31 maja 2026 roku obchodzimy Światowy Dzień bez Tytoniu. Tegoroczne hasło kampanii WHO brzmi: "Unmasking the appeal: countering nicotine and tobacco addiction" (pol. "Zdemaskować atrakcyjność: przeciwdziałanie uzależnieniu od nikotyny i tytoniu").
Kampania koncentruje się na ujawnieniu strategii stosowanych przez przemysł tytoniowy i nikotynowy oraz promowaniu polityk chroniących młodych ludzi i społeczności przed uzależnieniem.
Kampania 2026 ma na celu:
- ujawnienie strategii przemysłu - w tym stosowania syntetycznej nikotyny, soli nikotynowych i analogów, które mają zwiększać potencjał uzależniający, a jednocześnie są reklamowane jako innowacyjne lub choćby mniej szkodliwe;
- promowanie bardziej zdecydowane działania polityczne - poprzez zakazy dotyczące aromatów, reklamy i promocji (w tym w mediach cyfrowych i społecznościowych) oraz poprzez surowsze regulacje dotyczące opakowań i wzornictwa produktów, które zwiększają atrakcyjność dla młodzieży;
- wzmocnienie pozycji młodzieży i społeczeństwa - poprzez dostarczanie wiedzy i narzędzi do rozpoznawania i przeciwstawiania się wpływom branży oraz poprzez zapewnienie dostępu do opartego na dowodach wsparcia w rzucaniu palenia.
Region Europejski przez cały czas boryka się z wysokim i zrównoważonym pod względem płci obciążeniem tytoniem wśród młodzieży. Około 11,6% 13-15-latków (około 4 milionów) używa tytoniu (11,8% chłopców i 11,4% dziewcząt, po około 2 miliony). Region ten charakteryzuje się najwyższym na świecie wskaźnikiem palenia papierosów wśród młodzieży (8,4%) i najwyższym wskaźnikiem palenia wśród nastoletnich dziewcząt (8,7%).
Używanie produktów nikotynowych, takich jak e-papierosy i saszetki nikotynowe, gwałtownie rośnie wśród młodzieży. Region Europejski charakteryzuje się najwyższym na świecie średnim wskaźnikiem używania e-papierosów wśród młodzieży w wieku 13-15 lat - 14,3%, przy podobnym wskaźniku wśród chłopców (13,6%) i dziewcząt (15%). Porównanie wyników badań ankietowych wśród dorosłych i młodzieży ujawnia uderzający wzorzec: w jednej trzeciej państw regionu rozpowszechnienie e-papierosów wśród nastolatków jest co najmniej 5 razy wyższe niż wśród dorosłych.
Pomimo tych niepokojących tendencji, przez cały czas istnieją znaczne luki w polityce. Dane WHO z 2024 r. pokazują, iż tylko 7 państw w regionie zakazuje sprzedaży wszystkich smaków e-papierosów, a 5 nie stosuje ograniczeń wiekowych w sprzedaży. Osiem państw nie ma żadnych ograniczeń dotyczących reklamy, promocji i sponsoringu; 19 ma częściowe zakazy; a 10 nie reguluje używania e-papierosów w miejscach publicznych. Te luki sprawiają, iż młodzi ludzie są szczególnie podatni na ukierunkowany marketing i projekty produktów mające na celu podtrzymywanie uzależnienia od nikotyny.
Ochrona przyszłych pokoleń
Badania pokazują, iż używanie e-papierosów może zwiększyć popularność papierosów tradycyjnych, szczególnie wśród młodzieży niepalącej, prawie 3-krotnie, co osłabia wysiłki na rzecz kontroli tytoniu.
Światowy Dzień Bez Tytoniu 2026 stanowi okazję do podkreślenia, w jaki sposób przemysł tytoniowy i nikotynowy przez cały czas zmienia opakowania i marki swoich produktów, aby przyciągnąć nowe pokolenie - zwłaszcza dzieci i nastolatków - jednocześnie próbując ominąć surowsze środki kontroli tytoniu na całym świecie.
Źródło: Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Oławie
