Badanie przeprowadzone w grupie 942 pacjentów POZ (średnia wieku 52 lata) miało na celu sprawdzenie czy wiedzą, jak prawidłowo dawkować leki. Część uczestników przez długi czas stosowała farmakoterapię na choroby przewlekłe. Niemniej jednak wyniki badania pokazują, iż co trzeci pacjent ma problemy z interpretacją, zrozumieniem i wykorzystaniem informacji dotyczących leczenia.
Dlaczego pacjenci nie wiedzą, jak prawidłowo dawkować leki?
Uczestnicy badania opublikowanego na łamach Journal of General Internal Medicine mieli do wykonania kilka zadań sprawdzających ich umiejętności analizowania uzyskiwanych informacji. W pierwszej kolejności pacjenci uczestniczyli w symulowanej wizycie lekarskiej, podczas której otrzymali nową diagnozę. Autorzy badania sprawdzili, co zapamiętali z przeprowadzonej wizyty oraz o jakie kwestie byli w stanie zapytać lekarza prowadzącego. Już 10 minut później uczestnicy mieli trudności z przypomnieniem sobie szczegółów związanych z postawioną diagnozą i otrzymanymi zaleceniami lekarskimi.
Kolejnym zadanie polegało na wręczeniu uczestnikom fałszywej recepty i buteleczki z lekiem. Ponownie poproszono pacjentów, aby przedstawili informacje, które mogli uzyskać na podstawie etykiety preparatu i wskazówek zapisanych na recepcie. I w tym przypadku uczestnicy mieli problemem z wykonaniem zadania, a wynikały m.in. z niuansami językowymi wykorzystywanymi w treści etykiety.
– W zależności od leku niektóre ostrzeżenia mogą zostać napisane zupełnie inaczej lub umieszczone w zupełnie różnych miejscach, na które pacjenci nie zwracają uwagi. Problem tkwi w jednolitości praktyk etykietowania — tłumaczy Abigail Vogeley, współautorka badania i pracowniczka naukowa Northwestern University’s Feinberg School of Medicine w Chicago.
Warto jednocześnie zauważyć, iż niższe wyniki częściej występował wśród uczestników o niższych dochodach, niższym poziomie wykształcenia lub bezrobotnych.
Nieporozumienia mogą prowadzić do poważnych błędów
Leki stosowane zgodnie z instrukcją działają nie tylko skutecznie, ale i bezpiecznie. Niestety problemy pacjentów z dokładnym zrozumieniem prawidłowego sposobu stosowania mogą doprowadzić do przyjmowania:
- zbyt małej lub zbyt dużej ilości leku,
- z innym lekiem, co potęguje ryzyko interakcji między nimi,
- w niewłaściwy sposób, który zwiększy szansę występowania skutków ubocznych.
Przeprowadzone badania wykazało, iż niejasne sformułowania w instrukcjach produktów leczniczych powodują komplikowanie ich dawkowania. Przykładem może być budzenie się w środku nocy, aby za wszelką cenę przyjąć trzecią dawkę leku. Niemniej jednak autorzy publikacji zaznaczają, iż uzyskane wyniki nie mają na celu ośmieszyć pacjentów. To raczej sygnał dla systemu opieki zdrowotnej w celu polepszenia komunikacji i ulepszenia współpracy ze społeczeństwem.
Kto pyta nie błądzi
Wprowadzenie systemowych zmian wymaga czasu. Dlatego pacjenci powinni już w tym momencie podjąć samodzielne działania, które pomogą poprawić ich wiedzę na temat własnego stanu zdrowia. Zdaniem prof. Stefanie Ferreri z University of North Carolina warto zadawać lekarzom i farmaceutom pytania otwarte np. Co muszę wiedzieć o tym leku? Ponadto osoby stosujące więcej niż jeden lek powinny zapisywać wszystkie przyjmowane preparaty, co jest bardzo ważne np. gdy lekarz przepisze kolejny preparat.
– Wizyty lekarskie są coraz szybsze, ale potrzeby pacjentów są ważniejsze. Dlatego o ile jest to konieczne, warto spowolnić pracę lekarza. Niech dokładnie wyjaśni diagnozę i zaproponowane metody leczenia — dodaje dr Michael Wolf, współautor badania oraz dyrektor Northwestern’s Center of Applied Health Research on Aging.
Z kolei dr Joey Carney z University Vermont zwraca uwagę na to, iż pacjent i lekarz powinni być partnerami w systemie opieki zdrowotnej. Oznacza to, iż pacjenci powinni czuć się komfortowo, prosząc o więcej informacji i wyjaśnienia dotyczące całego procesu leczenia.
