Telemedycyna, eye tracking i VR – jak nowe technologie wspierają gojenie ran?

Nowe technologie, takie jak wirtualna rzeczywistość czy telemedycyna, zaczynają odgrywać coraz większą rolę w medycynie. Pojawiają się także w leczeniu ran. Ich rolą jest wsparcie personelu medycznego i pacjenta poprzez dokładną ocenę rany, planowanie i monitorowanie leczenia, a także redukcję dolegliwości bólowych. Jakie nowe technologie rewolucjonizują w tej chwili leczenie ran?

W artykule pt. „Nowe technologie wspomagające proces leczenia pacjenta z raną”, który został opublikowany na łamach czasopisma naukowego „Forum Leczenia Ran” omówiono rolę telemedycyny, aplikacji medycznych, wirtualnej rzeczywistości i eye trackingu w leczeniu ran.

Telemedycyna – monitorowanie leczenia i szybki kontakt z pacjentem

Telemedycyna to rozwiązanie, które w sposób kompleksowy pozwala prowadzić leczenie pacjenta z trudną raną. Możliwość kontaktu z chorym na odległość pozwala skutecznie edukować oraz nadzorować poprawność wykonywanych czynności, np. zmiany opatrunku. W sytuacjach nagłych telemedycyna pozwala na szybki kontakt ze specjalistą prowadzącym leczenie, co minimalizuje liczbę powikłań. w tej chwili na polskim rynku dostępne są aplikacje (np. ESOZ i iWound), które umożliwiają organizację i monitorowanie leczenia, a także zbierają dane i edukują pacjenta z raną.

Dostępne badania wskazują, iż telemedycyna jest opłacalnym sposobem poprawy wyników leczenia ran oraz promowania współpracy i zadowolenia pacjentów. Istnieją również analizy pokazujące, iż telemedycyna nie miała wpływu na polepszenie rezultatów terapii w stosunku do tradycyjnego leczenia, chociaż podkreślono, iż dzięki rozwiązaniom teleinformatycznym szybciej udzielano usługi. Ponadto wskazuje się na obniżenie kosztów leczenia, a w szczególności brak konieczności ponoszenia przez pacjenta kosztów transportu do placówki specjalistycznej.

Ponadto wskazuje się m.in. na poniższe korzyści telemedycyny w leczeniu ran:

• zwiększenie dostępności do specjalistycznych usług, szczególnie dla pacjentów zamieszkałych w obszarach oddalonych od gabinetów specjalistycznych,
• możliwość zdalnego prowadzenia edukacji prozdrowotnej, prehabilitacji, obiektywnej oceny procesu leczenia i minimalizowania hospitalizacji,
• utrzymanie kontaktu z pacjentem, monitorowanie wykonywania zaleceń.

W artykule opublikowanym na łamach „Forum Leczenia Ran” wskazano również na zagrożenia związane ze stosowaniem telemedycyny, a mianowicie:

• brak możliwości przeprowadzenia dokładnych badań fizykalnych (może prowadzić do błędnych diagnoz),
• ograniczony dostęp do medycyny w niektórych populacjach, a szczególnie u osób z ograniczonymi umiejętnościami cyfrowymi, osób pozbawionych urządzeń cyfrowych, telekomunikacyjnych lub niezawodnych usług internetowych, osób w kryzysie bezdomności, osób o ograniczonej biegłości językowej,
• trudności technologiczne, takie jak słabe połączenie sieciowe, awarie sprzętu,
• ryzyko naruszenia prywatności – chronione informacje zdrowotne przekazywane podczas spotkań telemedycznych mogą być narażone na przechwycenie i kradzież, a odpowiednie zabezpieczenia mogą okazać się wysoce kosztowne,
• zagrożenia związane z nadmiernym obciążeniem personelu medycznego – duża liczba zapytań od pacjenta/personelu medycznego, prośby o kontakt, szczególnie poza wyznaczonymi godzinami, mogą frustrować i zniechęcać specjalistów do użytkowania aplikacji.

Wirtualna rzeczywistość w leczeniu bólu związanego z ranami

Wirtualna rzeczywistość wielu osobom kojarzy się z grami komputerowymi lub bardziej immersyjnym odbiorem filmów. Tymczasem rozwiązanie to znajduje coraz szersze zastosowanie w medycynie. dzięki VR studenci mogą uczyć się anatomii, sportowcy korzystają z niej w rehabilitacji po urazach, a chirurdzy mogą przeanalizować plan operacji przed jej wykonaniem. Coraz częściej korzysta się również ze sztucznej inteligencji w leczeniu bólu.

Pacjenci z ranami odczuwają ból, który cechuje się wysoką złożonością. zwykle jest on połączony z różnymi czynnikami, np. psychospołecznymi (wiek, płeć, wykształcenie, stan psychiczny) czy środowiskowymi (np. czas trwania procedury). Badania pokazują, iż rany u pacjentów doświadczających stresu goją się dłużej, a ból związany z trudno gojącymi się ranami stanowi istotny problem kliniczny wpływający na jakość życia pacjentów i efektywność procesu gojenia.

Za pomocą specjalistycznego sprzętu VR można odwrócić uwagę pacjenta od bólu poprzez odcięcie chorego od bodźców zewnętrznych. Dzięki goglom i słuchawkom możliwa jest eliminacja dźwięku i obrazu otoczenia, ponadto słuchawki zapewniają redukcję hałasu, zastępując szpitalne odgłosy dźwiękami z wirtualnego świata. Technologia angażuje wzrok i słuch, skutecznie odwracając uwagę od bólu, np. podczas zmian opatrunków lub oczyszczania ran. Badania pokazują, iż pacjenci otrzymujący bodźce audiowizualne stosowali mniej środków uspokajających i zgłaszali mniejsze dolegliwości bólowe.

VR i eye tracking

Eye tracking to technologia wirtualnej rzeczywistości wzbogacona o wbudowane czujniki wewnątrz gogli, które na bieżąco monitorują ruchy gałek ocznych użytkownika. Dzięki temu system dokładnie wie, gdzie użytkownik patrzy w wirtualnym świecie, co pozwala na bardziej intuicyjną interakcję i poprawę wydajności graficznej.

W jednym z przeprowadzonych badań eksperci sprawdzali, jak eye tracking wpływa na redukcję bólu. W przypadku wykorzystania dodatkowej technologii uczestnicy badania zgłaszali mniejszy ból w porównaniu do pasywnej gry z wykorzystaniem VR. Badani zgłaszali także wyższy poziom immersji i większą przyjemność z doświadczanego wirtualnego świata. Analiza ta sugeruje, iż wzbogacenie VR interakcją wzrokową może skutecznie odwracać uwagę od bodźców bólowych, co może znaleźć potencjalne zastosowanie w klinicznej terapii bólu. W kontekście leczenia ran, zastosowanie gier sterowanych wzrokiem wykazało znaczące zmniejszenie bólu u pacjentów podczas zmian opatrunków.

Wciąż istnieje jednak konieczność dalszych badań w celu określenia optymalnych kryteriów zastosowania VR z eye trackingiem w praktyce klinicznej z istniejącymi protokołami leczenia ran.

Źródło:

1. Sommer, K. Spyrka, A. Słaboń, M. Szatan, K. Ziółkowska, M. Ludyga, „Nowe technologie wspomagające proces leczenia pacjenta z raną”, Forum Leczenia Ran 2025;6(2):69-76