Rząd przypuszcza, iż zautomatyzowane apteki w Estonii poprawią dostęp do leków poza standardowymi godzinami pracy placówek. Planowane rozwiązanie ma również pomóc mieszkańcom mniejszych miejscowości i wysp, gdzie dostęp do aptek bywa ograniczony.
Zautomatyzowane apteki w Estonii – szczegóły działania
Na ekranie urządzenia pacjent wybierze interesujące go produkty i potwierdzi swoją tożsamość aplikacją. Następnie połączy się z farmaceutą podczas wideokonsultacji. Pracownik apteki zdecyduje czy wybrane leki są możliwe do wydania, a o ile tak, udzieli odpowiednich porad np. dotyczących sposobu ich stosowania. Po uzyskaniu zgody automat wyda produkty lecznicze z zabezpieczonego magazynu. Przepisy mają dopuścić sprzedaż zarówno leków OTC, jak i preparatów wydawanych na receptę. Warto jednak dodać, iż urządzenia nie będą niezależnymi punktami sprzedaży, ale jednostkami istniejących aptek ogólnodostępnych.
Estoński projekt przewiduje również ograniczenie liczby takich punktów. Oznacza to, iż jeden podmiot prowadzący apteki będzie mógł uruchomić maksymalnie dziesięć urządzeń. Niemniej przepisy nie przewidują ograniczeń dotyczących ich lokalizacji. Zautomatyzowane placówki będą mogły działać zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych miejscowościach, z dala od tradycyjnych aptek.
Projekt czeka na decyzję parlamentu
Dnia 5 listopada 2026 r. estoński rząd zatwierdził projekt nowelizacji ustawy o produktach leczniczych i skierował go do parlamentu. Projekt zakłada, iż przepisy wejdą w życie 1 marca 2027 r. Jednak termin uruchomienia pierwszych urządzeń będzie uzależniony od gotowości operatorów. Ministerstwo musi przygotować odpowiednią infrastrukturę cyfrową i rozwiązania administracyjne. Co nie oznacza, iż zautomatyzowane apteki zaczną działać w całym kraju dokładnie tego samego dnia. Rozwiązanie będzie wdrażane stopniowo.
Za rozwiązaniem stoi estońska firma technologiczna Grab2Go. Firma nawiązała współpracę z rządowym programem innowacyjnym Accelerate Estonia. W ramach przygotowań przeprowadzono półroczny pilotaż rozwiązania, którego obowiązkowym elementem była wideorozmowa z farmaceutą.
Automatyzacja ma pomóc w rozwiązaniu problemów kadrowych
Zautomatyzowane placówki mogą poprawić dostępność leków w regionach wiejskich i na wyspach. Osobną kwestią jest starzejąca się kadra aptek. Z analizy Accelerate Estonia i PwC wynika, iż 53% estońskich farmaceutów i 43% techników farmaceutycznych ma ponad 50 lat. Olari Püvi, szef Accelerate Estonia, zwraca uwagę, iż automatyzacja nie musi ograniczyć roli farmaceutów.
– Automatyzacja może wręcz pozwolić im skupić się na bezpośrednim kontakcie z pacjentem i poprawić jego jakość. Warto pamiętać, iż farmaceuci robią znacznie więcej niż tylko wydają leki – podkreśla Olari Püvi.
Wdrożenie automatyzacji procesu wydawania leków może odciążyć personel apteczny z części zadań operacyjnych, co zwiększy ilość czasu poświęcanego na konsultacje. Ostatecznie decyzja o wydaniu leku przez cały czas będzie należeć do farmaceuty.
Twórcy projektu liczą, iż łatwiejszy dostęp do produktów leczniczych pomoże w ograniczeniu liczby zgłoszeń po pomoc w przypadku drobnych dolegliwości. Dzięki temu lekarze i służby ratunkowe będą mogły skupić się na pacjentach wymagających pilnej interwencji.
Przyjęcie nowych przepisów oznacza otworzenie rynku dla kolejnych dostawców technologii. Projekt nie ogranicza możliwości rozwoju konkurencyjnych rozwiązań. Tym samym Estonia może stać się pierwszym krajem w Europie, który dopuści zdane wydawanie leków na receptę w tego typu punktach.












