Walczymy o bezpieczeństwo medyczne kobiet i odpowiedzialną reformę

STANOWISKO FUNDACJI RODZIĆ PO LUDZKU DOTYCZĄCE ZMIAN ORGANIZACYJNYCH W OPIECE OKOŁOPORODOWEJ

Fundacja Rodzić po Ludzku wskazuje, iż obecny kierunek reorganizacji mapy oddziałów położniczych w Polsce prowadzi do istotnego ograniczenia realnego dostępu kobiet do opieki okołoporodowej. W konsekwencji zmiany te zwiększają ryzyko dla bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i noworodków oraz pogłębiają nierówności w dostępie do świadczeń. Zmiany demograficzne i zmniejszająca się liczba porodów skutkują zamykaniem kolejnych porodówek, jednak proces ten odbywa się bez równoległego wdrażania wielowariantowych i zintegrowanych rozwiązań organizacyjnych. W konsekwencji odpowiedzialność systemowa za bezpieczeństwo porodu jest przenoszona na placówki nieprzeznaczone do sprawowania opieki położniczej oraz na same kobiety. W ocenie Fundacji taki model reorganizacji stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i noworodków oraz rodzi ryzyko naruszenia ich ustawowych praw.

Fundacja zwraca uwagę, iż proponowane w tej chwili rozwiązanie polegające na zabezpieczeniu Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych etatem położnej, której zadaniem ma być awaryjne przyjęcie porodu, nie może być uznane za wystarczającą ani docelową odpowiedź na proces zamykania oddziałów położniczych. Model ten ma charakter wyłącznie interwencyjny i nie zapewnia spełnienia podstawowych warunków bezpieczeństwa klinicznego, ciągłości opieki ani standardów organizacyjnych adekwatnych dla opieki okołoporodowej. Obecność położnej na SOR czy karetka z ratownikiem do dyspozycji, przy braku zaplecza położniczego, anestezjologicznego i neonatologicznego, nie eliminuje kluczowych ryzyk, a jedynie formalnie legitymizuje porody w warunkach nieprzystosowanych do ich prowadzenia.

Fundacja podkreśla, iż reorganizacja opieki okołoporodowej nie może ograniczać się do jednego, awaryjnego scenariusza. Państwo ma obowiązek zapewnić kobietom w ciąży realny wybór bezpiecznych ścieżek opieki, opartych na planowaniu, koordynacji i przewidywalności, a nie na improwizacji w sytuacji nagłej. Rozwiązania systemowe muszą uwzględniać zarówno bezpieczeństwo kliniczne, jak i prawa kobiet do informacji, godności, intymności oraz świadczeń udzielanych z należytą starannością.

Fundacja zwraca uwagę, iż każda reorganizacja opieki okołoporodowej musi być poprzedzona rzetelną oceną bezpieczeństwa i ryzyk związanych z zamykaniem oddziału (np. w formie audytu), ponieważ jej brak prowadzi do naruszenia podstawowych praw pacjentek, w szczególności prawa do informacji o dalszej ścieżce opieki oraz prawa do ciągłości i przewidywalności świadczeń. Bez takiej oceny kobiety nie wiedzą, gdzie mają się zgłosić po zamknięciu oddziału, kto odpowiada za ich bezpieczeństwo ani jakie świadczenia są dla nich dostępne, co naraża je na chaos organizacyjny i realne ryzyko kliniczne.

Fundacja wzywa po raz kolejny do rozpoczęcia rzeczywistego dialogu z udziałem środowisk medycznych, organizacji pacjenckich i ekspertów oraz do transparentnego budowania polityk zdrowotnych w obszarze opieki okołoporodowej. Dalsze odkładanie systemowych decyzji lub legitymizowanie rozwiązań prowizorycznych naraża zdrowie i życie kobiet oraz noworodków i nie może być akceptowane w państwie, które deklaruje ochronę praw pacjenta i bezpieczeństwo zdrowotne obywateli.

W związku z powyższym Fundacja przedstawia propozycje wdrożenia alternatywnych i uzupełniających rozwiązań systemowych, wdrożenia kompleksowego modelu „Bezpieczna Przestrzeń Porodu 2026+”, w tym utworzenia Punktów i Centrów Diagnostyki Lokalnej /Domów Narodzin, wprowadzenia bonu porodowego „Pakiet Mobilna Mama”, zapewnienia finansowania porodów domowych. Propozycje te stanowią element nowego, wielowariantowego modelu organizacji opieki, który realnie zabezpiecza bezpieczeństwo kobiet i dzieci w warunkach trwałych zmian demograficznych.

Fundacja Rodzić po Ludzku deklaruje gotowość do współpracy przy opracowywaniu rozwiązań legislacyjnych, organizacyjnych i informacyjnych oraz do aktywnego udziału w pracach zespołów roboczych. Jednocześnie wzywa Ministerstwo Zdrowia do pilnego i niezwłocznego podjęcia działań systemowych w tym obszarze, podkreślając, iż każda dalsza zwłoka będzie skutkować pogłębianiem nierówności w dostępie do bezpiecznej opieki okołoporodowej w Polsce oraz narażaniem kobiet i noworodków na nieuzasadnione ryzyko

Dotacja finansowana przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.”

Działania sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.