
Ponad 100 lat historii, wierność ideom doktora Władysława Biegańskiego i nieustanne zaangażowanie w rozwój medycyny – Towarzystwo Lekarskie Częstochowskie świętowało jubileusz 125-lecia działalności. Uroczystościom towarzyszyła XVII Konferencja Naukowa „Neurologia wczoraj, dziś i jutro”, która zgromadziła wybitnych specjalistów z Polski i zagranicy. Była to okazja nie tylko do przypomnienia bogatej historii organizacji, ale także do uhonorowania osób i instytucji zasłużonych dla polskiej medycyny.
W dniach 16–17 października 2026 r. odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 125-lecia Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego.
Inauguracja jubileuszu miała miejsce 16 października w sali widowiskowej zespołu pałacowo-parkowego w Koszęcinie, będącego siedzibą Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”. Z kolei 17 października w auli Wydziału Prawa i Ekonomii Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie odbyła się towarzysząca uroczystościom konferencja naukowa „Neurologia wczoraj, dziś i jutro”, w której uczestniczyli wybitni wykładowcy z Polski i Stanów Zjednoczonych.
Honorowy patronat nad jubileuszem objęli: JE abp Wacław Depo, metropolita częstochowski; senator RP dr Wojciech Konieczny; prezydent miasta Częstochowy; wójt gminy Koszęcin dr Anna Korzekwa-Wojtal; prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Częstochowie dr Mariusz Malicki; rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Tomasz Szczepański; p.o. rektora Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie prof. Bogusław Przywora; prezes Polonijnych Organizacji Medycznych dr Kornelia Król; prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego prof. Waldemar Kostewicz oraz prezes honorowy Polskiego Towarzystwa Lekarskiego prof. Jerzy Woy-Wojciechowski. Tak szerokie grono patronów podkreśliło rangę wydarzenia.
Otrzymaliśmy również liczne listy gratulacyjne, m.in. od senator RP dr Beaty Małeckiej-Libery, przewodniczącej Senackiej Komisji Zdrowia; poseł Izabeli Leszczyny, minister zdrowia w latach 2023–2025; dr Kornelii Król, prezes Federacji Polonijnych Organizacji Medycznych, oraz prof. Marka Rudnickiego, prezesa honorowego tej federacji.
Jubileuszowe gratulacje i wyróżnienia
Inaugurację rozpoczęły wystąpienia zaproszonych gości. Głos zabrali JE abp Wacław Depo, metropolita częstochowski, oraz dr Zdzisław Wolski, pierwszy zastępca prezydenta Częstochowy, który wraz z przewodniczącym Rady Miasta Marcinem Biernatem wręczył na moje ręce pamiątkową plakietę z gratulacjami dla Zarządu i członków Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego od prezydenta miasta.
Prof. Waldemar Kostewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, wraz z delegacją PTL wręczył Towarzystwu Dyplom Najwyższego Uznania. Prof. Jerzy Jurkiewicz, prezes Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, przekazał mi, jako prezesowi TLCz, Medal „Ludziom i Ojczyźnie”. Prof. Marek Krawczyk złożył natomiast podziękowania i gratulacje w imieniu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz własnym.
Wśród osób zabierających głos znaleźli się również Stanisław Gmitruk, wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego; dr n. med. Jolanta Warzycha; dr n. med. Wanda Terlecka; Elżbieta Markowska, prezes Stowarzyszenia Częstochowskie Amazonki, oraz Zbigniew Cierniak, dyrektor Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.
Dziedzictwo doktora Władysława Biegańskiego
Towarzystwo Lekarskie Częstochowskie zostało założone w 1901 r. przez dr-a Władysława Biegańskiego – wybitnego lekarza, naukowca, filozofa, etyka i społecznika, nazywanego Częstochowianinem Stulecia. Podczas wcześniejszych obchodów jubileuszowych, w 2007 r., określiliśmy go mianem patrona współczesnych lekarzy, a w 2017 r., podczas Roku Biegańskiego ogłoszonego przez Senat RP, przypomniano jego postać jako Polskiego Hipokratesa.
Całe życie doktora Biegańskiego pozostaje wzorem postawy lekarza. Jak napisał jego przyjaciel, prof. Władysław Tatarkiewicz, Biegański „jest otuchą polskiego pracownika naukowego” i „chlubą medycyny polskiej”. Ponadczasowe „Myśli i aforyzmy o etyce lekarskiej” Biegańskiego powinny być stale przypominane. W Częstochowie powstało kilka reprintów tego dzieła, w tym jeden w wersji angielskiej, przygotowany dzięki współpracy naszego Towarzystwa z Uniwersytetem Jana Długosza.
Warto przywołać dwa szczególnie piękne aforyzmy doktora Biegańskiego:
„Medycyna urodziła się z niedoli, a jej rodzicami chrzestnymi były miłosierdzie i współczucie. Bez pierwiastka filantropijnego medycyna byłaby najpospolitszym, a może wstrętnym choćby rzemiosłem”.
„…nie będzie dobrym lekarzem, kto nie jest dobrym człowiekiem”.
W 1901 r. Władysław Biegański założył Towarzystwo Lekarskie Częstochowskie, nazywając je swoim „ukochanym dzieckiem”. Dzięki jego zaangażowaniu organizacja stała się wówczas jednym z najważniejszych i najprężniej działających ośrodków naukowych oraz krzewienia wiedzy na ziemiach polskich.
Pierwsze zebranie założycielskie członków Towarzystwa odbyło się 14 września 1901 r. Wybrano wówczas Zarząd oraz pierwszego prezesa, którym został dr Władysław Biegański. Funkcję tę pełnił do końca życia. Wiceprezesem został dr Gracjan Pisarzewski.
Podczas zebrania założycielskiego Biegański wygłosił referat „O zadaniach towarzystw lekarskich prowincjonalnych”, opublikowany jeszcze w tym samym roku w „Czasopiśmie Lekarskim”. Podkreślał w nim, iż „główny cel Towarzystwa powinien być nie naukowy ale dydaktyczny”. W dalszej części referatu pisał:
„(…) Musimy się więc stowarzyszać. (…) aby wzajemnie zachęcać się do postępu, krzewić zamiłowanie nauki i ułatwiać sobie pracę nad własnym kształceniem się (…) Nie ulega wątpliwości, iż dobre wykłady w sprawach budzących ogólne zainteresowanie, mogą rozwijać i kształcić umysł w stopniu o wiele wyższym, aniżeli czytanie (…) Wielką uwagę również przywiązujemy do dyskusyi (…) Towarzystwo nasze musi mieć na celu wzajemne zbliżanie się między członkami, wzajemne zapoznawanie się i wyrównywanie nieporozumień (…)”.
Mimo trudnych czasów Towarzystwo Lekarskie Częstochowskie przetrwało do dziś. Przez wszystkie lata swojej działalności zachowało historyczną nazwę i w tej chwili funkcjonuje jako prężnie działający oddział Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Staramy się godnie kontynuować pracę i idee naszego wybitnego Patrona.
Nauka, kooperacja i wymiana doświadczeń
Władysław Biegański, zakładając Towarzystwo, stawiał sobie za cel szerzenie wiedzy, wspieranie postępu w medycynie oraz wymianę doświadczeń. Te same idee przyświecają nam do dziś. Od wielu lat organizujemy cykliczne konferencje naukowe i wideokonferencje. Początkowo odbywały się one w odpowiednio wyposażonej technicznie auli Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej. Od momentu powstania Wydziału Lekarskiego na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie, noszącego nazwę Collegium Medicum im. dr. Władysława Biegańskiego, organizujemy je w aulach Uniwersytetu.
Tematyka konferencji obejmuje postępy w różnych dziedzinach medycyny, a także zagadnienia etyki lekarskiej i historii medycyny.
Bardzo ważna jest dla nas również kooperacja z Polonią Medyczną Świata. Jej początki sięgają niezapomnianego I Światowego Kongresu Polonii Medycznej, który odbył się w Częstochowie w 1991 r. z inicjatywy lekarzy naszego Towarzystwa. Istotnym wydarzeniem był także VI Światowy Kongres Polonii Medycznej, zorganizowany w Częstochowie w 2006 r. dzięki współpracy Okręgowej Izby Lekarskiej w Częstochowie z Polskim Towarzystwem Lekarskim i Federacją Polonijnych Organizacji Medycznych. Był to największy z dotychczasowych kongresów Polonii Medycznej. Zamiast spodziewanych 800 uczestników do Częstochowy przyjechało blisko 1500 osób z prawie 30 państw ze wszystkich kontynentów.
Podczas tegorocznych obchodów Polonię Medyczną reprezentowali: prof. Zbigniew Wszołek z USA, dr Borys Duda – wieloletni prezes Stowarzyszenia Polonijnych Organizacji Medycznych w Mołdawii, dr Alena Kozyrava z Białorusi – prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Baranowiczach, która zastąpiła wieloletnią prezes dr Marię Syczewską, oraz dr Jacek Wasylkiewicz z Francji.
Wraz z Pawłem Rakusem z Okręgowej Izby Lekarskiej w Częstochowie przygotowaliśmy wzruszający film poświęcony historii Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego. Został on zaprezentowany podczas inauguracji jubileuszu, po części oficjalnej, wystąpieniach zaproszonych gości i wręczeniu Honorowych oraz Złotych Statuetek Biegańskiego.
Statuetki Biegańskiego dla zasłużonych
Jubileuszowe Wyróżnienie Specjalne – Złotą Statuetkę Biegańskiego – otrzymali:
- prof. Jerzy Jurkiewicz, prezes Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego;
- dr n. med. Wanda Terlecka, honorowa prezes Katolickiego Stowarzyszenia Lekarzy Polskich, kanclerz Kapituły Odznaczeń Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego;
- prof. Jerzy Woy-Wojciechowski, prezes honorowy Polskiego Towarzystwa Lekarskiego i członek honorowy Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego. Statuetkę odebrała jego córka Patrycja Woy-Wojciechowska;
- dr Mieczysław Wyględowski, senator RP II i III kadencji, członek honorowy Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego.
Honorowe Statuetki Biegańskiego otrzymali:
- dr Grzegorz Bzdon – Miejski Szpital Zespolony w Częstochowie;
- prof. Teofan Maria Domżał – Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie;
- dr hab. n. med. Katarzyna Holcman – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie;
- mgr Anna Kaptacz – prezes Stowarzyszenia Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej;
- dr n. med. i n. o zdr. Izabela Kaptacz – wiceprezes Stowarzyszenia Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej;
- dr Elżbieta Radecka-Złoto – Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Częstochowie;
- prof. Zbigniew Wszołek – Mayo Clinic Florida, USA;
- Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny.
Honorowe Statuetki Biegańskiego, ufundowane przez nasze Towarzystwo, są przyznawane corocznie od 2008 r. osobom i instytucjom zasłużonym dla Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego i medycyny, którym bliskie są idee doktora Władysława Biegańskiego. Do dziś przyznaliśmy 235 statuetek.
Wręczyliśmy również Dyplomy Honorowego Członkostwa Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego. Tradycja ich przyznawania sięga czasów doktora Biegańskiego. 4 lutego 1906 r., z okazji 25-lecia pracy lekarskiej, sam Władysław Biegański otrzymał godność Honorowego Członka Towarzystwa. Zachowaliśmy piękny wzór ówczesnego dyplomu i do dziś wręczamy go osobom szczególnie zasłużonym.
Podczas jubileuszowej inauguracji dyplomy odebrali: prof. Paweł Buszman, prof. Jacek Gawrychowski, prof. Marek Krawczyk, prof. Grzegorz Opala – przewodniczący komitetu naukowego tegorocznej konferencji – oraz dr Marceli Wróbel, w którego imieniu dyplom odebrał syn Piotr Wróbel.
Wiele osób otrzymało również Jubileuszowe Dyplomy Uznania, a wszyscy goście odebrali Jubileuszowe Medale.
Na zakończenie części oficjalnej prof. Dariusz Ziora ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego wygłosił jubileuszowy wykład pt. „Ewolucja medycyny pola walki” – szczególnie aktualny w dzisiejszych czasach, naznaczonych konfliktami i wojnami. W inauguracji, która odbyła się w pięknej siedzibie Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”, uczestniczyło około 130 osób.
Niezapomnianym wydarzeniem była również uroczysta kolacja. Niezwykłe miejsce i piękny koncert Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” na długo pozostaną w pamięci uczestników.
„Neurologia wczoraj, dziś i jutro”
Bardzo istotną częścią jubileuszu była XVII Konferencja Naukowa „Neurologia wczoraj, dziś i jutro” poświęcona postępom w diagnostyce i leczeniu chorób neurologicznych. Program obejmował szerokie spektrum zagadnień związanych z chorobami układu nerwowego – od schorzeń rzadkich, przez choroby naczyniowe, neurodegeneracyjne, nerwowo-mięśniowe i uwarunkowane genetycznie, aż po bóle głowy i padaczkę. Omawiano zarówno problemy diagnostyczne, jak i współczesne możliwości terapeutyczne.
Wykład inauguracyjny wygłosił prof. Zbigniew Wszołek z Mayo Clinic Florida w USA. Nowatorski wykład poświęcony terapii genowej w chorobie Parkinsona przedstawił prof. Krzysztof Bankiewicz z University of California w San Francisco, pochodzący z Częstochowy. Z kolei wykład dotyczący migreny wygłosił nestor polskiej neurologii prof. Teofan Maria Domżał z Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, który niedługo skończy 100 lat.
Pozostali znakomici wykładowcy reprezentowali Śląski Uniwersytet Medyczny. Byli to: prof. Krystyna Pierzchała, prof. Grzegorz Opala, prof. Monika Adamczyk-Sowa, prof. Anetta Lasek-Bal, prof. Paweł Buszman, prof. Justyna Paprocka, dr hab. n. med. Natalia Niedziela, dr hab. n. med. Przemysław Puz, dr hab. n. med. Agnieszka Gorzkowska, dr hab. n. med. Maciej Świat, dr hab. inż. Damian Borys, a także dr n. med. Wojciech Bartman, dr n. med. Katarzyna Kubicka-Bączyk, dr n. med. Łukasz Binek, dr n. med. Tomasz Chmiela, dr n. med. Wiktoria Balcerzak, dr n. med. Magdalena Boczarska-Jedynak i dr n. med. Justyna Tabaka-Pradela.
W gronie wykładowców znalazł się również dr Wojciech Konieczny, senator RP, wiceprzewodniczący Senackiej Komisji Zdrowia i wiceminister zdrowia w latach 2023–2025.
Jubileusz zakończony na Jasnej Górze
Obchody jubileuszu zakończyliśmy uroczystym akcentem na Jasnej Górze. Szczególnym przeżyciem duchowym był Apel Jasnogórski w Kaplicy Matki Bożej, który w intencji lekarzy i jubileuszu 125-lecia Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego poprowadził JE abp Wacław Depo, metropolita częstochowski.
Tak przebiegły uroczystości naszego jubileuszu. Ich uczestnicy i wykładowcy nadesłali wiele podziękowań i gratulacji. Na zakończenie chciałabym podkreślić, iż nasze największe przedsięwzięcia od ponad 25 lat są współorganizowane i wspierane przez władze miasta Częstochowy, Okręgową Izbę Lekarską w Częstochowie, Naczelną Izbę Lekarską, Polskie Towarzystwo Lekarskie oraz wyższe uczelnie medyczne. Wszystkim serdecznie dziękuję.
Lek. Beata Zawadowicz
Prezes Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego
Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Jubileuszu i Konferencji
fot. Leszek Pilichowski
fot. Leszek Pilichowski
fot. Leszek Pilichowski












