Zdjęcie: kobieca perspektywa zdrowia

Regularne badania, aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i wsparcie psychiczne – to filary zdrowia kobiet. Tymczasem z najnowszego raportu „Kobieca perspektywa zdrowia” wynika, iż wiele Polek wciąż odkłada profilaktykę na później. Eksperci podkreślają jednak, iż poprawa zdrowia nie musi oznaczać rewolucji – często wystarczą małe, codzienne kroki.

Polki wciąż za rzadko wykonują badania profilaktyczne

Jednym z najważniejszych wniosków raportu „Kobieca perspektywa zdrowia”, przygotowanego na zlecenie Centrum Medycznego Damiana, Klinik Leczenia Niepłodności Invimed i Centrum Zdrowia Psychicznego MindHealth, jest niewystarczająca dbałość Polek o profilaktykę zdrowotną.

Z danych wynika, iż aż 18 proc. kobiet wykonuje profilaktyczne badania krwi bardzo rzadko – raz na cztery lata lub wcale, a 31 proc. robi je jedynie co dwa–trzy lata. Równie niepokojąco wygląda sytuacja w przypadku wizyt ginekologicznych – 33 proc. Polek zgłasza się na profilaktyczną kontrolę bardzo rzadko lub wcale.

Dlaczego tak się dzieje? Najczęściej wskazywanym powodem jest… brak objawów. Aż 64 proc. kobiet uważa, iż skoro nic im nie dolega, badania nie są konieczne.

Sygnały z organizmu, których kobiety nie powinny ignorować

Organizm często wysyła sygnały ostrzegawcze na długo przed pojawieniem się poważnej choroby. Eksperci podkreślają, iż nie warto ich bagatelizować – szczególnie jeżeli utrzymują się przez dłuższy czas lub nasilają.

Objawy, które warto skonsultować z lekarzem:

Przewlekłe zmęczenie i brak energii
Może być związane m.in. z niedoborami żelaza, problemami z tarczycą, zaburzeniami hormonalnymi lub długotrwałym stresem.

Nagłe wahania nastroju i obniżony nastrój
Jeśli utrzymują się przez kilka tygodni, mogą wskazywać na przeciążenie psychiczne, zaburzenia hormonalne lub początki problemów ze zdrowiem psychicznym.

Zaburzenia snu
Trudności z zasypianiem, częste wybudzanie się w nocy czy bardzo płytki sen mogą być skutkiem przewlekłego stresu, wysokiego poziomu kortyzolu lub problemów hormonalnych.

Nieregularne cykle miesiączkowe
Zbyt długie, krótkie lub nieregularne cykle mogą sygnalizować zaburzenia hormonalne, problemy z tarczycą, PCOS lub inne schorzenia ginekologiczne.

Nagły przyrost lub spadek masy ciała
Zmiany wagi bez wyraźnej przyczyny mogą wynikać m.in. z zaburzeń metabolicznych, hormonalnych lub chorób tarczycy.

Długotrwały stres i napięcie
Przewlekły stres może wpływać na układ odpornościowy, hormonalny i sercowo-naczyniowy, zwiększając ryzyko wielu chorób.


Eksperci przypominają, iż szybka reakcja na niepokojące objawy zwiększa szanse na skuteczne leczenie i uniknięcie poważniejszych problemów zdrowotnych. Regularne badania i konsultacje lekarskie pomagają wykryć wiele zaburzeń na wczesnym etapie.

Wśród innych barier pojawiają się trudności w dostępie do lekarzy, obawy przed wynikami, brak czasu oraz koszty badań.

Wciąż zbyt często zajmujemy się zdrowiem dopiero wtedy, gdy coś zaczyna boleć lub realnie nas niepokoić. Tymczasem nowoczesne podejście polega na tym, by nie czekać na chorobę, ale wcześniej poznać potrzeby swojego organizmu – podkreśla lek. Aleksandra Leksińska, kardiolog i ekspertka medycyny stylu życia i longevity z Centrum Medycznego Damiana.

Styl życia kobiet: za mało ruchu i zbyt mało planowania

Raport pokazuje także, iż styl życia wielu Polek nie sprzyja zdrowiu. Blisko połowa kobiet nie podejmuje wystarczającej aktywności fizycznej – 11 proc. nie ćwiczy w ogóle, a 35 proc. robi to jedynie sporadycznie.

Podobnie wygląda sytuacja z dietą. Choć większość kobiet ma podstawową wiedzę o zdrowym odżywianiu i metabolizmie, nie zawsze przekłada się ona na codzienne wybory. Ponad połowa Polek nie planuje regularnie posiłków z myślą o zdrowiu, a wiele z nich improwizuje w tym zakresie.

Dietetyczka kliniczna Aneta zwraca uwagę, iż sposób odżywiania silnie wpływa na gospodarkę hormonalną.

Hormony bardzo silnie reagują na środowisko, które im tworzymy i na nasz styl życia. Stabilizacja poziomu glukozy we krwi poprzez regularne, dobrze zbilansowane posiłki jest jednym z najprostszych kroków wspierających równowagę hormonalną – mówi Aneta Łańcuchowska, dietetyczka kliniczna z Centrum Medycznego Damiana.

Stres i obniżony nastrój – problem wielu kobiet

W raporcie zwrócono również uwagę na zdrowie psychiczne. 24 proc. kobiet ocenia swój poziom stresu jako wysoki, a 32 proc. przyznaje, iż w ostatnim roku często doświadczało pogorszenia nastroju. Mimo to tylko co czwarta z nich korzystała z profesjonalnego wsparcia psychologicznego.

Łączenie ról zawodowych, rodzinnych i społecznych sprawia, iż kobiety są szczególnie narażone na długotrwałe przeciążenie. Podwyższony poziom kortyzolu może wpływać na sen, metabolizm, odporność i stabilność emocjonalną – przypomina prof. Ewa Mojs, neuropsycholog i terapeuta, członek Rady Naukowej Centrów Zdrowia Psychicznego MindHealth.

Ekspertka podkreśla, iż sygnały takie jak przewlekłe zmęczenie, drażliwość czy utrata satysfakcji z życia mogą być ostrzeżeniem przed poważniejszym kryzysem psychicznym.

Wiedza o płodności wciąż niewystarczająca

Raport pokazuje również duże luki w wiedzy dotyczącej zdrowia reprodukcyjnego. Jednym z przykładów jest badanie AMH, które pozwala ocenić tzw. rezerwę jajnikową, czyli potencjał rozrodczy kobiety. Aż 72 proc. kobiet nigdy o nim nie słyszało, a w grupie wieku 25–34 lata – kluczowej dla płodności – brak wiedzy dotyczy niemal 60 proc. badanych.

Badanie AMH jest jednym z podstawowych wskaźników rezerwy jajnikowej i pierwszym krokiem do świadomego planowania macierzyństwa – przypomina lek. Dorota Pietrzyk, ginekolog-położnik z Kliniki Leczenia Niepłodności Invimed Koneser.

Małe kroki mogą zmienić bardzo dużo

Eksperci podkreślają, iż poprawa zdrowia nie wymaga radykalnych zmian. Najważniejsze jest wprowadzenie regularnych, codziennych nawyków, które wspierają organizm w dłuższej perspektywie.

To przede wszystkim:

• planowanie badań profilaktycznych,
• regularna aktywność fizyczna,
• zbilansowana dieta,
• odpowiednia ilość snu,
• dbanie o zdrowie psychiczne.

Profilaktyka zaczyna się od prostego kroku – zaplanowania badań i potraktowania ich jako stałego elementu troski o siebie, a nie reakcji na problem – podsumowuje lek. Aleksandra Leksińska.

Jakie badania profilaktyczne powinna wykonywać kobieta?

Regularna profilaktyka pozwala wykryć wiele chorób na bardzo wczesnym etapie – często jeszcze zanim pojawią się pierwsze objawy. Eksperci podkreślają, iż podstawowe badania warto wykonywać systematycznie, choćby wtedy, gdy czujemy się dobrze.

Najważniejsze badania profilaktyczne dla kobiet to:

Morfologia krwi i podstawowe badania laboratoryjne
Warto wykonywać je raz w roku. Pozwalają ocenić ogólny stan zdrowia, wykryć m.in. niedokrwistość, stany zapalne czy zaburzenia metaboliczne.

Lipidogram i poziom glukozy
Pomagają ocenić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy.

Badanie ginekologiczne i cytologia
Kontrola u ginekologa powinna odbywać się przynajmniej raz w roku. Cytologia pozwala wcześnie wykryć zmiany przednowotworowe i raka szyjki macicy.

USG piersi lub mammografia
Badania obrazowe piersi dobiera się do wieku i indywidualnego ryzyka. U młodszych kobiet częściej wykonuje się USG, u starszych mammografię.

Badania hormonalne
Wskazane szczególnie przy nieregularnych cyklach, problemach z płodnością, zaburzeniach tarczycy czy nasilonym zmęczeniu.

Badanie AMH (rezerwa jajnikowa)
Proste badanie z krwi, które pozwala ocenić potencjał rozrodczy i może pomóc w świadomym planowaniu macierzyństwa.

Badania tarczycy (TSH, FT3, FT4)
Szczególnie ważne u kobiet, ponieważ choroby tarczycy występują u nich znacznie częściej niż u mężczyzn.

Specjaliści przypominają, iż zakres badań powinien być dopasowany do wieku, stylu życia i historii zdrowotnej, dlatego najlepiej ustalić go podczas wizyty u lekarza.