Polskie szpitale rozliczyły z NFZ w 2025 roku mniej protez stawów kolanowych i biodrowych niż rok wcześniej. Przyczyną były finansowe problemy funduszu. Prehabilitacja przez cały czas czeka na refundację, nie tylko w ortopedii.
Zdrowe starzenie wymaga regularnej aktywności fizycznej. Jednym z czynników najbardziej ograniczających ruch w wieku senioralnym są choroby zwyrodnieniowe narządu ruchu. Pacjentom pomaga protezowanie stawów kolanowych i biodrowych. Oprócz zabiegu, potrzebne jest wówczas także kompleksowe wsparcie m.in. fizjoterapii, aby pacjent mógł jak najszybciej powrócić do codziennych czynności, a także do pracy zawodowej. Podkomisja stała ds. zdrowia osób starszych w Sejmie omawiała m.in. kwestie związane z zabiegami endoprotezoplastyki stawów biodrowych i kolanowych.
“Starzenie się społeczeństwa skutkuje wzrostem częstości chorób zwyrodnieniowych układu ruchu, które stanowią jedną z przyczyn niesprawności osób starszych” – mówiła Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia. Choroby te nie oznaczają tylko bólu, ale również wiążą się z ograniczeniem ruchu, a to skutkuje obniżeniem poziomu samodzielności seniora – “Endoprotezoplastyka stawów biodrowych i kolanowych jest kluczową metodą leczenia zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych”.
W 2023 roku wykonano 69,9 tys. zabiegów stawu biodrowego i 44 tys. zabiegów stawu kolanowego. W 2024 roku wykonano 67,9 tys. zabiegów stawu biodrowego i 44,7 tys. zabiegów stawu kolanowego. Natomiast w 2025 roku wykonano 63 907 zabiegów stawu biodrowego i 43 933 zabiegi stawu kolanowego. Zauważalna jest więc lekka tendencja spadkowa. “Na pewno ten rok 2025 poddamy analizie wraz z prof. Jarosławem Czubakiem” – zaznaczyła Janiszewska-Kajka. Wspomniany prof. Jarosław Czubak jest konsultantem krajowym w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, prowadzi również nadzór nad rejestrem endoprotezoplastyk i kieruje SPSK im. prof. Adama Grucy CMKP w Otwocku.
Przedstawicielka MZ przedstawiła strukturę wiekową pacjentów wymagających tego typu zabiegów. W przypadku operacji stawu biodrowego, osoby im poddawane miały najczęściej 70-79 lat. Na drugim miejscu pod względem częstości były zabiegi wykonywane u pacjentów w wieku 60-69 lat. Najrzadziej operacji stawu biodrowego były poddawane osoby mające 90 i więcej lat. Statystyki wyglądają podobnie w przypadku zabiegów dotyczących stawu kolanowego – “Ponad 80 proc. zabiegów wykonywanych jest u pacjentów w wieku powyżej 60 r.ż., co potwierdza geriatryczny charakter tego świadczenia”. Większość zabiegów miało charakter pierwotny. Tylko około 5 proc. operacji stanowiły zabiegi rewizyjne.
“Koszty świadczeń są dość wysokie i wciąż rosnące” – oceniła dyr. Janiszewska-Kajka. W 2023 roku na ponad 117 tys. zabiegów NFZ przeznaczył 2,42 mld zł. W 2024 roku na ponad 116 tys. zabiegów płatnik przeznaczył 2,46 mld zł. Rok 2025 nie pozostało w całości rozliczony, ale pierwszym półroczu 2025 roku na prawie 58,5 tys. zabiegów płatnik przeznaczył 1,216 mld zł. Ministerstwo Zdrowia skupia się w tej chwili na analizie możliwości włączenia nowych technologii w leczeniu tej grupy pacjentów do świadczeń gwarantowanych. Mowa tu przede wszystkim o zastosowaniu robotów chirurgicznych. Rekomendacje AOTMiT w tej kwestii powinny być znane jesienią bieżącego roku.
Jak ocenia resort zdrowia, konieczna jest reforma wspomnianego rejestru endoprotezoplastyki. Największą wartością prowadzonego rejestru jest jego powiązanie z rozliczaniem świadczeń w NFZ, co gwarantuje stały przepływ wysokiej jakości danych. Zmiany będą polegały na ograniczeniu liczby raportowanych danych, gdyż nie ma potrzeby zbierania niektórych informacji. Przedstawicielka MZ poinformowała też o zleconej AOTMiT ocenie możliwości uruchomienia poradni prehabilitacyjnych, nie tylko dla pacjentów ortopedycznych, ale również innych m.in. onkologicznych.
Doktor Piotr Turski (Szpital Dzieciątka Jezus w Warszawie) podzielił się obserwacjami z działalności programu prehabilitacji dla pacjentów przed i po endoprotezoplastyce stawów – “My prowadzimy taki wewnętrzny szpitalny program prehabilitacyjny od ponad roku. Skutkuje on zdecydowanym zwiększeniem bezpieczeństwa pacjentów. Skutkuje też tym , iż jesteśmy w stanie wykonać dużo więcej zabiegów operacyjnych, o ile chodzi o endoprotezoplastykę – z tego względu, iż jesteśmy w stanie pacjenta bezpiecznie wypisać następnego dnia po zabiegu operacyjnym. Bez prehabilitacji tego się nie da osiągnąć w żaden sposób”.
W czasie dyskusji Anna Jasińska (współzałożycielka Medycznej Racji Stanu) zwróciła uwagę na rolę emerytów na rynku pracy. Podkreśliła, iż operacje endoprotezoplastyki kolan i bioder pozwalają pozostać aktywnym zawodowo seniorom, którzy wciąż chcą pracować. Ma to wielką wartość społeczną i gospodarczą, jako iż w wielu branżach praca osób starszych jest istotna, a choćby nieodzowna. Ten trend będzie się umacniał w kolejnych latach, a z punktu widzenia niekorzystnych trendów demograficznych nabiera coraz większego znaczenia.
