Terapia DBT jako nowa metoda wspomagania leczenia przewlekłego bólu

Naukowcy przeprowadzili badanie mające na celu ocenę skuteczności internetowej formy terapii dialektyczno-behawioralnej w leczeniu przewlekłego bólu.

Leczenie przewlekłego bólu

Przewlekły ból, definiowany jako utrzymujący się dłużej niż 3 miesiące, dotyka choćby co trzeciej osoby i stanowi poważne wyzwanie zarówno dla pacjentów, jak i systemów opieki zdrowotnej. Nie jest on jednak wyłącznie doświadczeniem fizycznym. Towarzyszą mu także silne emocje, takie jak gniew, lęk czy smutek. Gdy zdolność do ich regulacji jest osłabiona, odczuwanie bólu może się nasilać. Standardowe metody leczenia, w tym farmakoterapia czy tradycyjna psychoterapia, nie zawsze przynoszą wówczas oczekiwane efekty.

Jednym z podejść, które odpowiada na ten problem, jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT). Jej celem nie jest eliminacja trudnych emocji, ale rozwijanie umiejętności ich rozpoznawania, akceptacji i skutecznego regulowania. W kontekście przewlekłego bólu oznacza to zmianę podejścia: zamiast koncentrować się wyłącznie na walce z objawem, pacjent uczy się, jak nie dopuścić do tego, by emocje dodatkowo go nasilały.

Terapia iDBT-Pain w leczeniu przewlekłego bólu: badanie

89 dorosłych osób z Australii cierpiących na przewlekły ból trwający co najmniej 3 miesiące wzięło udział w badaniu. Wszyscy oceniali nasilenie bólu na poziomie co najmniej 3 w 10-stopniowej skali. Z udziału wykluczono osoby z poważnymi zaburzeniami psychicznymi oraz otępieniem. Badanie miało formę randomizowanego badania klinicznego.

Uczestników losowo przydzielono do dwóch grup. Grupa eksperymentalna otrzymała nową interwencję terapeutyczną (iDBT-Pain), natomiast grupa kontrolna kontynuowała dotychczasowe, standardowe leczenie. Analiza wyników była prowadzona przez statystyka nieznającego przydziału do grup, co zapewniało obiektywność oceny (procedura zaślepienia).

Interwencja trwała 9 tygodni i miała charakter zintegrowany. Obejmowała osiem 90-minutowych sesji online prowadzonych na żywo przez terapeutów, a także pracę własną uczestników z wykorzystaniem aplikacji mobilnej i podręcznika. Program koncentrował się na rozwijaniu uważności, umiejętności regulacji emocji, tolerowania stresu oraz dostarczaniu wiedzy na temat mechanizmów powstawania bólu.

Efekty terapii oceniano dzięki kwestionariuszy internetowych w trzech punktach czasowych: przed rozpoczęciem badania, bezpośrednio po zakończeniu interwencji (po 9 tygodniach) oraz po 21 tygodniach, aby określić trwałość uzyskanych efektów.

Terapia DBT online działa i realnie zmienia życie pacjentów z przewlekłym bólem

Wyniki badania wskazują, iż terapia online może mieć istotny, realny wpływ na funkcjonowanie pacjentów z przewlekłym bólem. Aż 81% uczestników ukończyło niemal wszystkie sesje. Stanowi to bardzo dobry wynik jak na interwencję prowadzoną zdalnie oraz świadczy o jej wysokiej akceptowalności.

Osoby uczestniczące w programie iDBT-Pain znacząco poprawiły swoje umiejętności regulacji emocji w porównaniu z grupą kontrolną. Efekt ten był widoczny bezpośrednio po zakończeniu terapii (po 9 tygodniach). Utrzymywał się również w odroczonym pomiarze po 21 tygodniach, co wskazuje na jego trwałość.

Co istotne, zmiany w odczuwaniu bólu pojawiły się z opóźnieniem. Bezpośrednio po zakończeniu interwencji nie zaobserwowano istotnej redukcji natężenia bólu. Po 21 tygodniach uczestnicy terapii deklarowali natomiast wyraźnie niższy poziom bólu niż osoby z grupy kontrolnej. Sugeruje to, iż poprawa w zakresie regulacji emocji wymaga czasu, aby przełożyć się na zmniejszenie dolegliwości somatycznych.

Zaobserwowano również istotną poprawę w zakresie objawów depresyjnych. Uczestnicy przeszli ze średniego nasilenia depresji do poziomu łagodnych objawów. W przypadku lęku, stresu i jakości snu poprawa była widoczna bezpośrednio po zakończeniu terapii, jednak w pomiarze odroczonym częściowo się zmniejszyła. Może to wskazywać, iż niektóre nabyte umiejętności wymagają regularnego utrwalania, aby utrzymać ich długoterminowy efekt.

Leczenie przewlekłego bólu: terapia iDBT-Pain online

Autorzy badania podkreślają, że:

przewlekły ból działa jak długotrwały stresor, który stopniowo zaburza zdolność do regulacji emocji i utrzymania równowagi psychicznej. Terapia iDBT-Pain została zaprojektowana tak, aby odbudować te mechanizmy, ucząc pacjentów skuteczniejszego radzenia sobie z emocjami i napięciem.

Istotnym atutem tej formy wsparcia jest jej dostępność. Osoby cierpiące na przewlekły ból często mają ograniczoną mobilność lub utrudniony dostęp do specjalistów. Z tego powodu możliwość uczestnictwa w terapii za pośrednictwem komputera lub telefonu znacząco redukuje bariery w leczeniu. Dodatkowo połączenie sesji na żywo z terapeutą oraz pracy własnej z aplikacją sprzyjało wysokiemu zaangażowaniu uczestników i niskiemu odsetkowi rezygnacji.

Autorzy zwracają jednak uwagę na ograniczenia badania, takie jak stosunkowo niewielka i mało zróżnicowana próba oraz relatywnie krótki okres obserwacji. Mimo to uzyskane wyniki wskazują, iż terapia iDBT-Pain stanowi obiecującą, dostępną formę wsparcia dla osób zmagających się z przewlekłym bólem. Może być zatem wartościowym uzupełnieniem standardowego leczenia.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie JAMA Network Open.