Przekazywanie rzetelnej wiedzy o zanieczyszczeniach zwiększa poparcie dla kosztownych inwestycji w ochronę wód. To najważniejszy wniosek płynący z czteroletniego projektu BlueAdapt. Przedsięwzięcie zostało sfinansowane w ramach programu „Horyzont Europa”, a w jego realizacji uczestniczyli m.in. badacze z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW. 22 września w Brukseli odbędzie się konferencja, na której zaprezentowane zostaną wyniki badań.
Naukowcy realizujący projekt BlueAdapt sprawdzali, w jaki sposób informacja o jakości wody wpływa na postawy osób wypoczywających na europejskich wybrzeżach. Wykazano, iż przekazywanie rzetelnej wiedzy o zanieczyszczeniach zwiększa poparcie dla kosztownych inwestycji w ochronę wód. To najważniejszy wniosek płynący z czteroletniego przedsięwzięcia.
Projekt BlueAdapt jest przewidziany na lata 2022–2026 i jest prowadzony przez międzynarodowy zespół pod kierownictwem prof. dr. hab. Mikołaja Czajkowskiego. Otrzymał dofinansowanie w wysokości 644 473,75 EUR (całkowity budżet projektu: 6 678 353,75 EUR) w ramach programu „Horyzont Europa”. W przedsięwzięciu uczestniczyli naukowcy z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW: prof. dr hab. Mikołaj Czajkowski, dr Milan Ščasný, dr Wiktor Budziński, dr Katarzyna Zagórska, mgr Wojciech Zawadzki.
Zmiana klimatu i zmęczenie informacyjne
Efektem zmian klimatycznych jest podwyższone ryzyko zakażeń na europejskich wybrzeżach. – mówi prof. Mikołaj Czajkowski – Częste intensywne opady zwiększają przelewy burzowe oraz powierzchniowy spływ z terenów rolniczych. Podwyższona temperatura wody sprzyja rozwojowi bakterii chorobotwórczych. Konsekwencją są zakażenia pokarmowe, oddechowe i skórne, obciążenie systemu ochrony zdrowia oraz straty w turystyce przybrzeżnej. – dodaje naukowiec.
W Polsce zbadano Zatokę Gdańską i Zalew Wiślany. Wyniki pokazują, iż wiarygodna informacja o ryzyku patogenowym wyraźnie wpływa na podejmowane decyzje. Osoby z taką wiedzą lepiej rozpoznawały zagrożenia mikrobiologiczne, częściej wybierały kąpieliska monitorowane zamiast niemonitorowanych i były gotowe pokonać dłuższą drogę do miejsc, w których informacja o jakości wody była dostępna. Zmieniła się także struktura preferencji. Wyższą wartość zyskały działania bezpośrednio ograniczające ryzyko, przede wszystkim częstszy monitoring jakości wody oraz poprawa jej stanu.
Badania brytyjskie, prowadzone we współpracy z organizacją Surfers Against Sewage, wskazują, iż zbyt częste komunikaty prowadzą do zmęczenia informacyjnego i sceptycyzmu wobec wartości przekazu. Odbiorcy takich komunikatów przestają wierzyć w rzetelną wiedzę, za to chętnie poszukują alternatywnych źródeł informacji potwierdzających ich przekonania.
Komunikacja ryzyka jest tania i skalowalna, buduje poparcie dla kosztowniejszych działań adaptacyjnych, ale nie zastępuje czystej wody – uważa prof. Czajkowski – Działa wtedy, gdy towarzyszy jej ograniczanie zanieczyszczeń oraz monitoring oparty na ocenie ryzyka, prowadzony po opadach i incydentach ściekowych.
Konferencja w Brukseli
22 września w Brukseli odbędzie się konferencja pt. Climate change & health: building resilience and reducing risks in coastal environments, która stanowi podsumowanie czteroletniego programu badań. Będzie okazją do spotkania środowiska naukowego z decydentami i przedstawicielami europejskiej administracji. Wśród panelistów znajdą się reprezentanci Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej (DG ENV, DG SANTE, DG CLIMA), WHO oraz Europejskiej Agencji Środowiska. W czasie sesji o odpornych i sprzyjających zdrowiu systemach wodnych prof. Mikołaj Czajkowski wygłosi wykład o gotowości społeczeństw do płacenia za ochronę wody.
Szczegółowe podsumowanie wyników projektu: https://blueadapt.eu/news/policy-brief-2026/
Agenda konferencji oraz rejestracja: https://eurohealthnet.eu/publication/climate-change-health-building-resilience-and-reducing-risks-in-coastal-environments/
