrzebne jest zlecenie od lekarza rodzinnego lub specjalisty. Ze skierowaniem na badania gastroskopii można zgłosić się do jednego z 50 miejsc w Wielkopolsce, które udzielają tego rodzaju świadczeń. Z badań kolonoskopii w ramach diagnostyki można skorzystać w 53 miejscach.
Dane teleadresowe wielkopolskich placówek wykonujących zarówno profilaktyczne, jak i diagnostyczne badania endoskopowe można znaleźć w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć?”.
Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Rocznie zapada na niego w Polsce około 18 tys. osób. Jest drugim po raku płuca nowotworem wśród wszystkich zachorowań w polskiej populacji. Rozwija się długo, choćby przez kilka lat i może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby.
Zespół Komunikacji Społecznej i Promocji WOW NFZ
Foto: https://pacjent.gov.pl
