Sztuczna inteligencja (AI) staje się coraz częściej integralną częścią nowoczesnej stomatologii, znajdując zastosowanie m.in. w diagnostyce obrazowej, analizie danych i planowaniu leczenia. Jednak skuteczne wykorzystanie AI w praktyce klinicznej wymaga zrozumienia nie tylko jej możliwości technicznych, ale także akceptacji ze strony pacjentów, którzy są ostatecznymi odbiorcami tych technologii.
Najnowsze badanie pt. „Patients’ knowledge, attitudes and perceptions of AI in dentistry”, opublikowane 27 stycznia w czasopiśmie „Digital Dentistry Journal” rzuca światło na to, co pacjenci naprawdę myślą o AI – i jakie warunki muszą być spełnione, aby sztuczna inteligencja była akceptowana i efektywnie wdrażana w codziennej opiece stomatologicznej.
Praca naukowców z Portugalii, obejmująca analizę wielu badań ankietowych, wykazała, iż większość pacjentów ma pozytywne nastawienie do AI w stomatologii, zwłaszcza jeżeli jej zastosowanie jest nadzorowane przez dentystę i nie prowadzi do zastąpienia lekarza. Generalnie pacjenci nie obawiają się sztucznej inteligencji, o ile pozostaje ona narzędziem wspomagającym i nie eliminuje udziału człowieka w procesie leczenia.
Respondenci doceniali wsparcie AI w analizie obrazów radiologicznych, większą precyzję diagnostyczną oraz potencjalne usprawnienie procesów leczenia, co może przełożyć się na bardziej rzetelną diagnostykę i lepszą komunikację między lekarzem a pacjentem. Badanie podkreśliło, iż technologia ta jest postrzegana jako pomocna, ale najważniejsze jest zachowanie roli lekarza jako osoby podejmującej ostateczne decyzje kliniczne.
Korzyści i wyzwania związane z zastosowaniem AI
Analizy ankiet z różnych badań potwierdzają, iż pacjenci dostrzegają konkretne zalety związane z wprowadzeniem AI do stomatologii. Najczęściej wymieniane korzyści to większa pewność lekarza podczas stawiania diagnozy, skrócenie czasu analizy badań obrazowych oraz możliwość prowadzenia bardziej spersonalizowanego leczenia. Wielu pacjentów uważa również, iż sztuczna inteligencja mogłaby poprawić komfort leczenia i pomóc w bardziej precyzyjnym wykrywaniu zmian patologicznych.
Jednocześnie pacjenci wskazywali potencjalne wady i obawy, takie jak możliwość zmian w relacji pacjent-lekarz, wpływ AI na mniejsze zapotrzebowanie na personel medyczny oraz potencjalny wzrost kosztów leczenia. Część respondentów wyrażała niepewność co do tego, jak AI może wpłynąć na personalizację opieki, zwłaszcza w sytuacji jej coraz szerszego stosowania w praktyce klinicznej.
Sztuczna inteligencja jako narzędzie komunikacji i edukacji pacjenta
Inne badania dotyczące percepcji AI przez pacjentów wskazują, iż technologia ta może poprawić komunikację kliniczną. Przykładowo, w badaniu kontrolowanym dotyczącym diagnostyki próchnicy zaobserwowano, iż pacjenci byli w stanie łatwiej zrozumieć i rozpoznać zmiany na radiogramach, gdy AI generowała kolorowe nakładki wskazujące obszary patologiczne. Zjawisko to nie wpływało negatywnie na poziom zaufania pacjentów do diagnozy lekarza, co sugeruje, iż AI może wspierać dialog i edukację pacjentów, bez osłabiania relacji z lekarzem.
Wnioski dla praktyki klinicznej
Dane dotyczące postaw pacjentów pokazują, iż AI ma realny potencjał jako narzędzie wspierające diagnostykę i komunikację, jednak jej akceptacja zależy od kilku kluczowych czynników. Przede wszystkim pacjenci oczekują, iż AI będzie stosowana w połączeniu z wiedzą i doświadczeniem lekarza, a nie jako technologia zastępująca specjalistę. Także transparentność w zakresie sposobu działania narzędzi opartych na AI oraz adekwatna komunikacja z pacjentem są niezbędne, aby rozwiać obawy dotyczące bezpieczeństwa danych osobowych i odpowiedzialności klinicznej.
Źródła: https://www.drbicuspid.com/
https://www.sciencedirect.com/
– Sztuczna inteligencja to gorący temat ostatnich lat. Myślę, iż rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji przyspieszą i ułatwią pracę lekarzy radiologów, ale w przewidywalnej przyszłości nie dojdzie do pełnego zastąpienia radiologii i radiologów przez programy sztucznej inteligencji – mówi prof. dr hab. n. med. Kazimierz Szopiński – specjalista neurologii, radiologii i diagnostyki obrazowej oraz medycyny nuklearnej, kierownik Zakładu Radiologii Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej WUM.