Sezon szczepień przeciw COVID-19 w okresie 2026/2027 przynosi farmaceutom nie tylko kolejną partię szczepionek, ale również szereg praktycznych pytań dotyczących organizacji szczepień w aptecznych punktach szczepień. Co zrobić, gdy do apteki przychodzi pacjent, który nie ma prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych? Czy można go zaszczepić? I czy brak uruchomionej centralnej e-Rejestracji oznacza, iż pacjent, który właśnie pojawił się w aptece, musi odejść bez szczepienia? Odpowiedzi wynikają przede wszystkim z zasad określonych przez Ministerstwo Zdrowia dla sezonu 2026/2027.
Pacjent nieubezpieczony chce zaszczepić się przeciw COVID-19. Czy farmaceuta może wykonać szczepienie?
Tak, ale nie w ramach finansowanego przez państwo programu bezpłatnych szczepień.
W sezonie 2026/2027 szczepienia przeciw COVID-19 finansowane ze środków publicznych są dostępne dla osób posiadających prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Szczepionkę zapewnia Minister Zdrowia, natomiast kwalifikacja i wykonanie szczepienia są finansowane przez NFZ.
Co jednak w przypadku pacjenta, który takiego prawa nie posiada? Ministerstwo Zdrowia w komunikacie dotyczącym realizacji szczepień przeciw COVID-19 w okresie 2026/2027 wskazuje wprost, iż osoba nieposiadająca prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych nie jest uprawniona ani do bezpłatnej szczepionki zapewnionej przez Ministra Zdrowia, ani do finansowania przez NFZ usługi kwalifikacji i wykonania szczepienia. Również karta EKUZ nie daje możliwości zaszczepienia takiego pacjentach w ramach NFZ.
Jednocześnie przepisy przewidują możliwość zaszczepienia takiej osoby odpłatnie. Warunkiem jest dostępność szczepionki w sprzedaży aptecznej oraz to, iż wybrany punkt szczepień wykonuje takie szczepienia odpłatnie. W takim przypadku pacjent samodzielnie kupuje szczepionkę i ponosi zarówno jej pełny koszt, jak i koszt kwalifikacji oraz podania.
W przypadku szczepienia odpłatnego trzeba jednak zwrócić uwagę na jeszcze jeden praktyczny element apteka musi mieć możliwość pozyskania szczepionki w obrocie aptecznym.
Brak Centralnej e-Rejestracji, ale pacjent jest już w aptece. Czy można zaszczepić go przeciw COVID-19?
Tak. Brak Centralnej e-Rejestracji nie jest sam w sobie przeszkodą do wykonania szczepienia. To szczególnie ważna informacja dla farmaceutów w okresie 2026/2027, ponieważ na początku sezonu system centralnej rejestracji nie stanowi podstawowego mechanizmu zapisywania pacjentów na szczepienia w aptekach.
Ministerstwo Zdrowia w komunikacie dotyczącym sezonu 2026/2027 wskazało, iż szczepienia przeciw COVID-19 wykonywane są bez e-skierowania, a pacjenci mogą zapisywać się bezpośrednio w punkcie szczepień. To punkt szczepień przekazuje informacje o dostępnych terminach. Jednocześnie resort wskazał, iż o uruchomieniu Centralnej e-Rejestracji dla punktów szczepień i możliwości zapisywania się przez IKP lub mojeIKP poinformuje w oddzielnym komunikacie.
Oznacza to, iż funkcjonowanie APS nie jest uzależnione od uruchomienia centralnej e-rejestracji.
Najważniejsze dla farmaceuty
Obie opisane sytuacje pokazują, iż w przypadku szczepień przeciw COVID-19 warto oddzielać kwestie medyczne, uprawnienia do szczepienia oraz sposób finansowania świadczenia.
W przypadku pacjenta bez prawa do świadczeń publicznych najważniejsze jest to, iż nie może on skorzystać z finansowanego przez państwo szczepienia, ale przy spełnieniu określonych warunków może zostać zaszczepiony odpłatnie szczepionką dostępną w sprzedaży aptecznej.
Z kolei brak uruchomionej Centralnej e-Rejestracji nie oznacza zawieszenia szczepień w aptekach. Obowiązujące na sezon 2026/2027 zasady pozwalają na bezpośrednie zapisywanie pacjentów w punktach szczepień. Warunkiem prawidłowego wykonania świadczenia pozostaje jednak możliwość przeprowadzenia kwalifikacji oraz obligatoryjnego odnotowania szczepienia w e-Karcie Szczepień.
Dla farmaceuty oznacza to jedno: brak centralnego systemu rejestracji nie powinien być mylony z brakiem możliwości zaszczepienia pacjenta. W praktyce to organizacja pracy APS i prawidłowa obsługa systemów wykorzystywanych do dokumentowania szczepień decydują o tym, czy świadczenie może zostać wykonane.
