Z danych przekazanych przez Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego wynika, iż na dzień 31 grudnia 2025 r. w Polsce 12 030 farmaceutów posiadało uprawnienia do kwalifikowania oraz wykonywania szczepień ochronnych u osób dorosłych. Zdecydowana większość zdobyła te kompetencje w 2021 roku, w czasie pandemii COVID-19. Wówczas, na podstawie przepisów szczególnych, szkolenia ukończyło 8649 farmaceutów.
W kolejnych latach farmaceuci uzyskiwali uprawnienia już na zasadach ogólnych, w ramach szkoleń organizowanych przez CMKP. W 2023 roku kwalifikacje zdobyło 698 farmaceutów, a w 2024 roku – 798. Wyraźny wzrost nastąpił w 2025 roku. Wówczas uprawnienia uzyskało aż 1940 osób. Oznacza to niemal 2,5-krotny wzrost rok do roku. Warto przypomnieć, iż prawo do wykonywania szczepień przysługuje wyłącznie farmaceutom z co najmniej 12-miesięcznym stażem pracy.
CeZ: ilu farmaceutów faktycznie wykonuje szczepienia?
Centrum e-Zdrowia przedstawiło dane dotyczące liczby farmaceutów faktycznie wykonujących szczepienia. W 2025 roku liczba aktywnie szczepiących farmaceutów wyniosła 3430. To nieco ponad 27% osób posiadających odpowiednie uprawnienia. Rok wcześniej szczepienia wykonywało jedynie 2222 farmaceutów. Na koniec 2024 r. uprawnienia posiadało 10 090 farmaceutów. Oznacza to, iż w 2024 roku ze swoich kompetencji skorzystało tylko 22% uprawnionych.
W 2025 roku najwięcej farmaceutów podało szczepionkę przeciw grypie – 3361. Na drugim miejscu znalazła się szczepionka przeciw RSV (3120). Kolejne pozycje zajęły szczepienia przeciw COVID-19 (2993), półpaścowi (2503) oraz pneumokokom (2247).
Rok wcześniej struktura wykonywanych szczepień wyglądała inaczej. W 2024 roku najwięcej farmaceutów podało szczepionkę przeciw COVID-19 (2064). Przeciw grypie zaszczepiło pacjentów 1975 farmaceutów. Szczepienia przeciw pneumokokom wykonało 784 farmaceutów. Szczepienia przeciw półpaścowi i RSV miały wówczas charakter marginalny – odpowiednio 84 i 15 farmaceutów.
Wyraźny wzrost liczby farmaceutów wykonujących szczepienia w 2025 roku – z 2222 do 3430 – wiąże się przede wszystkim ze zmianami w finansowaniu świadczeń. najważniejsze znaczenie miało wprowadzenie możliwości wystawiania recept refundowanych przez farmaceutów oraz objęcie szerszego katalogu szczepień finansowaniem ze środków NFZ. Szczególnie widoczne jest to w przypadku szczepień przeciw półpaścowi i RSV. Od 2025 roku są one bezpłatne dla pacjentów w wieku 65+, a NFZ finansuje ich wykonanie w aptece.
Liczba aptecznych punktów szczepień stale rośnie
Z danych publikowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, iż liczba aptecznych punktów szczepień posiadających umowę na realizację zalecanych szczepień ochronnych finansowanych ze środków publicznych wynosi w tej chwili 2134. Dane te obowiązują na dzień 25 stycznia 2026 r.
– Narodowy Fundusz Zdrowia zawiera umowy z aptekami ogólnodostępnymi na realizację szczepień w sposób ciągły przez cały rok. Lista aptek wykonujących szczepienia jest aktualizowana codziennie – podkreśla dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami NFZ, Iwona Kasprzak.
W odpowiedzi na pytanie redakcji mgr.farm dotyczące zasad kwalifikowania apteki jako aktywnego punktu szczepień, Iwona Kasprzak wyjaśnia, iż status ten przysługuje każdej aptece ogólnodostępnej, która podpisała umowę z adekwatnym Oddziałem Wojewódzkim NFZ.
– Każda apteka znajdująca się na tej liście ma obowiązek wykonywać szczepienia wskazane w aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 sierpnia 2025 r. – dodaje dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami NFZ.
W praktyce oznacza to, iż od 1 lutego 2026 roku apteka posiadająca umowę z NFZ musi realizować katalog obejmujący łącznie 17 szczepień ochronnych przeznaczonych dla osób dorosłych. Oprócz szczepień realizowanych wcześniej do wykazu dołączono m.in. szczepienia przeciw ospie wietrznej, durowi brzusznemu, meningokokom oraz żółtej gorączce.
Jak izby aptekarskie wspierają farmaceutów w szczepieniach?
Dynamiczny wzrost liczby aptecznych punktów szczepień oraz rozszerzanie katalogu szczepień pokazują, iż szczepienia ochronne stają się coraz ważniejszą usługą farmaceutyczną. Wraz z tym rozwojem rośnie znaczenie realnego wsparcia farmaceutów w zdobywaniu wymaganych kwalifikacji.
W tym kontekście redakcja mgr.farm skierowała zapytania do wszystkich okręgowych izb aptekarskich w Polsce. Do momentu publikacji materiału odpowiedzi udzieliło jednak tylko 9 z 20 izb. Redakcja zwróciła się również z prośbą o komentarz do Naczelnej Izby Aptekarskiej, jednak do chwili publikacji materiału nie otrzymała odpowiedzi. Z tego powodu poniższe zestawienie nie przedstawia pełnego obrazu działań w skali kraju, ale pokazuje praktyki samorządów, które zdecydowały się odnieść do pytań redakcji.
Z nadesłanych odpowiedzi wynika, iż skala i forma wsparcia są bardzo zróżnicowane. Obejmują one zarówno dofinansowanie kursów i organizację szkoleń, jak i działania informacyjne oraz logistyczne.
Dofinansowanie, szkolenia i kompleksowe wsparcie
Jednym z najbardziej rozbudowanych modeli wsparcia może pochwalić się Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska. Jak wskazuje jej prezes Mateusz Szamałek, izba realizuje program wsparcia ustawicznego rozwoju zawodowego. W jego ramach farmaceuci mogą uzyskać dofinansowanie kursu w wysokości równowartości trzech składek członkowskich. Izba współorganizuje również szkolenia i warsztaty oraz zapewnia wsparcie merytoryczne i prawne.
– Przewodniczący komisji tematycznych WOIA należą do najbardziej doświadczonych farmaceutów w zakresie szczepień i dzielą się wiedzą w ramach działalności samorządowej – podkreśla prezes ORA w Poznaniu.
Podobne działania prowadzi Śląska Izba Aptekarska. Jak zaznacza jej prezes, dr n. farm. Justyna Kazimierczak, izba konsekwentnie wspiera farmaceutów w uzyskiwaniu uprawnień, m.in. poprzez dofinansowanie kursów CMKP oraz organizację wydarzeń edukacyjnych.
– Jako pierwsza okręgowa izba aptekarska w Polsce podjęliśmy tego typu działania. Jestem dumna ze wszystkich śląskich farmaceutów, którzy aktywnie angażują się w szczepienia i realnie wzmacniają system ochrony zdrowia – podkreśla prezes Rady ŚIA.
Również Podkarpacka Okręgowa Izba Aptekarska oferuje konkretne wsparcie finansowe i organizacyjne. Izba pokrywa 50% kosztów kursów, zapewnia lokal do zajęć praktycznych oraz catering.
Kursy „na miejscu” zamiast dopłat
Częstochowska Okręgowa Izba Aptekarska postawiła na pragmatyczne rozwiązanie. Jak wskazuje jej Prezes – Karolina Wotlińska-Pełka, w warunkach braku lokalnej jednostki szkolącej dofinansowanie kursów byłoby rozwiązaniem nieefektywnym – koszty dojazdu i czas nieobecności w pracy często przewyższają wartość dopłat.
– Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Farmaceutów skupionych w CzOIA w zeszłym roku zorganizowałam stacjonarną część kursów kwalifikacyjnych zarówno w zakresie szczepień, jak i badań diagnostycznych. Uprawnienia do szczepień uzyskało 41 Farmaceutów, podobnie 41 kolejnych uzyskało uprawnienia do badań diagnostycznych. W tym roku mamy już zebraną grupę 50 Farmaceutów do takiej formy kursów. 20 do kursu ze szczepień, a 30 chętnych na kursy z badań diagnostycznych. Stąd podjęte starania o organizację kursów praktycznych w Częstochowie– podkreśla Karolina Wotlińska-Pełka, dodając, iż na jej terenie działa ponad 50 aptecznych punktów szczepień, co plasuje region w czołówce kraju.
Podobny model realizuje także Kaliska Okręgowa Izba Aptekarska. Izba ponosi koszty organizacyjne kursów i umożliwia farmaceutom udział w szkoleniach zgodnie z cennikiem CMKP.
Wsparcie informacyjne i logistyczne
Część izb zwraca uwagę na ograniczenia formalne. Okręgowa Izba Aptekarska w Lublinie podkreśla, iż izby nie mogą samodzielnie organizować kursów kwalifikacyjnych. Kompetencje te należą do CMKP oraz jednostek akredytowanych, w tym uczelni.
– Pomoc izby ma głównie charakter informacyjny i logistyczny. Obejmuje zbieranie list chętnych farmaceutów, przekazywanie informacji do uczelni oraz bieżące informowanie o terminach kursów – wyjaśnia ORA w Lublinie.
Okręgowa Izba Aptekarska w Krakowie przyjęła bardziej organizacyjny model wsparcia. Choć przepisy nie pozwalają na różnicowanie składek członkowskich, izba wprowadziła udział własny farmaceutów w kosztach kursów. Dzięki temu wsparciem objęto większą liczbę uczestników. Okręgowa Rada Aptekarska w Krakowie przeznaczyła na ten cel ponad 21 tys. zł, a udział własny ustalono na poziomie 150 zł brutto. Krakowska izba rozwija również zaplecze edukacyjne. Organizuje szkolenia stacjonarne, webinary i warsztaty we współpracy z CMKP, uczelniami oraz firmami farmaceutycznymi.
Odmienną perspektywę przedstawia Okręgowa Izba Aptekarska w Koszalinie. Jak wskazuje jej prezes Katarzyna Puna-Brundo, izba nie oferuje dofinansowania kursów kwalifikacyjnych, traktując podnoszenie kwalifikacji jako obowiązek każdego farmaceuty, a jednocześnie jego indywidualny wybór.
– Nie przewidujemy zmian w składkach członkowskich dla osób podnoszących kwalifikacje w ten sposób. Podnoszenie kwalifikacji jest obowiązkiem wszystkich członków naszej Izby (i ogólnie wszystkich farmaceutów), natomiast forma podnoszenia kwalifikacji, w tym tematy kursów, są wolnym wyborem każdego farmaceuty. Dofinasowanie tylko jednego rodzaju kursów byłoby formą dyskryminacji. – podkreśla prezes Środkowopomorskiej ORA w Koszalinie.
Izba zwraca również uwagę na bariery geograficzne. Ze względu na znaczne oddalenie od ośrodków akademickich organizacja kursów i warsztatów stacjonarnych bywa utrudniona. Jednak Izba jest otwarta na organizację takowych. Ich realizacja zależy od liczby chętnych, dostępności jednostek szkoleniowych oraz otwartości CMKP na współpracę.
Materiał będzie uzupełniany o kolejne stanowiska okręgowych izb aptekarskich, które przekażą odpowiedzi po jego publikacji. Aktualne informacje dotyczące szczepień wykonywanych w aptekach, zmian przepisów oraz praktycznych aspektów realizacji tych usług publikujemy na stronie:
👉 https://mgr.farm/zaszczep-swiadomosc/
©MGR.FARM
