Świąd skóry, czyli czemu tak swędzi i co zrobić, żeby przestało?

Świąd skóry to po prostu uczucie swędzenia. Na tyle mocnego, iż chcesz się natychmiast podrapać. A im więcej się drapiesz, tym bardziej boli. Wpadasz więc w błędne koło. Co zrobić, żeby przestało swędzieć? I skąd ten świąd się w ogóle bierze?

Co to świąd?

Produkty wspomagające w stosowaniu diety

Sprawdź produkty wspomagające stosowanie diety:

Odchudzanie i oczyszczanie

Preparaty wapnia

Sam w sobie nie jest chorobą – świąd to objaw. Czego? Tu zaczynają się schody, bo powodów może być wiele. Uporczywe i silne swędzenie skóry wynika z różnych rzeczy[i]. Czasem mija i nie wraca. Ale czasem nie. I wtedy zaczyna się problem.

H2: Swędzenie skóry – przyczyny

Przyczyny świądu skóry mogą być różne – od czynników zewnętrznych przez wewnętrzne aż po psychologiczne. Oto najczęstsze z nich.

1. Przyczyny dermatologiczne: Atopowe zapalenie skóry (AZS), łuszczyca, suchość skóry u seniorów (xerosis) czy wyprysk kontaktowy.
2. Czynniki zewnętrzne: Ukąszenia owadów, poparzenia słoneczne, kontakt z drażniącymi detergentami.
3. Podłoże ogólnoustrojowe: Świąd towarzyszący chorobom nerek, wątroby czy zaburzeniom metabolicznym (np. cukrzycy).
4. Problemy proktologiczne: Swędzenie jest niestety stałym towarzyszem chorób proktologicznych. Świąd odbytu bywa bardzo uciążliwy i utrudnia pacjentom codzienne funkcjonowanie.
5. Sfera intymna: Towarzyszy infekcjom grzybiczym i bakteryjnym, zmianom hormonalnym (np. w okresie menopauzy) czy reakcjom alergicznym na środki higieniczne.
6. Świąd psychogenny: Związany z silnym stresem, traumą lub stanami lękowymi. Pacjent drapie się odruchowo, co prowadzi do realnych uszkodzeń skóry, które następnie swędzą już „fizycznie”, zamykając błędne koło.

Jak wygląda świąd?

Oprócz tego, iż swędzi, świąd często prowadzi do zmian na skórze. Różnie wyglądające zmiany mogą oznaczać różne problemy.

• Skóra szorstka, matowa, łuszcząca się – to może być oznaka odwodnienia skóry.
• Skóra normalna lub nieco blada albo żółtawa – to mogą być problemy z wątrobą lub tarczycą.
• Sucha, zaczerwieniona i szorstka skóra – to może być atopowe zapalenie skóry (AZS).
• Czerwone, wypukłe bąble albo drobna wysypka (też z obrzękiem) – to może być alergia.
• Pęcherzyki, ślady po drapaniu lub cienkie, trochę wypukłe, szare lub białe nitki (linijne nory świerzbowcowe) – to może być grzybica lub pasożyt.

Gdzie może pojawić się świąd?

Na całym ciele. Czasem świąd pojawia się miejscowo, a czasem wszędzie. Swędzić mogą ręce, nogi, twarz, głowa, miejsca intymne – każda część ciała.

Jak długo trwa świąd skóry?

Świąd trwa tak długo, jak długo niewyleczona jest jego przyczyna. Czasem diagnoza jest łatwa, a leczenie szybkie. Czasem jednak trudno określić, dlaczego nas swędzi. Świąd dzieli się na:

• świąd ostry – trwa poniżej 6 tygodni,
• świąd przewlekły – trwa powyżej 6 tygodni.

To nie tylko swędzenie, czyli nie bagatelizuj świądu skóry

Skoro świąd sam w sobie nie jest chorobą, to po co go leczyć? Swędząca skóra jest nieprzyjemna, ale czy niebezpieczna?

• Świąd skóry może być objawem poważnej choroby, dlatego konieczna jest diagnoza.
• Samo swędzenie bardzo uprzykrza życie. To nie tylko ból, ale też wstyd przez zmianami na skórze czy ciągłym drapaniem się.
• Frustracja, problemy ze snem, a choćby wyczerpanie nerwowe i stany depresyjne – do tego prowadzi nieustanne swędzenie.

Diagnoza – dlaczego jest ważna i co ze swędzeniem w jej trakcie?

Czasem przyczyna świądu jest łatwa to wskazania. Ale czasem to proces długotrwały i żmudny. Wymaga szeregu badań i przede wszystkim czasu. A kiedy już wiesz, czemu cię swędzi, pozbycie się świądu okazuje się wcale nie tak łatwe.

To może zniechęcać. Możesz uznać, iż wytrzymasz, iż po prostu nie będziesz się drapać. Liczyć, iż za chwilę minie i swędząca skóra zostanie tylko nieprzyjemnym wspomnieniem. Ale jeśli nie usuniesz źródła problemu, świąd nie ustąpi. Będzie tylko gorzej. Co jednak na swędzenie skóry tu i teraz? Skoro diagnoza tyle trwa, czy masz się drapać i drapać? Absolutnie nie. Dlatego tak ważne jest leczenie miejscowe – przede wszystkim kremy i maści na świąd, które przynoszą ulgę.

Co na swędzenie skóry? Cztery składniki aktywne

Co jest ważne w leku na świąd skóry? Oczywiście, żeby działał. Ale nie tylko. najważniejsze są też inne kwestie:

• żebyś krem na swędzenie mógł nałożyć na całe ciało;
• żebyś mógł go stosować długo, jeżeli trzeba;
• żeby nie wywoływał reakcji alergicznych;
• żeby po kuracji twoja skóra była w dobrym stanie.

Nowoczesne leki na swędzenie skóry to nie tylko sterydy. To przede wszystkim formuły oparte na naturalnych, bezpiecznych składnikach. A to cztery kluczowe.

1. Polidokanol – „wyłącznik” świądu. Działa na receptory czuciowe w skórze. Dosłownie „wyłącza” swędzenie. Natychmiast przynosi ulgę.
2. Zantalene – naturalna moc kojenia. Wycisza mocno nadwyrężoną skórę, redukuje pieczenie. To naturalny ekstrakt z pieprzu syczuańskiego. Jest bezpieczny dla skóry choćby przy długim stosowaniu.
3. Lanolina i Wazelina – fizjologiczny opatrunek. Uśmierzenie swędzenia to jedno, ale odbudowa i ochrona skóry to drugie. Lanolina i wazelina załatwiają te kwestie. Lanolina ma strukturę bliską naturalnym lipidom skóry. Głęboko regeneruje i uelastycznia naskórek. Wazelina tworzy warstwę okluzyjną, czyli blokującą – zatrzymuje wilgoć, odcina podrażnione miejsca od drażniących czynników zewnętrznych jak pot, drobnoustroje czy tarcie odzieży.

Jeśli maść na swędzenie, to najlepiej z wszystkimi tymi składnikami. Skutecznie i bezpiecznie, choćby przy długotrwałym używaniu.

Bezpieczny lek na świąd skóry – dlaczego nie sterydy i leki przeciwhistaminowe?

Leki sterydowe i przeciwhistaminowe na świąd to przez cały czas popularny wybór. Często są skuteczne. Ale ich stosowanie bywa ryzykowne i nie każdy może po nie sięgnąć.

• Sterydy – nie powinno ich się stosować bez konsultacji z lekarzem. Ingerują w układ hormonalny. Mogą prowadzić do atrofii naskórka – czyli sprawią, iż naskórek będzie cieńszy. Nie odbudowują bariery lipidowej, więc po skończeniu leczenia, twoja skóra nie jest w najlepszym stanie. Nie możesz też stosować ich zbyt długo – możesz uzależnić od nich swoją skórę. Nie wszędzie je na nałożysz – takich maści nie wolno stosować w miejscach wrażliwych, jak twarz czy okolice intymne.
• Doustne leki przeciwhistaminowe – wywołują senność. Ich stosowanie u dzieci, osób starszych czy kobiet w ciąży i karmiących piersią zawsze wymaga konsultacji lekarskiej. Przeciwwskazaniem do stosowania takich leków są m.in. jaskra czy niewydolność nerek lub wątroby.

Produktów z lanoliną i polidokanolem mogą bezpiecznie używać dzieci czy osoby starsze z cienką, pergaminową skórą. Możesz używać ich tak często i długo, jak chcesz – nie zniszczysz sobie nimi skóry, wręcz przeciwnie. Taki krem nałożysz też bezpiecznie na twarz czy w okolice miejsc intymnych.

Domowe sposoby na swędzenie

Leczenie świądu możesz uzupełnić domowymi sposobami, które przyniosą ci ulgę.

• Ochłodź swoją skórę podmuchem z wiatraka lub chłodną kąpielą (sama woda).
• Wietrz dom/mieszkanie.
• Unikaj przegrzania i pocenia się.
• Odpoczywaj.

Coś na świąd skóry zawsze w domowej apteczce

Coś na świąd zawsze warto mieć w domu. Krem na świąd z dobrym składem pomoże w wielu sytuacjach. A i sam świąd zawsze pojawia się niespodziewanie i nie wybiera pory dnia.

• Szybka pomoc przy ukąszeniach. Nie pozwól na rozdrapanie bąbla przez dziecko (co grozi nadkażeniem). Wycisz świąd polidokanolem.
• Ratunek dla alergika. Chemia domowa lub proszek do prania wywołał nagłe swędzenie dłoni? Składniki barierowe stworzą ochronny „opatrunek””, który odizoluje skórę od drażniącego czynnika.
• Pierwsza pomoc w sytuacjach intymnych. Podrażnienie po depilacji, tarcie odzieży podczas treningu czy dyskomfort proktologiczny – preparat barierowy przynosi ulgę, zanim umówisz się do lekarza.
• Wsparcie dla seniorów. Przesuszona skóra u osób starszych często swędzi najbardziej wieczorem i w nocy. Krem z lanoliną i wazeliną naniesiony przed snem zapewni spokojną noc bez uporczywego drapania.

Dobry, bezpieczny krem na świąd po prostu warto mieć. Wystarczy już kilka minut ostrego swędzenia, żeby stracić cierpliwość. Kto chciałby spędzić w takim stanie cały dzień czy noc? Zabezpiecz się w razie wypadku i podziękuj sobie później.

Stefania Jabłońska, Tadeusz Chorzelski, Choroby skóry, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa.

Jacek Szepietowski, Adam Reich, Świąd. Patomechanizm, klinika, leczenie, Wydawnictwo Termedia, Poznań.

L. Coderch, et al., „Efficacy of a new topical treatment for the management of pruritus”, Journal of Cosmetic Dermatology.