W okresie od lutego do kwietnia 2026 roku przeprowadziłyśmy szeroko zakrojoną kampanię społeczną pod hasłem „Zmieniaj z nami kulturę rodzenia”. Działania te miały na celu edukację społeczeństwa i środowiska medycznego w obszarze praw pacjentek w opiece okołoporodowej. Głównym założeniem projektu była budowa świadomości wokół konieczności zapewnienia kobietom intymności, bezpieczeństwa oraz bezwzględnej podmiotowości.
Działania te stanowiły jednocześnie wsparcie corocznej akcji pozyskiwania 1,5% podatku dochodowego, z którego środki przeznaczane są na działalność statutową naszej Fundacji.
Koncepcja kreatywna
Język medyczny bywa chłodny, techniczny i schematyczny. Często nie jest w stanie uchwycić głębi psychologicznej, lęków, a także intymności, które towarzyszą powitaniu nowego życia. W kampanii „Zmieniaj z nami kulturę rodzenia” ikony światowego malarstwa posłużyły jako uniwersalny kod wizualny. Dzięki temu udało się nazwać i głęboko zobrazować trudne do wyrażenia emocje oraz najważniejsze potrzeby kobiety na sali porodowej.
Poszczególne kierunki w sztuce oraz dzieła wybitnych mistrzów posłużyły jako precyzyjny słownik pojęciowy, dzięki którego opowiedziałyśmy o kluczowych wyzwaniach opieki okołoporodowej w Polsce. Przewodnią tezą projektu stało się przekonanie, iż „Poród to arcydzieło we własnym stylu” – które manifestuje prawo kobiety do przeżywania narodzin na własnych zasadach, bez przymusu uległości czy dopasowywania się do sztywnej szpitalnej rutyny.
1. Realizm i Barok – o naruszaniu intymności i braku zgody na obecność osób trzecich
Nawiązanie do „Lekcji anatomii doktora Tulpa” Rembrandta van Rijn posłużyło jako wizualna metafora dehumanizacji i naruszania granic intymności. Malarski motyw grupy obserwatorów zestawiłyśmy z doświadczeniem kobiety, obok której na sali porodowej pojawiają się studenci lub osoby trzecie bez jej wcześniejszej, świadomej zgody.
Stylistyczna surowość obrazu pomaga nazwać poczucie stania się „obiektem badawczym” i przypomina, iż brak naruszania prywatności jest warunkiem koniecznym poczucia godności i bezpieczeństwa. (zasięg FB +IG 285 316)
2. Ekspresjonizm – o lęku, osamotnieniu i unieważnianiu bólu
Gwałtowny, emocjonalny język ekspresjonizmu – „Krzyk” Edvarda Muncha – stał się symbolicznym odwzorowaniem przeżyć kobiety na sali porodowej. Obrazuje on paraliżujący moment, gdy przytłoczona bólem i nową sytuacją rodząca napotyka oschłość lub unieważniające komunikaty ze strony personelu („nie histeryzuj”, „nie krzycz”).
Ten wizualny motyw pozwala odbiorcy natychmiast współodczuwać zagubienie kobiety i wskazuje na palącą potrzebę empatycznej, spokojnej komunikacji. (zasięg FB+IG 10 883)
3. Kubizm – o wolności ruchu i walce z jedną, narzuconą pozycją
Kubizm odrzuca jedną, stałą perspektywę na rzecz wielowymiarowości. W naszej kampanii stał się on bezpośrednią metaforą fizjologii porodu – pokazuje, iż ciało rodzącej potrzebuje ruchu, aktywności i swobodnej zmiany pozycji wertykalnych.
Geometryczna postać inspirowana „Portretem Marii Teresy Walter” Pabla Picassa symbolizuje prawo kobiety do szukania własnych rozwiązań i perspektyw, wyraźnie przeciwstawiając się sztywnemu, narzuconemu „z góry” dyktatowi leżenia na plecach, który jest wygodny wyłącznie dla personelu. (zasięg FB+IG 18 286 tys.)
4. Surrealizm – pierwsza bliskość jest ważniejsza niż procedury
Surrealistyczny motyw „miękkich zegarów” z obrazu „Trwałość pamięci” Salvadora Dalíego oddaje wyjątkowy stan po porodzie. To moment, w którym czas się zatrzymuje i przestaje płynąć w zwykłym rytmie.
Projekt podkreśla, iż nieprzerwany, dwugodzinny kontakt „skóra do skóry” buduje trwałą, nierozerwalną więź. Rutynowe procedury mierzenia czy ważenia mogą i powinny poczekać. (zasięg FB+IG 37 335)
5. Sztuka Starożytnego Egiptu – jak personel medyczny nie odczytuje potrzeb rodzących
Hieroglify przez wieki funkcjonowały w świadomości społecznej jako pismo tajemnicze, nieczytelne i powiązane z trudnym do złamania kodem. Zderzenie tej symboliki z dokumentem, jakim jest Plan Porodu, obnaża powszechny problem szpitalny: traktowanie pisemnych deklaracji i potrzeb kobiety jako niezrozumiałych wymagań czy zbędnego kaprysu. Kreacja ta przypomina, iż Plan Porodu nie jest abstrakcyjnym szyfrem, ale czytelnym komunikatem o potrzebach rodzącej oraz integralną częścią dokumentacji medycznej. Jego omówienie i respektowanie przez personel buduje partnerstwo, daje kobiecie poczucie sprawczości i ułatwia medykom stworzenie bezpiecznych, godnych warunków. (zasięg FB+IG 25 834)
6. Impresjonizm – fizjologia, cierpliwość i sztuka ochrony zamiast rutynowego cięcia
Zafascynowany naturą, światłem i organicznym przepływem impresjonizm stał się tłem dla poetyckiej, a zarazem dosadnej metafory ciała rodzącej kobiety. Motyw rozkwitającej na wodzie lilii ilustruje proces, który – podobnie jak ciało kobiety – wymaga czasu, ciepła i sprzyjających warunków, a nie gwałtownej ingerencji.
Kreacja inspirowana obrazem „Nenufary” Claude’a Moneta, symbolicznie sprzeciwia się rutynowemu nacinaniu krocza, wyraźnie rozgraniczając nawykową procedurę od rzeczywistej konieczności medycznej. Przypomina, iż prawdziwa „sztuka” opieki okołoporodowej polega na zaufaniu do fizjologii, uważności i ochronie tkanek, a nie na zbyt łatwym, mechanicznym cięciu. (zasięg FB+IG 32 319)
7. Młoda Polska – czułość i czysta bliskość macierzyństwa vs. przemoc słowna
Nawiązanie do dzieła „Macierzyństwo” Stanisława Wyspiańskiego stało się w kampanii symbolem wrażliwości i czułości pierwszych chwil karmienia piersią.
Hasło „Karmienie to obraz czułości” zderzone jest tu z bolesną rzeczywistością na oddziałach położniczych. Początki laktacji bywają bowiem naznaczone ocenianiem, presją i zawstydzaniem ze strony części personelu. Ta poruszająca grafika pokazuje, jak niezwykle emocjonalnym i delikatnym momentem jest karmienie, w którym kobieta najbardziej potrzebuje czułego wsparcia, a nie surowej oceny czy raniących komentarzy. Rola położnej polega na daniu poczucia bezpieczeństwa, merytorycznej pomocy i budowaniu wiary w sprawczość matki. (zasięg FB+IG 4068)
8. Realizm Magiczny – poród to święto miłości, a nie szpitalna procedura
Lekka stylistyka obrazu „Nad miastem” Marca Chagalla posłużyła do zilustrowania mistycznego wymiaru narodzin. Unosząca się w powietrzu para kochanków została przeniesiona na grafice ponad szpitalne łóżko i personel. Taki obraz ukazuje poród jako święto miłości i intymności. To doświadczenie wykracza daleko poza zwykłe „zdarzenie medyczne”.
Hasło: „Z kimś bliskim rodzi się inaczej”, przypomina o roli zaufanej osoby. Partner, doula, przyjaciółka czy siostra to nie zbędny dodatek do porodu. To najważniejsze źródło bezpieczeństwa, które pozwala kobiecie unieść się ponad lęk i szpitalną znieczulicę. Przekaz ten podkreśla także historyczną rolę Fundacji w wywalczeniu prawa do porodów rodzinnych w Polsce. Intymność i wsparcie bliskich są bowiem fundamentem godności na sali porodowej. (zasięg FB+IG 5383)
9. Fowizm – naturalny rytm porodu vs. rutynowa medykalizacja
Motyw z ikonicznego obrazu „Taniec” Henriego Matisse’a posłużył w kampanii do zilustrowania naturalnej dynamiki narodzin pod hasłem: „Każdy poród ma swój rytm”.
Ciało kobiety wie, jak rodzić. Poród to proces zmienny i intensywny, który – podobnie jak taniec – posiada swoje własne tempo. Tymczasem rutynowa medykalizacja często próbuje ten naturalny rytm sztucznie przyspieszyć, narzucając kaskadę zbędnych interwencji.
Na obrazie Matisse’a tańczące postaci tworzą krąg energii, ruchu i wzajemnej troski. To doskonały symbol przestrzeni, jakiej potrzebuje rodząca: zaufania do własnej fizjologii oraz obecności ludzi, którzy wspierają, zamiast odbierać sprawczość.
Kreacja jest symbolem tego, iż zmiana kultury rodzenia następuje wtedy, gdy kobieta przestaje być traktowana jak „pacjentka do obsłużenia”. Gdy rodzi w swoim własnym rytmie, staje się główną bohaterką wydarzenia oraz świadomą, silną matką. (zasięg FB+IG 5456)
10. Postimpresjonizm – ekspresja, wolność wyboru i autorski wymiar narodzin vs. sztywna rutyna
Wyrazista i pełna emocjonalnej dynamiki stylistyka „Gwiaździstej nocy” Vincenta van Gogha posłużyła do sformułowania kluczowej tezy kampanii: „Poród to arcydzieło we własnym stylu”. Ta kreacja wprost przełamuje powszechny stereotyp – poród nie musi być cichy, uległy ani bezwzględnie podporządkowany szpitalnej rutynie.
Ekspresja staje się manifestem prawa kobiety do przeżywania narodzin na własnych zasadach. Oznacza to pełne przyzwolenie na pokazywanie autentycznych emocji – od krzyku po zachwyt. Kobieta ma także prawo do wyboru metody łagodzenia bólu, dogodnej pozycji oraz wsparcia bliskich osób.
Przekaz ten akcentuje, iż proces narodzin nie mieści się w jednym narzuconym schemacie. Nowoczesna, podmiotowa opieka okołoporodowa zawsze stawia w centrum ciało, emocje i unikalne wybory kobiety. (zasięg FB+IG 37 652)
11. Renesans – wysoka jakość opieki jako standard, a nie przypadek
Nawiązanie do renesansowego arcydzieła „Narodziny Wenus” Sandro Botticellego posłużyło w kampanii do sformułowania mocnego przekazu: „Dobry poród to nie dzieło przypadku”.
W świecie sztuki każda linia ma znaczenie. Dokładnie tak samo na sali porodowej liczy się każde słowo, gest i decyzja personelu. Dobre doświadczenie porodowe nie może zależeć od przypowieści losu czy tego, jaki skład personelu akurat ma dyżur.
Kreacja ta jest symbolem tego, iż rodząca kobieta ma prawo czuć się jak „arcydzieło opieki” – bezpieczna, zaopiekowana i słuchana. Zadaniem Fundacji jest zamiana przypadkowości w egzekwowalne standardy opieki okołoporodowej. (zasięg FB+IG 20 057)
Podsumowanie
Kampania „Zmieniaj z nami kulturę rodzenia” zakończyła się sukcesem komunikacyjnym. Nieszablonowe połączenie estetyki wielkiej sztuki z postulatami okołoporodowymi pozwoliło na dotarcie do szerokiego grona odbiorców.
Projekt realnie przyczynił się do podniesienia świadomości społecznej na temat praw pacjentek. Jednocześnie wsparł zbiórkę 1,5% podatku dla Fundacji Rodzić po Ludzku. Zebrane w ten sposób środki pozwolą na dalszą, systemową pracę na rzecz podnoszenia standardów na polskich oddziałach położniczych.
Autorką koncepcji kreatywnej łączącej dzieła sztuki z prawami kobiet planujących macierzyństwo oraz wykonawczynią kreacji graficznych jest Małgorzata Grajewska, graficzka kreatywna. Kampania została zrealizowana na zlecenie Fundacji Rodzić po Ludzku w okresie luty – kwiecień 2026 r.
Dotacja finansowana przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.”
Działania sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
