Po licznych sprzeciwach dotyczących włączenia aptek do systemu kaucyjnego opakowań zwrotnych, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zdecydowało się zmienić obecne regulacje. 20 marca na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano nową wersję projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Znalazł się w nim w art. 133 ust. 8 wprowadzający wyłączenie dla aptek i hurtowni farmaceutycznych oraz punktów aptecznych z obowiązku uczestniczenia w systemie kaucyjnym w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań i odpadów opakowaniowych.
Przypomnijmy, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami, od 1 października 2025 r. apteki o powierzchni użytkowej przeznaczonej do bezpośredniej sprzedaży powyżej 200 metrów kwadratowych, muszą obowiązkowo uczestniczyć w systemie kaucyjnym. Oznacza to, iż placówki te są zobowiązane do podpisania umowy z operatorem systemu kaucyjnego, pobierania kaucji od klienta i rozliczania pobranej kaucji.
Mniejsze apteki mogą dobrowolnie przystępować do systemu w zakresie zwrotu kaucji oraz prowadzenia punktów zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych. Mają jednak obowiązek zbiórki opakowań szklanych wielokrotnego użytku jeżeli same w swojej ofercie mają napoje w takich opakowaniach. Mowa tutaj przede wszystkim o suplementach diety lub innych produktach spożywczych w tego typu opakowaniach zwrotnych.
Ta sytuacja od początku budziła duże emocje i sprzeciw w środowisku aptekarskim. Dlatego kiedy w sierpniu 2025 roku rozpoczęły się konsultacje publiczne projektu (UC 100) ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (mającej doprecyzować zasady działania systemu kaucyjnego) Ministerstwo Klimatu i Środowiska zostało zasypane protestami w tej sprawie.
Zwrot butelek w aptece? To niepoważne!
Przeciwko włączaniu aptek do systemu kaucyjnego protestowali indywidualni farmaceuci, ale też Naczelna Izba Aptekarska i Główny Inspektor Farmaceutyczny. Samorząd zawodu farmaceuty wskazuje, iż wprowadzenie systemu kaucyjnego stoi w kolizji z innymi przepisami, dotyczącymi aptek. Począwszy od Prawa farmaceutycznego, przez dwa rozporządzenia: w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki i w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki.
– Przepisy dotyczące zbierania pustych opakowań po napojach w aptece pozostają w kolizji z wymogami wskazanych regulacji. Nie określają m.in. zasad prowadzenia i przechowywania ewidencji systemu kaucyjnego w aptekach ani tego, czy powinna być ona prowadzona osobno od ewidencji leków – wskazywała NIA.
Główny Inspektor Farmaceutyczny poinformował z kolei Ministerstwo Klimatu i Środowiska, że apteki nie są “typowymi” jednostkami handlowymi, ale placówkami ochrony zdrowia. GIF podkreślił, iż nakładanie na apteki obowiązków niezwiązanych z ich podstawową rolą – jak zbieranie opakowań i odpadów opakowaniowych – mogłoby kolidować z reżimem sanitarnym i utrudniać realizację usług zdrowotnych.
Nie bez znaczenia był też głos Ministerstwa Zdrowia, które wprost zaapelowało o zniesienie obowiązku uczestniczenia w systemie kaucyjnym przez apteki i hurtownie farmaceutyczne.
– Projektowane przepisy nakładają na apteki nowe, nieuzasadnione obowiązki powodujące konieczność dostosowania organizacji pracy, w tym opracowania i wprowadzenia nowych procedur, ale również budzą wątpliwości co do zgodności z innymi przepisami w zakresie zasad prowadzenia bezpiecznego obrotu lekami – wskazywał resort zdrowia.
Co dalej?
Warto podkreślić, iż opublikowany 20 marca projekt, to tylko kolejny krok do wprowadzenia realnych zmian w przepisach. Aby projekt stał się ustawą, musi przejść całą ścieżkę legislacyjną, uwzględniającą Stały Komitet Rady Ministrów, Sejm, Senat i podpis Prezydenta.
