Książka „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój” przeprowadza osobę z ADHD przez pewien proces – od wglądu w siebie, przez planowanie, po działanie i monitorowanie efektów. Abigail L. Levrini łączy kliniczną wiedzę z przystępnym językiem. Dzięki temu choćby najbardziej przytłaczające wyzwania stają się możliwe do wykonania. Jednocześnie ton książki jest tak empatyczny, iż czytelnik z ADHD nie czuje się oceniany, ale rozumiany i wspierany.
Książka „ADHD w dorosłym życiu” – Abigail L. Levrini
Abigail L. Levrini to psycholożka kliniczna, specjalistka w zakresie ADHD. Doktorat obroniła na Florida State University. Jest autorką licznych publikacji naukowych, przygotowuje materiały szkoleniowe dla American Psychological Association i prowadzi prywatną praktykę Psych Ed Connections.
Książkę „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój” napisała zarówno z perspektywy osoby żyjącej z ADHD, jak i z perspektywy klinicystki, która widziała i analizowała setki przypadków, wzorców czy powtarzalnych mechanizmów. To doświadczenie zdradza struktura książki. Zerkając w spis treści, zauważamy, iż autorka chce przeprowadzić czytelnika przez pewien proces – od wglądu w siebie, przez planowanie, po działanie i monitorowanie efektów.
Ale bez obaw! Styl pisania Abigail L. Levrini jest zrozumiały i bardzo angażujący. Umiejętnie łączy profesjonalną wiedzę z osobistymi anegdotami, tworząc przystępny i empatyczny ton całej książki. Przez jej słowa przebija głębokie zrozumienie dorosłych osób z ADHD, które często są sfrustrowane i przytłoczone codziennymi wyzwaniami. Polska wersja została wydana w nakładzie Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w tłumaczeniu Aleksandry Haduły.
Nie tylko koncentracja uwagi. Samoregulacja w ADHD
Jedną z zalet książki jest to, iż Levrini nie redukuje ADHD do trudności z koncentracją uwagi. Wielokrotnie wskazuje na regulację emocji, odwołując się do znanego eksperta od ADHD, Russela Barkley’a. Tłumaczy, jak zdolność do samoregulacji, która m.in. wpływa na umiejętności zarządzania zachowaniem i działania z myślą o jego możliwych konsekwencjach, zakłóca życie osób z ADHD w dorosłości.
– Dysregulacja emocji jest jednym z centralnych, a jednocześnie najczęściej niedostrzeganych objawów ADHD. Istotnie wpływa na relacje, funkcjonowanie zawodowe i samoocenę. Książka wyraźnie uwzględnia ten wymiar ADHD, pokazując, iż praca nad regulacją emocji stanowi najważniejszy element skutecznej samopomocy – komentuje dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak, psychiatra, specjalista od ADHD.
Psychoedukacja i samopoznanie
Zdolność do planowania, przewidywania konsekwencji, hamowania impulsów i utrzymywania informacji w pamięci roboczej czy kojarzenia pewnych wspomnień bywają w ADHD problematyczne. Mózg adehadowy unika złożonych i rozciągniętych w czasie wyzwań, a poszukuje łatwo dostępnych nagród. Rezultat? Kłopot z dążeniem do ustalonych celów.
Autorka wskazuje jednak, iż te informacje są bardzo przydatne. Zamiast moralizować, proponuje: Wykorzystajmy tę wiedzę. Dzięki niej można opracować sposoby, które pomogą osobom z ADHD radzić sobie z mniej satysfakcjonującymi i złożonymi zadaniami, których w dorosłym życiu nie brakuje. Jak twierdzi – wgląd w siebie jest konieczny.
– Psychoedukacja w ADHD ma fundamentalne znaczenie dla samopomocy, ponieważ pozwala osobom z ADHD zrozumieć mechanizmy własnego funkcjonowania, a nie interpretować trudności w kategoriach „braku woli” czy „lenistwa”. Świadomość natury objawów ADHD jest często pierwszym krokiem do skutecznych strategii radzenia sobie, redukcji poczucia winy i realnej poprawy jakości życia – mówi dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak.
Metapoznanie, czyli samoświadomość, samokontrola i samoregulacja wpływają na zdolności adaptacyjne w różnych środowiskach. Zaś deficyty samoświadomości sprawiają, iż funkcjonujemy gorzej. Idąc tym tropem, świadomość jest konieczna do rozpoznawania miejsca, w którym znajdujemy się teraz – do bieżącej oceny siebie i skuteczności swoich działań.
ADHD w dorosłym życiu = ADHD bez romantyzowania
Diagnoza ADHD, poznanie siebie i akceptacja to jedno, działanie oparte na planowaniu i weryfikowaniu to drugie – i właśnie w tym miejscu wiele osób z ADHD zderza się ze ścianą. Na szczęście na ratunek przybywa Levrini. Nie romantyzuje ADHD, ale też nie pisze o nim jako o chorobie. Nie ma tu narracji „ADHD to supermoc”, ale jest skupienie się na pewnych konkretnych cechach, wzorcach czy trudnościach wykonawczych, którymi można nauczyć się skutecznie i satysfakcjonująco zarządzać.
Książka Abigail L. Levrini „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój” wydana w Polsce przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego w tłumaczeniu Aleksandry Haduły. Relacje społeczne w ADHD a funkcje wykonawcze
Zdarza Ci się mówić coś nieprzemyślanego, przerywać innym, a później tego żałować? W zamian słyszysz, iż myślisz tylko o sobie, nie szanujesz innych czy nie dajesz drugiej osobie dojść do głosu. W dodatku potrafisz wyłączyć się w trakcie rozmowy, zapomnieć o umówionej randce lub o urodzinach przyjaciółki, a gdy docierasz na spotkanie to zwykle spóźniona? Levrini pisze: Nie jesteś sama.
Impulsywne reakcje i zachowania to częste trudności osób z ADHD. Z zewnątrz mogą wyglądać na celowe lekceważenie, brak wychowania czy zaangażowania w relację. Tymczasem źródłem wielu tych sytuacji jest wewnętrzna niemoc wynikająca nie z braku chęci, a z trudności w obszarze funkcji wykonawczych. Funkcje wykonawcze odpowiadają za takie „prace” naszego mózgu, jak rozwiązywanie problemów, planowanie, pamięć krótkotrwała, hamowanie impulsów, samoregulacja i kontrola ruchowa.
– Teoria funkcji wykonawczych bardzo ułatwia zrozumienie ADHD i pomaga nam wyjaśnić, jak „ośrodek kontroli” w mózgu może oddziaływać na nasze codzienne zachowania i wywierać ogromny wpływ na relacje społeczne – pisze Abigail L. Levrini w książce „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój”.
Motywacja w ADHD – postęp zamiast perfekcji
Autorka zaznacza, iż badania wskazują na specyficzne style motywacyjne osób z ADHD. Są one silniej zależne od natychmiastowej nagrody, nowości i emocjonalnego zaangażowania – słabiej od odległych celów. Nie poprzestaje na teorii, a omawia poszczególne kroki, które pozwalają znaleźć w sobie potrzebny zapał i go utrzymać.
Jak dodaje dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak: Zrozumienie tych odmiennych mechanizmów jest kluczowe, bo pozwala budować strategie działania dopasowane do realnego funkcjonowania mózgu z ADHD, zamiast nieskutecznych prób „motywowania się siłą woli„.
Levrini podpowiada: Zrób to inaczej. Opcji jest wiele – od przenoszenia nagrody na początek zadania, przez skracanie dystansu czasowego do celu, po monitorowanie postępów. Dodatkowo autorka uczy rozbijania celów na najmniejsze możliwe kroki, planowania z uwzględnieniem ograniczeń uwagi i przewidywania momentów, w których system może się rozpaść. Dużo miejsca poświęca pamięci roboczej.
– Motywacja wymaga dobrej pamięci krótkotrwałej, w której przechowywane są myśli o nagrodzie, umiejętności skupiania uwagi na zadaniu i powstrzymywania się od odkładania pracy na później, a także monologu wewnętrznego, który pomaga w regulacji zachowania – pisze Abigail L. Levrini.
Stąd w książce nacisk na zewnętrzne systemy wsparcia: kalendarze, listy, przypomnienia, planowanie czynności. Co więcej, czytelnik dowiaduje się, iż strategii trzeba mieć wiele. Mózg z ADHD gwałtownie się nudzi. To, co działało miesiąc temu, dziś może nie być skuteczne. System trzeba modyfikować.
Dodatkowe pomoce w ADHD: farmakoterapia i wsparcie specjalistyczne
Trzecia część książki „ADHD w dorosłym życiu” została poświęcona zaburzeniom współistniejącym z ADHD, możliwościom farmakoterapeutycznym, a także poszukiwaniom odpowiedniego specjalisty – lekarza, terapeuty czy coacha. W tym celu autorka opisuje różne przypadki kliniczne pacjentów z ADHD. Poznajemy zatem losy kilku osób, które łączy diagnoza ADHD, a dzieli sytuacja życiowa, reakcja na farmakoterapię czy współistniejące zaburzenia.
– Autorka dostrzega, iż u części osób z ADHD sama psychoedukacja i strategie behawioralne nie są wystarczające do poprawy codziennego funkcjonowania. Podkreśla, iż odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne może być nierzadko koniecznym elementem skutecznego wsparcia – punktuje dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak.
Książka, która zmusza do decyzji?
Mam wrażenie, iż gdy ktoś raz zderzy się z treścią tej książki, nie będzie potrafił być obojętny wobec własnych potrzeb i konieczności poszukiwania indywidualnych rozwiązań.
Autorka sprawia, iż czytelnik staje twarzą w twarz z myślą: Jeśli nie zbuduję własnej instrukcji obsługi, nie będę żyć pełnią życia. Ale to nie wszystko. Levrini pisze o tym procesie w taki sposób, iż wydaje się bardzo ciekawym przedsięwzięciem.
Stara się nie przytłaczać złożonością. Zaprasza do eksperymentowania i sprawia, iż perspektywa zmiany jest REALNA. Bo książka „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój” daje swego rodzaju nadzieję – nie w formie sentymentu, a konkretnych narzędzi i strategii. Czytamy w niej nie tylko o tym, iż warto korzystać z kalendarzy i notatników, ale iż metod korzystania z nich jest mnóstwo. Można je w różny sposób łączyć, modyfikować – w zależności od potrzeb – bo każda z nich ma swoje wady i zalety.
Dowiadujemy się, dlaczego warto uwzględniać w planie choćby najmniejsze czynności czy jak zmniejszyć codzienne przytłoczenie dzięki rutynie i strukturze, KTÓRA NIE NUDZI. Wreszcie – jak unikać rozczarowania sobą, zmniejszać lęk i rozumieć swoje trudności.
„ADHD w dorosłym życiu” – dla kogo jest ta książka?
Jedną z wyróżniających cech pozycji „ADHD w dorosłym życiu. Jak planować, osiągać swoje cele i odzyskać spokój” jest nacisk na samoakceptację i samowspółczucie. Levrini inspiruje czytelników do dostrzegania swoich mocnych stron i wartości, kwestionując społeczne piętno związane z ADHD. Kształtując pozytywne nastawienie i samoczułość, czytelnicy są zachęcani do akceptacji swoich różnic i opracowywania skutecznych strategii radzenia sobie w adehadowym życiu.
Czy są jakieś minusy? Wstęp wydaje się obszerny. Na wytrwałych czeka jednak pochwała i sugestia przerwy. Warto też zaznaczyć, iż to lektura wymagająca od czytelnika zaangażowania – chęci do poznania siebie, do opracowywania własnych rozwiązań, do bycia w procesie. Niemniej Abigail L. Levrini wspiera czytelnika, oferując podsumowania podrozdziałów w formie punktowych „pigułek wiedzy”. Te pozwalają sprawdzić, czy temat został przyswojony. Drobiazg, ale w adehadowym świecie „drobiazgi” budują działający system wsparcia. Idąc tym tropem, Levrini co kilka akapitów zamieściła znaczniki Jak Twoje skupienie?, wiedząc, iż uważność jest gościem, który lubi wychodzić bez pożegnania.
Dla kogo jest ta książka? „ADHD w dorosłym życiu” nie jest tylko książką dla tych, którzy otrzymali diagnozę ADHD i chcą lepiej zarządzać swoją codziennością. To cenna lektura dla coachów i terapeutów pracujących z takimi osobami, bo pomaga zrozumieć cechy, wzorce i mechanizmy działania adehadowego mózgu. Pokazuje, jakiego wsparcia i sposobów organizacji potrzebują dorosłe osoby z ADHD, więc może być przydatna pracodawcom, menadżerom czy nauczycielom (akademickim).
