Rozpoczął się sezon szczepień przeciw COVID-19 2026/2027. Dla aptek prowadzących apteczne punkty szczepień oznacza to konieczność nie tylko organizacji samych szczepień, ale również prawidłowego zamówienia preparatu. W tym sezonie podobnie jak w ubiegłych zapotrzebowanie na szczepionki składa się za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (PUE RARS).
Dla farmaceuty prowadzącego APS istotne jest kilka elementów: posiadanie uprawnień do składania zamówień, adekwatny wybór preparatu i liczby dawek, terminy składania zamówień oraz późniejsze rozliczanie wykorzystania i ewentualnych strat.
Kto może zamawiać szczepionki?
W sezonie 2026/2027 do realizacji szczepień przeciw COVID-19 uprawnione są między innymi apteki ogólnodostępne, które realizują szczepienia w ramach zawartej umowy z NFZ. Oznacza to, iż sam fakt prowadzenia apteki nie wystarcza do otrzymania szczepionek z zasobów państwowych. Punkt musi być uprawniony do realizacji świadczenia.
Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia nr 39, podmioty uprawnione składają zapotrzebowanie na szczepionki bezpośrednio do RARS. W przypadku apteki warto więc przed rozpoczęciem zamawiania sprawdzić, czy punkt posiada aktywne uprawnienia i czy osoba odpowiedzialna za zamówienia może zalogować się do PUE RARS.
Najpierw dostęp do PUE RARS
Zamówienia składa się za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych RARS dostępnej pod adresem:
To ważne, ponieważ konto w systemie nie jest zakładane samodzielnie przez aptekę. RARS wskazuje, iż konto tworzy pracownik Agencji. o ile podmiot nie posiada jeszcze odpowiednich uprawnień, należy zwrócić się o ich nadanie na adres:
Uzupełniamy dokumenty i następnie odpowiednie konto jest tworzone przez pracownika Agencji. W praktyce oznacza to, iż nie warto zostawiać założenia lub aktywacji konta na ostatni moment. o ile apteka dopiero rozpoczyna realizację szczepień przeciw COVID-19, dostęp do PUE RARS powinien być jednym z pierwszych elementów organizacyjnych.
Kiedy można zamawiać szczepionki?
W sezonie 2026/2027 obowiązują różne terminy rozpoczęcia zamawiania preparatów dla poszczególnych grup pacjentów.
Zapotrzebowanie na szczepionki dla osób dorosłych można składać od 11 września 2026 r. Natomiast możliwość składania zamówień na szczepionki przeznaczone dla dzieci rozpoczyna się 29 września 2026 r.
Istotna jest również organizacja tygodniowego cyklu zamówień. Lista zamówień złożonych do RARS w danym tygodniu jest zamykana w każdy czwartek o godzinie 12:00. To właśnie ten termin warto uwzględnić w organizacji pracy APS.
Jakie szczepionki są dostępne?
RARS wskazuje, iż w okresie 2026/2027 dostępne są szczepionki Spikevax XFG w dwóch wariantach. Dla osób w wieku 12 lat i starszych stosowana jest Spikevax XFG 50 mikrogramów, w postaci jednodawkowych ampułko-strzykawek. Jedno opakowanie zawiera 10 ampułko-strzykawek.
Dla młodszych dzieci dostępna jest Spikevax XFG 25 mikrogramów/0,25 ml, również w postaci jednodawkowych ampułko-strzykawek, przy czym opakowanie zawiera jedną ampułko-strzykawkę.
Zamówienie zgodnie z bieżącym zapotrzebowaniem
Minister Zdrowia wskazuje, iż szczepionki powinny być zamawiane zgodnie z bieżącymi potrzebami, z podaniem nazwy szczepionki i liczby dawek. W przypadku pojawienia się tygodniowych limitów zamówień lub dostaw informacja ma być publikowana przez RARS oraz widoczna po zalogowaniu do PUE RARS.
Co dzieje się po złożeniu zamówienia?
Szczepionki są przechowywane przez RARS w stanie zamrożenia, a po rozmrożeniu przekazywane do dystrybucji w warunkach zimnego łańcucha. Do punktu szczepień trafiają w temperaturze od +2°C do +8°C.
Wytyczne wskazują również, iż po rozmrożeniu szczepionkę należy przechowywać w temperaturze od +2°C do +8°C przez maksymalnie 30 dni. Jednocześnie należy bezwzględnie stosować się do daty i godziny ważności wskazanych na zewnętrznym opakowaniu. Dla kierownika apteki oznacza to, iż zamówienie szczepionki to dopiero jeden z etapów organizacji dostaw. Po otrzymaniu preparatu trzeba potraktować go tak samo poważnie jak każdą inną dostawę wymagającą zachowania zimnego łańcucha.
Co ze stratami?
RARS wskazuje, iż niewykorzystane lub uszkodzone szczepionki podmiot utylizuje we własnym zakresie. Jednocześnie każdą stratę należy zarejestrować w systemie PUE RARS, czyli w tym samym systemie, za pośrednictwem którego składane są zamówienia. Każda taka sytuacja powinna być odpowiednio udokumentowana, a strata zgłoszona w PUE RARS.
Odbiór szczepionek w sanepidzie
Po zaakceptowaniu zamówienia kolejnym etapem jest odbiór szczepionek. W przypadku aptecznych punktów szczepień preparaty przeciw COVID-19 są odbierane w powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej (sanepidzie) adekwatnej dla danego punktu szczepień. Warto przed odbiorem szczepionek zweryfikować, w jakich dniach i godzinach dany sanepid wydaje szczepionki.
Odbierając preparat, należy zwrócić uwagę na liczbę przekazywanych dawek, rodzaj szczepionki, stan opakowania oraz warunki transportu. Po odebraniu szczepionek odpowiedzialność za ich adekwatne przechowywanie w APS spoczywa na punkcie szczepień. Dlatego transport z sanepidu do apteki powinien odbywać się w sposób zapewniający zachowanie wymaganych warunków temperaturowych.
Po przyjęciu dostawy szczepionki należy niezwłocznie umieścić w urządzeniu chłodniczym przeznaczonym do przechowywania produktów leczniczych i odnotować jej przyjęcie zgodnie z wewnętrzną procedurą APS. Warto również zachować dokument potwierdzający odbiór, ponieważ może być potrzebny przy późniejszej weryfikacji stanów magazynowych lub wyjaśnianiu rozbieżności.
