– Polskie apteki stały się jednym z filarów systemu szczepień – podkreślił prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Marek Tomków. Jak zaznacza, dzięki wysokiej refundacji i ponad 2 tysiącom aptecznych punktów szczepień, pacjenci – zwłaszcza seniorzy – mają dziś bezpłatny dostęp do szerokiego wachlarza szczepionek, co przełożyło się na rekordowy poziom wyszczepialności w kraju.
Zgodnie z decyzją Ministerstwa Zdrowia rozszerzono zakres szczepień wykonywanych w aptekach, a także wprowadzono nowe refundacje szczepionek dla pacjentów 65+. Marek Tomków, prezes NRA ocenia, jak umożliwienie farmaceutom wykonywania szczepień wpływa na realne zachowania pacjentów oraz dostępność profilaktyki zdrowotnej w Polsce.
Ponad 2 tysiące aptecznych punktów szczepień w kraju
– W całym tym procesie należy podkreślić kilkuletnią drogę, o ile chodzi o legislację, jak też same działania farmaceutów w stworzeniu aptecznych punktów szczepień, których mamy w tej chwili już ponad 2 tysiące. A jeszcze kilka miesięcy temu było ich kilka ponad 1,4 tysiąca. Kluczowa jest kumulacja wszystkich zmian - refundacje, również tych drogich preparatów, zwłaszcza dla pacjentów 65+, możliwość uzyskania recepty w aptece, refundacja kwalifikacji i podania szczepień przez NFZ oraz ogromne poszerzenie katalogu szczepień – dziś mówimy o 26 szczepieniach, od podstawowego COVID-19 aż po szczepienia stosowane w chorobach tropikalnych – powiedział „Menedżerowi Zdrowia” prezes NRA.
Jak podkreślił, ta kumulacja przyniosła efekt, o jakim kilka lat temu mogliśmy jedynie marzyć – rekordową wyszczepialność. Żaden pojedynczy element nie dałby takiego sukcesu.
– Dziś mamy już 11 tysięcy przeszkolonych farmaceutów, którzy kwalifikują i podają szczepionki, ponad pół miliona podań szczepionek przeciw RSV, do tego grypa, COVID-19 – to naprawdę ogromne liczby – zaznaczył Tomków.
Ogromnym osiągnięciem jest również możliwość łączenia kilku szczepień podczas jednej wizyty.
– w tej chwili droga pacjenta do szczepienia w aptece jest krótsza niż do lekarza – w jednym miejscu można uzyskać receptę, zostać zakwalifikowanym i zaszczepionym. Dla seniorów wiele z tych szczepień jest całkowicie bezpłatnych. Jeszcze kilka lat temu nikt nie spodziewał się takiej zmiany – wówczas resort zdrowia mówił: „być może grypa, być może za 15 lat” – wskazał prezes Tomków.
Pacjenci cenią farmaceutów
Jak podkreślił, dziś nie ma sprzeciwu środowiska lekarskiego – wręcz przeciwnie, farmaceuci mają ogromne wsparcie, szczególnie wakcynologów oraz pielęgniarek, którzy przeszkoliły aptekarzy. – To zmieniło także postrzeganie farmaceutów i ich rolę w systemie ochrony zdrowia – zaznaczył prezes NRA.
Tomków zwrócił uwagę, iż Polacy od lat bardzo wysoko oceniają farmaceutów i darzą ich dużym zaufaniem. To zaufanie naturalnie przełożyło się na szczepienia.
– W 2019 roku, gdy pytaliśmy pacjentów, czy chcieliby szczepić się w aptekach, niemal 8 na 10 odpowiadało, iż absolutnie sobie tego nie wyobraża. Najpierw przyszły szczepienia w pandemii COVID-19, potem szczepienia przeciwko grypie, a dziś rozszerzone uprawnienia farmaceutów sprawiły, iż pacjenci oswoili się z tą myślą – tłumaczył Tomków.
– Co więcej, mamy już pacjentów, którzy od kilku lat szczepią się wyłącznie w aptekach. Doceniają dokładność, empatię i dostępność. Ale nie byłoby tego wszystkiego bez zmian legislacyjnych i zaufania ustawodawcy oraz kolejnych ministrów zdrowia, którzy zwiększyli nasze uprawnienia, co przełożyło się na skrócenie ścieżki pacjenta do minimum – powiedział prezes samorządu aptekarskiego. Podkreślił, iż jeżeli dziś wszyscy seniorzy mogą bezpłatnie zaszczepić się w aptece przeciw COVID-19, grypie, RSV, półpaścowi czy pneumokokom – to jest ogromna zmiana, która gigantyczne zwiększenie dostępność do szczepień.
Prezes NRA: Nasze ambicje sięgają dalej
– Nasze ambicje sięgają dalej – chcemy, aby wyszczepialność była liczona nie w kilku, ale w kilkunastu czy kilkudziesięciu procentach. Dane już dziś pokazują, iż wśród seniorów wyraźnie rośnie liczba szczepień – wskazał.
Na pytanie, jakie wnioski płyną z refundacji szczepień w aptekach, na przykładzie szczepień przeciwko RSV dla osób 65+, obowiązującego od kwietnia 2025 roku, prezes NRA odpowiedział:
– jeżeli mówimy o setkach tysięcy osób zaszczepionych przeciwko RSV, to w skali systemu oznacza to ogromne oszczędności wynikające ze spadku liczby hospitalizacji z powodu RSV, grypy, COVID-19 oraz innych chorób. Oczywiście szczepionki mają swoją cenę i refundacja oznacza koszt po stronie NFZ, ale szczepienia to profilaktyka, a zwrot z profilaktyki – według badań – wynosi co najmniej 1 do 10, a choćby 1 do 14. To inwestycja, która się po prostu opłaca – wyjaśnił Tomków.
Współpraca z lekarzami
Prezes Tomków wskazał także, jak dużą rolę odgrywa edukacja farmaceutów i kooperacja z Polskim Towarzystwem Wakcynologii.
– Podpisaliśmy porozumienie o współpracy i – co ważne – nie jest to dokument, który leży w szufladzie. Czerpiemy pełnymi garściami z wiedzy wakcynologów, najlepszych specjalistów w kraju i Europie. Wbrew obawom, że wejdziemy w kompetencje lekarzy czy pielęgniarek, nie spotykamy się z oporem – wręcz przeciwnie, mamy ogromne wsparcie środowiska lekarskiego. Na szkoleniach spotykają się zarówno osoby z ogromnym doświadczeniem, po kilku tysiącach podań, jak i ci, którzy dopiero chcą zacząć. Dla nich ogromnym wsparciem jest możliwość uczenia się od praktyków. Jesteśmy dziś w zupełnie innym miejscu niż na początku, kiedy uczyliśmy się pierwszych wkłuć na gumowej lalce. Teraz potrzebujemy wiedzy zaawansowanej i praktycznej: jak reagować na emocje pacjentów, jak zapobiegać omdleniom, którą szczepionkę podać w które ramię – mówił Tomków.
– Farmaceuci mówią dziś jasno: chcemy więcej, jesteśmy zdyscyplinowaną grupą i potrafimy to robić. To współpraca, która cieszy obie strony i przede wszystkim służy pacjentom – podsumował Marek Tomków.
Rozmowa z ekspertem do obejrzenia poniżej.
