Najnowsze badanie dostarcza dowodów na to, iż długotrwałe gromadzenie tłuszczu trzewnego może przyspieszać zanik mózgu i pogarszać funkcje poznawcze.
Otyłość brzuszna? Gromadzenie się tłuszczu trzewnego ma konsekwencje dla zdrowia mózgu
Tkanka tłuszczowa trzewna (VAT) okazała się kluczowym czynnikiem starzenia się mózgu. Duże badania i przeglądy systematyczne konsekwentnie wykazują silne powiązania między VAT a niekorzystnymi skutkami dla mózgu
W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane ponad 500 dorosłych obserwowanych przez 5–16 lat po ukończeniu programów zmiany stylu życia. Chcieli sprawdzić, czy długotrwałe nagromadzenie tłuszczu trzewnego wpływa na zdrowie mózgu i sprawność poznawczą. Korzystając z rezonansu magnetycznego i testów poznawczych, wykazali, iż utrzymujący się niski poziom tłuszczu brzusznego wiązał się z wolniejszym zanikiem mózgu i lepszymi wynikami kognitywnymi – niezależnie od ogólnej masy ciała. Co więcej, spośród wszystkich badanych czynników biologicznych największe znaczenie miała gospodarka węglowodanowa, a nie parametry lipidowe czy zapalne.
Tłuszcz trzewny a zdrowie mózgu: opis badnia
Badanie oparto na połączonych danych z czterech zakończonych randomizowanych badań klinicznych z lat 2005–2018. Łącznie obejmowały one 881 dorosłych osób z otyłością lub chorobami metabolicznymi i sercowo-naczyniowymi. W długoterminowej obserwacji przebadano 647 uczestników, a 533 osoby poddano badaniu MRI mózgu.
Tkankę tłuszczową brzuszną oraz podskórną mierzono dzięki rezonansu magnetycznego. Objętość mózgu analizowano natomiast na podstawie obrazów T1 z użyciem automatycznej segmentacji. Funkcje poznawcze oceniano testami MoCA. Dodatkowo zbierano dane dotyczące stylu życia, parametrów metabolicznych oraz cech demograficznych.
Badano związek między ilością tkanki tłuszczowej a funkcjami poznawczymi oraz objętością mózgu, uwzględniając wiek, płeć, BMI i dietę. W analizach podłużnych oceniano zmiany tkanki tłuszczowej i ich wpływ na zmiany poznawcze oraz strukturę mózgu w czasie, z wykorzystaniem modeli regresji i modeli mieszanych.
Do badania długofalowego włączono 647 uczestników wcześniejszych randomizowanych badań klinicznych. 599 z nich ukończyło obserwację po 5–16 latach, a u 533 wykonano rezonans magnetyczny mózgu. Kohortę stanowili głównie mężczyźni w średnim wieku z otyłością brzuszną.
Nagromadzenie trzewnej tkanki tłuszczowej związane z gorszą pamięcią i szybszym starzeniem się mózgu
Analizy przekrojowe wykazały, iż wyższy poziom trzewnej tkanki tłuszczowej wiązał się z gorszymi wynikami poznawczymi. Działo się tak szczególnie u osób z zachowaną objętością mózgu. U pacjentów z już obniżoną objętością mózgu wyniki pozostawały niskie niezależnie od ilości tłuszczu trzewnego. Natomiast tłuszcz podskórny ani wskaźnik BMI nie wykazywały takich zależności.
Analizy podłużne potwierdziły, iż długotrwała kumulacja trzewnej tkanki tłuszczowej wiąże się z gorszymi wynikami pamięci i funkcji poznawczych. Z kolei jej redukcja w trakcie interwencji wiązała się z lepszą ochroną struktur mózgu w obserwacji 5–10-letniej (średnio o ok. 24%).
Modele z trzykrotnym pomiarem MRI wykazały, iż im większa skumulowana ekspozycja na trzewną tkankę tłuszczową, tym szybsza atrofia hipokampa i istoty szarej. Spośród analizowanych biomarkerów niezależny wpływ na tempo zaniku struktur mózgowych wykazywały jedynie parametry gospodarki węglowodanowej (glikemia na czczo i HbA1c). Co więcej, parametry lipidowe oraz markery stanu zapalnego nie miały istotnego znaczenia.
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Nature Communications.
