W Polsce oficjalny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Rzeczywista średnia wieku, w którym Polacy kończą aktywność zawodową, jest jednak o kilka miesięcy wyższa. Dane ZUS pokazują, iż blisko milion seniorów kontynuuje pracę już po osiągnięciu wieku emerytalnego, co przesuwa moment zakończenia kariery zawodowej jeszcze dalej.
Kto dokładnie pracuje po osiągnięciu wieku emerytalnego?
Z analiz wynika, iż większość pracujących emerytów stanowią kobiety — to 58,2% tej grupy. Średni wiek pracującego emeryta wynosi 67,8 roku. Mężczyźni mają przeciętnie 69,5 roku, a kobiety 66,6 roku. Niemal 97% z nich osiągnęło już ustawowy wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn.
Geograficznie najwięcej pracujących emerytów mieszka w województwie mazowieckim (16,5%) i śląskim (13,8%). Najmniejszy odsetek notuje województwo opolskie — zaledwie 2,3% tej grupy.
Gdzie pracują aktywni seniorzy?
Najwięcej emerytów aktywnych zawodowo pracuje w sektorze opieki zdrowotnej i pomocy społecznej — to 17,2% wszystkich pracujących seniorów. Tuż za nim plasują się handel hurtowy i detaliczny wraz z naprawą pojazdów (12,5%), przemysł przetwórczy (10,5%) oraz edukacja (10,1%).
Dominującą formą zatrudnienia wśród pracujących emerytów pozostaje umowa o pracę (37%), natomiast 26,4% korzysta z umów zlecenia. Wśród osób odprowadzających składki emerytalne i rentowe 58% zatrudnionych ma umowę o pracę.
Praca po emeryturze a jej konsekwencje
Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich, podkreśla, iż praca po osiągnięciu wieku emerytalnego nie jest tym samym co dłuższa aktywność zawodowa. Według niego efektywny wiek przejścia na emeryturę wynosi w tej chwili średnio 65,3 roku w przypadku mężczyzn oraz 60,7 roku w przypadku kobiet, a więc przekracza ustawowe wartości. Jego zdaniem wskaźnik ten od trzech lat praktycznie się nie zmienia.
W praktyce osoby po „60” mają dwie drogi. Pierwsza to przejście na emeryturę i jednoczesne dorabianie, co daje dwa źródła dochodu — z ZUS i z pracy. Druga polega na odłożeniu złożenia wniosku o emeryturę i kontynuowaniu pracy zawodowej.
„Model emerytura plus dorabianie sprawia, iż choćby niewielka emerytura staje się znośna, ale nadejdzie moment, w którym dorabianie nie będzie możliwe — wtedy pozostanie niskie świadczenie, choć potrzeby finansowe często rosną” – wyjaśnia Łukasz Kozłowski.
Zachęty do dłuższej pracy – potrzebne zmiany systemowe
Ekspert apeluje do władz o wzmocnienie zachęt do pozostawania na rynku pracy. w tej chwili ulgami podatkowymi objęte są tylko niektóre grupy, a system zniechęca osoby decydujące się na późniejsze przejście na emeryturę, między innymi przez utratę 13. i 14. emerytury.
„Osoby opóźniające przejście na emeryturę tracą prawo do tych świadczeń, które są często wyższe niż ulga podatkowa dla pracujących seniorów. Powinny one być zapisywane jako dodatkowe składki albo kumulowane i wypłacane po przejściu na emeryturę” – sugeruje Kozłowski.
Taka koncepcja mogłaby sprawić, iż seniorzy decydujący się na dłuższą pracę nie mieliby poczucia, iż są karani za swoją decyzję, a ich świadczenia emerytalne byłyby wyższe i bardziej stabilne.
Korzyści z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego
Wyliczenia pokazują, iż każdy dodatkowy rok pracy po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego może znacząco podnieść przyszłe świadczenie. Szacuje się, iż rok pracy dłużej niż do 60. roku życia w przypadku kobiety może zwiększyć emeryturę o 12–14%.
Podwójna korzyść polega na tym, iż kapitał emerytalny jest dłużej waloryzowany, a jednocześnie rozkłada się go na mniejszą liczbę miesięcy wypłaty, co zwiększa wysokość comiesięcznego świadczenia.
