Anoreksja nie zawsze zaczyna się od widocznej utraty masy ciała. Najpierw może pojawić się pomijanie posiłków, lęk przed przytyciem lub ćwiczenie mimo zmęczenia. Bliscy widzą zmianę nawyków, ale nie wiedzą, czy to już powód do niepokoju. Warto reagować wcześniej: o potrzebie pomocy nie powinien decydować sam wygląd ani wskazanie wagi.
Anoreksja – co to jest?
Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny, to poważne zaburzenie odżywiania związane z ograniczaniem jedzenia i silnym lękiem przed przyrostem masy ciała. Sposób postrzegania własnego ciała może wpływać na samoocenę, a osoba chorująca może nie dostrzegać zagrożenia dla zdrowia.
Zbyt niska masa ciała jest ważnym sygnałem, ale sam wygląd ani pojedynczy wynik BMI nie wystarczają do oceny potrzeby pomocy. Niepokojące zachowania i pogorszenie zdrowia mogą pojawić się wcześniej. Więcej o grupie tych problemów przeczytasz w artykule o zaburzeniach odżywiania. Osobno w poradniku Superego opisujemy też bulimię.
Jakie są pierwsze objawy anoreksji?
Pierwsze objawy anoreksji mogą dotyczyć zachowania, zanim sylwetka się zmieni. Osoba unika wspólnych posiłków, usuwa kolejne produkty z jadłospisu, je bardzo mało lub wprowadza sztywne rytuały. Może ćwiczyć mimo osłabienia, często się ważyć i odczuwać silny niepokój po jedzeniu.
Objawy anoreksji obejmują też lęk przed przyrostem masy ciała, krytyczną ocenę wyglądu, drażliwość i wycofanie. Sygnały fizyczne to marznięcie, zawroty głowy, osłabienie, zaparcia, wypadanie włosów czy zaburzenia miesiączkowania. U części osób występują również zachowania mające zapobiec przyrostowi masy ciała. Powtarzające się zmiany wymagają oceny.
Jak rozpoznać anoreksję u dzieci, nastolatków i dorosłych?
Jak rozpoznać anoreksję? Zwracaj uwagę na jedzenie, stosunek do własnego ciała i zdrowie, nie tylko na liczbę kilogramów. Anoreksja u dzieci może objawiać się zbyt wolnym przyrostem masy ciała lub zahamowaniem wzrostu, choćby bez widocznego chudnięcia.
Anoreksja u nastolatków może wiązać się z unikaniem posiłków rodzinnych, nadmiernym ćwiczeniem i lękiem przed zmianą sylwetki. Anoreksja u dorosłych bywa skrywana pod pozorem rygorystycznego zdrowego stylu życia. Choroba dotyczy osób różnych płci i nie ma jednego wyglądu, po którym można ją rozpoznać.
Skąd bierze się anoreksja?
Przyczyny anoreksji są naprawdę złożone. Na ryzyko mogą wpływać czynniki biologiczne, cechy psychologiczne, trudne doświadczenia, relacje rodzinne i presja społeczna dotycząca ciała. Nie oznacza to, iż chorobę można przypisać jednemu komentarzowi, diecie czy błędom wychowawczym.
Jakie są skutki anoreksji i kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Skutki anoreksji obejmują możliwe niedożywienie, osłabienie mięśni, spowolnienie pracy serca, obniżenie ciśnienia i osłabienie kości. U dzieci i nastolatków niedobór energii może zaburzać wzrost i dojrzewanie. Nieleczona anoreksja może zagrażać życiu.
Omdlenie, nasilone osłabienie, ból w klatce piersiowej, niepokojące objawy ze strony serca, znaczne odwodnienie lub myśli samobójcze wymagają pilnej oceny medycznej. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Nie czekaj na osiągnięcie jakiejś określonej masy ciała!
Jak leczyć anoreksję?
Anoreksja wymaga leczenia dostosowanego do stanu pacjenta. Lekarz ocenia zdrowie fizyczne i potrzebę badań. Psychoterapia pomaga pracować nad lękiem, obrazem własnego ciała i zachowaniami wokół jedzenia. Równocześnie potrzebne jest bezpieczne wsparcie żywieniowe. U dzieci i młodzieży ważna może być terapia z udziałem rodziny. Przy poważnych powikłaniach konieczne bywa leczenie szpitalne.
Jak leczyć anoreksję, gdy współwystępują depresja lub lęk? Psychiatra ocenia potrzebę dodatkowej pomocy. Leki mogą być pomocne przy niektórych współwystępujących trudnościach, ale nie zastępują psychoterapii i opieki medycznej. Warto również pamiętać, iż tutaj powrót do zdrowia jest możliwy, choć będzie wymagał czasu i cierpliwości.
Jeśli niepokoją Cię zmiany u siebie lub bliskiej osoby, zacznij od konsultacji lekarskiej. W SUPER-ego sprawdzisz też możliwości dalszego wsparcia: psychoterapia indywidualna we Wrocławiu. Pomóc Ci może także lekarz psychiatra we Wrocławiu lub też profesjonalny psychodietetyk we Wrocławiu. Skontaktuj się z SUPER-ego, aby umówić pierwszą konsultację.
Najczęstsze pytania o anoreksję
Co to jest anoreksja?
Anoreksja to zaburzenie odżywiania związane z ograniczaniem jedzenia i lękiem przed przyrostem masy ciała.
Jakie są pierwsze objawy anoreksji?
Często są nimi pomijanie posiłków, sztywne zasady jedzenia, nadmierne ćwiczenia i niepokój po jedzeniu.
Skąd bierze się anoreksja?
Rozwija się pod wpływem współdziałania czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.
Czy anoreksję można wyleczyć?
Tak. Odpowiednio dobrane leczenie daje szansę na powrót do zdrowia.
Jak rozpoznać anoreksję u bliskiej osoby?
Zauważ powtarzające się zmiany zachowania wokół jedzenia i delikatnie zaproponuj konsultację ze specjalistą. Pamiętaj, iż sam wygląd nie wystarcza do oceny.
