Ważne zmiany w dowodach, paszportach i aktach stanu cywilnego od 1 grudnia 2026 roku. Sprawdź, co się zmieni!

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje duży pakiet zmian w przepisach dotyczących spraw obywatelskich. Od 1 grudnia 2026 roku wejdą w życie nowe regulacje, które mają uprościć formalności, usprawnić działanie urzędów oraz dopasować procedury do wyzwań współczesnego świata. Zmiany obejmą dowody osobiste, paszporty, rejestrację stanu cywilnego oraz postępowania w sprawach o obywatelstwo.

Dowód osobisty z długim terminem dla seniorów i większa elastyczność w urzędzie

Najwięcej nowości dotyczy dowodów osobistych. Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie wydłużonego okresu ważności dokumentu dla osób, które ukończyły 70. rok życia. Zwalnia to seniorów z konieczności cyklicznego odnawiania dowodu.
Znacznie ułatwiono także logistykę związaną z dokumentami. Gotowy dowód osobisty odbierzemy w dowolnie wybranym urzędzie gminy, a nie tylko tam, gdzie składaliśmy wniosek. Zwiększono również dostępność usług przy zgłaszaniu utraty lub uszkodzenia dokumentu – takie zdarzenie będzie można zgłosić nie tylko w urzędzie gminy, ale także w placówkach Straży Granicznej czy u konsula. Rodzice zyskają z kolei możliwość automatycznego zgłoszenia utraty dowodu dziecka przez internet.
Nowelizacja dba o sytuacje szczególne. W przypadku wniosków składanych w miejscu pobytu wnioskodawcy, np. u osób obłożnie chorych, urzędnik będzie mógł od razu przyjąć zgłoszenie o utracie starego dokumentu lub wycieku danych. Dodatkowo w sytuacji, gdy dowód zostanie unieważniony na skutek pomyłki urzędnika, przepis umożliwi przywrócenie jego ważności, o ile dokument nie został fizycznie zniszczony. Najbliższa rodzina uzyska z kolei łatwiejszy dostęp do dokumentacji związanej z dowodami bez konieczności wykazywania interesu prawnego.

Akty stanu cywilnego bez obligatoryjnych fikcyjnych danych

Kluczowa zmiana obejmie Prawo o aktach stanu cywilnego i dotyczy tzw. danych przesłaniających. Dotychczasowy wymóg wpisywania do aktu urodzenia dziecka fikcyjnych danych ojca – w przypadku braku jego uznania lub ustalenia – przestanie być obowiązkowy i stanie się rozwiązaniem w pełni dobrowolnym.
Dotychczasowe rozwiązanie bywało niezrozumiałe i generowało niepotrzebne koszty, np. przy konieczności wykonywania tłumaczeń przysięgłych aktu za granicą. Nowe przepisy pozwolą rodzicom zrezygnować z tej instytucji, a także umożliwią wykreślenie takich danych z wydanych wcześniej aktów na wniosek zainteresowanych.

Nowoczesne i precyzyjne procedury paszportowe

W obszarze dokumentów paszportowych ustawodawca stawia na dalszą cyfryzację i uszczelnienie przepisów. Wprowadzona zostanie możliwość wyrażenia zgody na wydanie paszportu dzięki e-usługi. Złożenie wniosku online dla dziecka poniżej 12. roku życia będzie natomiast możliwe pod warunkiem, iż maluch posiada już nadany numer PESEL.
Urzędy paszportowe zyskają szerszy katalog danych, których mogą żądać w celu weryfikacji tożsamości wnioskodawcy, a także precyzyjne wytyczne dotyczące postępowania w sytuacjach, gdy uprawnione organy wnioskują o odmowę wydania lub unieważnienie paszportu. Przepisy jednoznacznie przesądzają również, iż opłata wniesiona za paszport nie podlega zwrotowi po złożeniu wniosku.

Sprawniejsza obsługa spraw dotyczących obywatelstwa

Ostatni filar reformy dotyczy ulepszenia postępowań administracyjnych. Minister adekwatny do spraw wewnętrznych uzyska bezpośredni dostęp do danych zawartych w Rejestrze Dowodów Osobistych oraz Rejestrze Dokumentów Paszportowych. Dzięki temu weryfikacja danych w sprawach o nadanie lub potwierdzenie obywatelstwa polskiego przebiegnie znacznie szybciej.
Wszystkie opisane reformy zaczną obowiązywać 1 grudnia 2026 roku, stanowiąc istotny krok w stronę nowoczesnej, przyjaznej i bezpiecznej administracji.

Źródło: Rządowe Centrum Legislacji