Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Białymstoku skierował do aptek i punktów aptecznych pismo, w którym zwraca uwagę na dwa obszary szczególnie istotne w okresie letnim: warunki przechowywania produktów leczniczych oraz zasady leków OTC zawierających substancje psychoaktywne. Dokument ma charakter przypominający i nie wprowadza nowych regulacji. Jednak jego treść wyraźnie pokazuje, gdzie dziś inspekcja widzi największe ryzyka. Z jednej strony są to kwestie związane z wpływem wysokich temperatur na jakość produktów leczniczych. Z drugiej bezpieczeństwo stosowania leków dostępnych bez recepty, które mogą być wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem.
Upały a jakość leków. WIF: to realne zagrożenie dla pacjentów
Pierwsza część komunikatu koncentruje się na wpływie wysokich temperatur na jakość produktów leczniczych. WIF przypomina, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami produkty muszą być przechowywane w sposób gwarantujący zachowanie ich jakości i bezpieczeństwa. Obowiązek ten spoczywa bezpośrednio na aptece. W okresie letnim nie jest to jedynie formalny wymóg, ale realne wyzwanie organizacyjne. Szczególnie w kontekście utrzymania odpowiednich warunków w pomieszczeniach, prawidłowego działania urządzeń chłodniczych czy sposobu ekspozycji produktów.
– Zbyt wysoka temperatura w pomieszczeniach (…) wpływa na jakość, bezpieczeństwo oraz skuteczność leków. Stosowanie leków przechowywanych w niewłaściwych warunkach stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów”. – podkreśla WIF.
W tym samym kontekście przypomniano również, iż nieprzestrzeganie wymagań dotyczących przechowywania produktów leczniczych jest naruszeniem prawa.
Farmaceuta odpowiada za warunki przechowywania leków
W komunikacie wyraźnie zaakcentowano również rolę farmaceuty jako osoby odpowiedzialnej za monitorowanie warunków przechowywania produktów leczniczych. Nie jest to wyłącznie kwestia organizacji pracy apteki. To także element wykonywania zawodu wynikający wprost z przepisów. Oznacza to, iż odpowiedzialność farmaceuty nie kończy się na prawidłowym wydaniu produktu. Obejmuje ono również kontrolę warunków, w jakich lek był przechowywany przed jego wydaniem pacjentowi.
OTC pod szczególną kontrolą: pseudoefedryna, kodeina, dekstrometorfan
Druga część komunikatu dotyczy produktów leczniczych dostępnych bez recepty, zawierających substancje o działaniu psychoaktywnym – pseudoefedrynę, kodeinę oraz dekstrometorfan. WIF przypomina, iż ich wydawanie podlega określonym ograniczeniom. Obejmują one zarówno limity ilościowe, jak i obowiązek oceny zasadności wydania leku w konkretnym przypadku.
W ramach jednorazowej sprzedaży obowiązują limity wynoszące odpowiednio: 720 mg dla pseudoefedryny, 240 mg dla kodeiny oraz 360 mg dla dekstrometorfanu. Choć regulacje te obowiązują od kilku lat, ich ponowne podkreślenie w komunikacie inspekcji nie jest przypadkowe. Wpisuje się w sezon wakacyjny, kiedy jak pokazuje praktyka, ryzyko niewłaściwego stosowania tych produktów może być większe.
Szczególną uwagę WIF zwraca na obowiązek odmowy wydania produktu leczniczego w niektórych sytuacjach. WIF przypomina, iż farmaceuta i technik farmaceutyczny są zobowiązani do odmowy sprzedaży leku zawierającego wskazane substancje osobie, która nie ukończyła 18. roku życia. Jednocześnie podkreślono, iż odmowa jest uzasadniona również w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie, iż produkt może zostać wykorzystany w celach pozamedycznych lub stanowić zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Co więcej, w przypadku wątpliwości personel apteki ma prawo żądać okazania dokumentu potwierdzającego wiek. Jego brak skutkuje koniecznością odmowy wydania produktu.
Nie tylko wydanie leku. Także obowiązek informacji
W komunikacie przypomniano również o obowiązku przekazywania pacjentowi informacji dotyczących stosowania produktu leczniczego. Dotyczy to nie tylko dawkowania. Powinna ona obejmować również informację o możliwych działań niepożądanych oraz zagrożeń związanych ze stosowaniem leków zawierających substancje psychoaktywne.
Choć obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów, w praktyce nie zawsze jest realizowany w pełnym zakresie. Tymczasem w przypadku omawianych produktów ma on szczególne znaczenie. Zarówno z perspektywy bezpieczeństwa pacjenta, jak i odpowiedzialności zawodowej farmaceuty.












