"Polacy chcą mieć pewność, iż przyszły Prezydent jest w pełni zdrowy. Dlatego zrobiłem test na obecność narkotyków" – napisał na portalu X Karol Nawrocki, kandydat obywatelski, popierany przez PiS na prezydenta. I wyzwał na "pojedynek" na próbki moczu kandydata Rafała Trzaskowskiego z Koalicji Obywatelskiej.
27 maja to Dzień Diagnosty Laboratoryjnego. Mamy nadzieję, iż to z powodu świętowania, a nie strachu, iż chcąc nie chcąc materiał zahacza o tematy polityczne, które najbardziej dzielą Polaków, wszystkie ogólnopolskie laboratoria, do których dzwoniliśmy, nie mogły znaleźć chętnych diagnostów do wypowiedzenia się w temacie wiarygodności wyników badania moczu.
Testy na obecność narkotyków w moczu – wyniki fałszywie ujemne i dodatnie
– Testy z krwi na obecność narkotyków są bardziej czułe niż te z próbki moczu. Poza tym wiele substancji utrzymuje się bardzo krótko, czasem choćby niespełna godzinę. A na wynik wpływa bardzo wiele zmiennych – powiedział nam w końcu, ale anonimowo, diagnosta z największych ogólnopolskich sieciowych laboratoriów.
I wyliczał: "Częstotliwość przyjmowania narkotyków, ilość wypitych płynów, stan zdrowia nerek i wątroby, jakość odczynników stosowanych w laboratorium, czas, jaki minął od pobrania do wykonania badania i to, w jakich warunkach próbka była przechowywana".
– Duże prywatne przychodnie, tzw. sieciówki, często nie mają swoich laboratoriów i wysyłają próbki swoich klientów do laboratoriów, z którymi mają podpisaną umowę. Próbki odbierają raz dziennie firmy kurierskie. Próbki pobrane w piątek są poddawane analizie najczęściej dopiero w poniedziałek. Przechowywanie przez weekend w nieodpowiednich warunkach, np. zbyt wysokiej albo zbyt niskiej temperaturze w lodówce, może zaburzyć wynik – dodał diagnosta.
– I tak, zdarzają się zarówno wyniki fałszywie dodatnie, jak i fałszywe ujemnie. I choć rzadko, także pomylenia próbek w laboratoriach. Przyjmujący próbkę nie sprawdza też, czy faktycznie mocz, który oddaje klient, jest jego moczem, czy kogoś innego. Nie jesteśmy policją – potwierdza.
I rzeczywiście, przy pobraniu krwi, pielęgniarka pracująca w laboratorium pobierając krew, widzi twarz kandydata i choć go nie legitymuje, to wie, komu pobiera krew, a choćby jeżeli nie interesuje się polityką, prawdopodobnie zna "z widzenia" kandydatów na prezydenta, choćby z telewizji czy bilbordów rozwieszonych na płotach całej Polski – zarówno Karola Nawrockiego, jak i Rafała Trzaskowskiego.
Z próbką moczu jest gorzej, bo choćby jeżeli klient osobiście przynosi ją do laboratorium, nikt nie sprawdza, czy przyniósł własny mocz, bo nie bada DNA próbki, a jedynie obecność lub nie narkotyków.
Jak długo narkotyki są wykrywalne w testach z moczu i krwi?
– Testy z krwi są dużo bardziej wiarygodne. A najbardziej te, które wykonują laboratoria policyjne. Zdarzało się, iż pobieraliśmy w szpitalu pacjentom krew, właśnie na oznaczenie narkotyków i wysyłaliśmy je do laboratorium policyjnego – mówi dr Grzegorz Opielak, psychiatra, ordynator oddziału psychiatrii szpitala w Janowie Lubelskim, wykładowca akademicki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, który przez wiele lat pracował w poradni leczenia uzależnień.
Niestety, podobnie, jak laboratoria państwowe i prywatne, także laboratoria policyjne nie chciały wypowiedzieć się w tej sprawie. – jeżeli jakieś laboratorium policyjne się wypowie, nikt będzie już mu zlecał analiz krwi i moczu, bo uzna, iż jesteśmy upolitycznieni. To może zaryzykować tylko laboratorium spoza Warszawy i prywatne, ale takie, które potrzebuje na siłę reklamy. A najlepsi nie muszą się reklamować, bo mają zlecenia – usłyszeliśmy od pracownika prokuratury.
Czas, przez który w próbce moczy można wykryć narkotyki, zależy od rodzaju substancji. Przyjmuje się, iż od kilku godzin do kilku dni. Najczęściej stosowane są testy paskowe. Do ustalenia, czy w moczu znajdują się tzw. niedozwolone substancje.
Laboratoria stosują zwykle metody immunochromatograficze, które wykorzystują zdolność przeciwciał do wiązania się z konkretnymi antygenami. Stosuje się je do badania tzw. próbek biologicznych, czyli pobranych z krwi, moczu i kału.
Testy narkotykowe z moczu mogą wykryć m.in. amfetaminę, kokainę, marihuanę (THC), MDMA (ecstasy), opiaty, morfinę, metamfetaminę, fencyklidynę.
Karol Nawrocki i Rafał Trzaskowski. Czy po moczu będzie test z krwi?
– Jest mnóstwo aktywizatorów, które utrzymują się bardzo krótko we krwi, a tym bardziej w moczu. Długo utrzymują się np. kanabinole i stymulanty. Chociaż test z krwi jest dużo bardziej wiarygodny – mówi dr hab. n. med. Grzegorz Opielaka.
– Zastanawiające jest też to, iż kandydat na prezydenta nie mógł wytrzymać półtorej godziny bez przyjmowania nikotyny. Ludzie latają przez ocean, podróż trwa wiele godzin i jakoś wytrzymują bez palenia papierosów. Tym bardziej iż dziś jest tyle suplementów z nikotyną, choćby gum do żucia, tabletek, sprejów do aplikacji pod język i plastrów. Czy nie można było sobie przykleić przed debatą transmitowaną w telewizji i internecie po prostu plastra, który uwalniałby nikotynę? – zastanawia się psychiatra.
"W sytuacji dużego prawdopodobieństwa fałszywie dodatniego wyniku, po zastosowaniu badania standardowym testem immunochemicznym na obecność narkotyków, badanie należy wykonać metodami opierających się na chromatografii cieczowej lub gazowej" – czytamy na stronie internetowej sieci laboratoriów Diagnostyka+.
Karol Nawrocki i Rafał Trzaskowski walczyli już w debacie. Teraz Karol Nawrocki wzywa swojego przeciwnika do walki na próbki moczu.
"Wynik oczywiście negatywny. Teraz kolej na Pana Rafała! Odwagi! Jak jest Pan czysty, to nie ma się czego bać!" – napisał Karol Nawrocki na X.
Czy Rafał Trzaskowski, kandydat Koalicji Obywatelskiej, coraz mocniej wspierany w kampanii przez Donalda Tuska podejmie "rękawicę", czy nie? jeżeli nie podejmie wyzwania, prawdopodobnie Karol Nawrocki, uzna to za rzucenie ręcznika na laboratoryjny ring ręcznik, czyli poddanie się walkowerem.
Może Rafał Trzaskowski pójdzie krok dalej, podbije skalę trudności na level hard i rzuci Karolowi Nawrockiemu pojedynek na próbki krwi. Oczywiście w laboratorium policyjnym, a sędzią "bokserskim" będzie specjalista z Wydziału do walki z Przestępczością Narkotykową.
Źródła:
Zalety i wady szybkich testów, czyli jak oznaczać narkotyki w laboratorium medycznym? Gomółka E, Morawska A. Diagnostyka laboratoryjna 2011; 47(2): 197–203.
Gamma-hydroksymaślan (GHB) - „narkotyk gwałtu”. Poprawska O. Psychiatria i Psychologia Kliniczna. 2010, Vol. 5, Nr 1, s. 144-150.
Fałszywie dodatnie wyniki testów narkotykowych u pacjentów przyjmujących leki psychotropowe – przegląd literatury. Masternak S, Padała O, Karakuła-Juchnowicz H. Psychiatria Polska. 2021;55(2):435-446.
Objective testing urine and other drug tests. Hadland SE, Levy S. Child Adolesc. Psychiatr. Clinics North Am. 2016; 25(3): 549–565.