Naukowcy z Università Cattolica i Uniwersytetu Stanforda przeprowadzili badanie, w którym oszacowali, ile istnień ludzkich i lat życia uratowano na całym świecie dzięki szczepieniom przeciwko COVID-19. Naukowcy podkreślają, iż to krok naprzód w stosunku do wcześniejszych analiz, które często ograniczały się do początkowej fazy pandemii, sprzed pojawienia się wariantu Omicron, lub koncentrowały się wyłącznie na pojedynczych krajach.
Ile osób uratowały szczepienia przeciwko COVID-19?
Tym razem badacze objęli analizą znacznie szerszy okres – od grudnia 2020 do października 2024 roku. Oparli się na najnowszych, dostępnych danych. Pozwoliło to na stworzenie bardziej wiarygodnego modelu matematycznego, który daje pełniejszy obraz rzeczywistego wpływu szczepień na zdrowie publiczne.
Po raz pierwszy na taką skalę oszacowano nie tylko liczbę uratowanych osób, ale także zaoszczędzonych lat życia. Jest to najważniejszy wskaźnik, który pokazuje, jak szczepienia wpłynęły nie tylko na przeżycie, ale i długość życia milionów ludzi.
W jaki sposób naukowcy dokonali obliczeń?
Aby oszacować globalne korzyści ze szczepień przeciwko COVID-19 naukowcy opracowali zaawansowany model matematyczny. Był on oparty na danych pochodzących z opublikowanych wcześniej badań naukowych.
W modelu uwzględniono szereg kluczowych parametrów, takich jak: liczebność światowej populacji, podzielonej na grupy wiekowe; wskaźniki śmiertelności zakażeń dla poszczególnych grup wiekowych i wariantów wirusa (zarówno przed pojawieniem się wariantu Omicron, jak i po); skuteczność szczepionek w zapobieganiu zgonom; odsetek osób zaszczepionych oraz zakażonych w różnych grupach wiekowych; a także oczekiwana długość życia dla każdej z grup.
Liczbę uratowanych istnień obliczano, mnożąc oszacowaną liczbę osób, które mogłyby umrzeć bez szczepień, przez skuteczność szczepionki. W analogiczny sposób obliczano liczbę uratowanych lat życia, uwzględniając dodatkowo dane o długości życia osób, których zgony udało się zapobiec dzięki szczepieniom.
Aby sprawdzić wiarygodność modelu, naukowcy przetestowali go w oparciu o dwa skrajne scenariusze. W pierwszym, tzw. scenariuszu bez szczepień, założono, iż w trakcie pandemii wszyscy ludzie na świecie zostaliby zakażeni. Uwzględniono również dane literaturowe, takie jak: 30% światowej populacji zaszczepionej co najmniej jedną dawką przed pojawieniem się wariantu Omicron; śmiertelność wariantu Omicron niższa o dwie trzecie w porównaniu do wcześniejszych wariantów; oraz skuteczność szczepionek na poziomie 75% przed Omicronem i 50% w okresie jego dominacji.
Szczepionki na COVID-19 uratowały 2,5 miliona osób
Na podstawie przeprowadzonych obliczeń oszacowano, iż szczepienia przeciwko COVID-19 pozwoliły uratować ponad 2,5 miliona istnień ludzkich na całym świecie. Aż 82% z tych osób to osoby, które otrzymały szczepionkę jeszcze przed pierwszym zakażeniem. Najwięcej zgonów udało się zapobiec w okresie dominacji wariantu Omicron – ten czas odpowiada za 57% wszystkich uratowanych przypadków.
Największą korzyść ze szczepień odniosły osoby starsze – aż 90% uratowanych stanowili ludzie w wieku 60 lat i więcej. Natomiast dzieci i młodzi dorośli (poniżej 30. roku życia) stanowili jedynie 0,08% tej grupy.
Ile lat życia zaoszczędziły szczepionki na COVID-19?
Oceniono także, iż dzięki szczepieniom udało się zaoszczędzić łącznie około 14,8 miliona lat życia. Również w tym przypadku największy udział miały osoby powyżej 60. roku życia (76%). Znaczący wkład odnotowano także wśród osób w wieku 40–59 lat (20,5%). Mieszkańcy domów opieki, choć stanowią niewielki odsetek ogólnej populacji, odpowiadają za około 2% zaoszczędzonych lat życia.
Z analizy wynika również, iż aby zapobiec jednemu zgonowi, konieczne było podanie średnio około 5400 dawek szczepionki. Natomiast dla zaoszczędzenia jednego roku życia potrzeba było średnio 900 dawek. Wyniki te potwierdzają, iż szczepienia, mimo ogromnej skali logistycznej, przyniosły realne i mierzalne korzyści zdrowotne na poziomie globalnym.
Wyniki badania jasno pokazują, iż największe korzyści ze szczepień przeciwko COVID-19 odniosły osoby starsze. To właśnie one są najbardziej narażone na ciężki przebieg choroby i mają najwyższe ryzyko zgonu. Analiza wykazała, iż globalne szczepienia pozwoliły uratować ponad 2,5 miliona istnień ludzkich i blisko 15 milionów lat życia. Aż 90% tych korzyści dotyczyło osób w wieku 60 lat i starszych. Podkreśla to, jak ogromne znaczenie miała ochrona tej grupy wiekowej. Odkrycia te nie tylko potwierdzają skuteczność szczepień, ale także wskazują, jak ważne jest priorytetowe traktowanie osób najbardziej zagrożonych.
