Trudno gojące się rany stanowią poważny problem zdrowotny i terapeutyczny, który dotyka osób zmagających się z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca, niewydolność żylna czy długotrwałe unieruchomienie, prowadzące do powstawania odleżyn. Ich leczenie jest skomplikowane i wymaga wieloaspektowego podejścia, które łączy klasyczne metody pielęgnacyjne oraz nowoczesne techniki wspomagające regenerację tkanek. Jednym z innowacyjnych rozwiązań jest terapia ultradźwiękowa, czyli sonoterapia. Ultradźwięki wykazują szerokie spektrum działania biologicznego, przyspieszając procesy gojenia, poprawiając mikrokrążenie i wspomagając regenerację komórkową.

W niniejszym artykule omówimy mechanizmy działania ultradźwięków, ich skuteczność w leczeniu ran przewlekłych oraz potencjalne przeciwwskazania do stosowania tej metody.
Mechanizm działania ultradźwięków w regeneracji tkanki
Terapia ultradźwiękowa opiera się na stosowaniu fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości (najczęściej od 1 do 3 MHz) do penetracji tkanek. Ich efekt biologiczny może być termiczny i nietermiczny.
Efekt termiczny
Efekt termiczny polega na wytworzeniu ciepła w tkankach poddanych terapii, co prowadzi do:
- rozszerzenia naczyń krwionośnych, a tym samym zwiększenia dopływu tlenu i składników odżywczych do miejsca urazu,
- zwiększenia przepuszczalności błon komórkowych, co ułatwia transport substancji odżywczych oraz usuwanie toksyn z rany,
- rozluźnienia napiętych tkanek, co zmniejsza ból i przyspiesza procesy metaboliczne odpowiedzialne za gojenie.
Efekt nietermiczny
Mechanizmy nietermiczne obejmują:
- kawitację, czyli powstawanie mikropęcherzyków gazu w płynach tkankowych, które prowadzi do mikromasażu komórek, poprawiając wymianę metaboliczną,
- mikroprzepływy, czyli ruchy cieczu tkankowej, które sprzyjają eliminacji martwych komórek i drobnoustrojów,
- stymulację fibroblastów, która wspomaga syntezę kolagenu i regenerację tkanki.
Dzięki połączeniu tych procesów ultradźwięki skutecznie wspomagają proces leczenia trudno gojących się ran.
Zastosowanie ultradźwięków w leczeniu konkretnych rodzajów ran przewlekłych
Owrzodzenia żylne podudzi
Owrzodzenia żylne powstają w wyniku przewlekłej niewydolności żyłnej, która prowadzi do nadmiernego ciśnienia w naczyniach krwionośnych i uszkodzenia skóry. Badania wykazują, iż terapia ultradźwiękowa w połączeniu z kompresoterapią znacznie przyspiesza proces zamykania ran i redukuje stan zapalny w tkankach.
Odleżyny
U pacjentów długotrwale unieruchomionych występuje wysokie ryzyko powstawania odleżyn, które są wynikiem ucisku na tkanki i niedotlenienia komórek. Terapia ultradźwiękowa poprawia ukrwienie miejsc narażonych na ucisk oraz stymuluje regenerację uszkodzonych tkanek, zmniejszając ryzyko infekcji.
Zespół stopy cukrzycowej
Pacjenci z cukrzycą często doświadczają trudno gojących się ran, zwłaszcza na stopach. Sonoterapia pomaga w oczyszczaniu ran z bakterii, przyspiesza angiogenezę oraz redukuje stan zapalny, co sprawia, iż jest cennym narzędziem w terapii zespołu stopy cukrzycowej.
Przeciwwskazania do stosowania ultradźwięków
Mimo licznych korzyści terapia ultradźwiękowa nie może być stosowana u wszystkich pacjentów. Główne przeciwwskazania obejmują:
- obecność nowotworów w miejscu terapii,
- aktywne infekcje bakteryjne i grzybicze,
- ciąża (nie zaleca się stosowania ultradźwięków w okolicy brzucha i miednicy),
- zakrzepica i skłonność do powstawania skrzeplin,
- metalowe implanty w obszarze terapii.
Podsumowanie
Ultradźwięki to nowoczesne narzędzie terapeutyczne, które odgrywa istotną rolę w leczeniu ran przewlekłych. Ich wielokierunkowe działanie wspomaga regenerację tkanek, redukuje stan zapalny oraz przyspiesza proces gojenia. W połączeniu z klasycznymi metodami leczenia, takimi jak odpowiednia higiena rany, terapia uciskowa czy farmakoterapia, ultradźwięki mogą znaczenie poprawić jakość życia pacjentów zmagających się z trudno gojącymi się zmianami skórnymi.
Bibliografia
- https://www.centrumflebologii.pl/pl/diagnostyka-i-leczenie-owrzodzen/ultradzwieki
- https://www.praktycznafizjoterapia.pl/artykul/zastosowanie-sonoterapii-we-wspomaganiu-gojenia-ran-odlezynowych-opis-przypadkow
- https://www.x-reh.pl/terapia-ultradzwiekowa-jak-przebiega-proces?srsltid=AfmBOoqxfdNHGsXI-QFOrAZI8IakBBeKk58eMXR1awNuLkkDz-402vmy