Telechirurgia: polscy lekarze z Chin operowali pacjentów będących w Warszawie

Polscy lekarze z Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA przeprowadzili pierwsze w historii operacje telerobotyczne z Chin do Europy. Zabiegi wykonane na odległość ok. 10 tys. km objęły m.in. prostatektomię i operację kardiochirurgiczną.

W ramach sesji operacyjnej dr Paweł Wisz wykonał robotyczną radykalną prostatektomię u pacjenta w Warszawie. Następnie prof. Piotr Suwalski przeprowadził zabieg kardiochirurgiczny – pomostowanie aortalno-wieńcowe (tzw. bypass). Operatorzy kierowali robotami chirurgicznymi MP100 chińskiego producenta Edge Medical, znajdując się w chińskim mieście Chengdu, w którym jest jeden z największych szpitali na świecie. Operowani pacjenci przebywali w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA przy ul. Wołoskiej w Warszawie.

Zabiegi były transmitowane na żywo i połączone z interaktywną dyskusją. Zespoły medyczne w Polsce i Chinach pozostawały w stałym kontakcie w czasie rzeczywistym, co umożliwiało precyzyjną koordynację działań. Kluczowym elementem była kwestia bezpieczeństwa. Na sali operacyjnej w Warszawie był zespół zabezpieczający, gotowy do natychmiastowego przejęcia operacji. W razie problemów technicznych możliwe było błyskawiczne przełączenie systemu na lokalną konsolę. “W ciągu siedmiu sekund jesteśmy w stanie przejąć operację i kontynuować ją na miejscu” – powiedział PAP dr Michał Sulewski z Kliniki Urologii PIM MSWiA.

Za stabilność i bezpieczeństwo połączenia odpowiadał zespół IT. Jak wyjaśnił pełnomocnik dyrektora ds. cyberbezpieczeństwa Wojciech Górecki, sygnał między Warszawą a Chinami pokonuje znacznie dłuższą drogę niż wynikałoby to z odległości geograficznej – “Przyjmujemy dystans ok. 9,5–10 tys. km, ponieważ sygnał biegnie przez europejskie centra danych, m.in. we Frankfurcie, a następnie łączami do Chin. To nie jest najkrótsza droga na mapie, ale najszybsza dla przesyłu danych”. Dodał, iż połączenie realizowane jest światłowodowo, w pełni szyfrowane i zabezpieczone – “Dysponujemy dwoma niezależnymi łączami, a w razie ich awarii możliwe jest natychmiastowe przełączenie na lokalną konsolę w Warszawie. Największym wyzwaniem jest zapewnienie stabilności i przewidywalności transmisji”.

Opóźnienie sygnału wynosiło ok. 200 milisekund. “Operator musi uwzględniać minimalne opóźnienie, co może wydłużyć zabieg o kilkanaście minut, ale nie wpływa na jego bezpieczeństwo” – zaznaczył dr Górecki. Michał Sulewski ocenia, iż zastosowanie telechirurgii może znacząco zwiększyć dostęp do wysokospecjalistycznych procedur na świecie – “Około 70 proc. ludzi na Ziemi nie ma dostępu do odpowiedniej opieki zdrowotnej. Dzięki telerobotyce możliwe jest wykonywanie skomplikowanych operacji przez najlepszych specjalistów niezależnie od miejsca pobytu pacjenta”.

Operacja prostatektomii dotyczyła 67-letniego pacjenta z rakiem gruczołu krokowego średniego ryzyka. Lekarze ocenili rokowania jako bardzo dobre, podkreślając znaczenie precyzji, jaką zapewnia chirurgia robotyczna. “Zabieg wykonaliśmy w niecałe półtorej godziny. Mimo dużej odległości łącze było stabilne, co pozwoliło na bardzo precyzyjne działanie, w tym oszczędzenie struktur odpowiedzialnych za funkcje seksualne” – powiedział dr Paweł Wisz. Dodał, iż telechirurgia ma również ogromny potencjał szkoleniowy – “Możemy nie tylko operować, ale także uczyć innych chirurgów na odległość, przejmując poszczególne etapy zabiegu”.

W drugiej kolejnościp rzeprowadzono operację kardiochirurgiczną. “Wszystko przebiegło zgodnie z planem. Nie odczuwałem istotnej różnicy w porównaniu z operacją wykonywaną na miejscu. Parametry transmisji były bardzo dobre, praktycznie bez utraty danych” powiedział prof. Piotr Suwalski. Jak podkreślił, rozwój technologii może w najbliższych latach całkowicie zmienić dostęp do specjalistycznej chirurgii.

Wydarzenie ma również wymiar międzynarodowy. Polscy lekarze są jedynymi przedstawicielami Europy uczestniczącymi jako operatorzy i eksperci w West China Hospital International Medical Robotics Conference połączonej z otwarciem centrum telechirurgii w Chengdu. “To dla nas ogromne wyróżnienie i dowód uznania dla polskiej medycyny” – podkreślił dr Wisz. W sobotę prof. Piotr Suwalski weźmie udział w panelu dotyczącym telechirurgii kardiochirurgicznej, a dr Paweł Wisz zaprezentuje europejskie doświadczenia w tej dziedzinie.

Osiągnięcie polskich lekarzy nie tylko wzmacnia pozycję Polski w światowej medycynie, ale także przyczynia się do tworzenia globalnych standardów telechirurgii oraz rozwoju współpracy międzynarodowej w zakresie nowoczesnych technologii medycznych. Prof. Piotr Suwalski oraz dr Paweł Wisz to pionierzy europejskiej telechirurgii, którzy w 2025 i 2026 r. przeprowadzili serię operacji na odległość, wykorzystując systemy robotyczne. Pierwsza ich teleoperacja odbyła się 1 sierpnia 2025 r. – wówczas lekarze operowali pacjentów przebywających w Warszawie (PIM MSWiA), znajdując się fizycznie w Gdańsku. Wtedy także prof. Suwalski wszczepiał bypassy, a dr Wisz przeprowadzał radykalną prostatektomię. We wrześniu tego samego roku przeprowadzili zabiegi na pacjentach w Warszawie, sterując robotami z Orsi Academy w Belgii (odległość ok. 1300 km).

Pierwsza na świecie teleoperacja została przeprowadzona 7 września 2001 r. Zespół pod kierunkiem prof. Jacques’a Marescaux z IRCAD (Francja) i dr Michel Gagner, przebywając w Nowym Jorku, usunęli 68-letniej pacjentce przebywającej we Francji pęcherzyk żółciowy (cholecystektomia) przy użyciu systemu robotycznego – sygnał musiał pokonać odległość ok. 7 tys. km, w dodatku przemierzał Atlantyk. Aktualny światowy rekord odległości w telechirurgii został ustanowiony we wrześniu 2025 r. i wynosi 12 034,92 km. W tym przypadku chirurg dr Younis al-Anzi był w Kuwejcie (Kuwait City), a pacjent w Brazylii (Sao Paulo). Zabieg polegał na usunięciu prostaty z powodu nowotworu.

Mira Suchodolska (PAP)