Style przywiązania – mapa relacji

Czyli o tym jak dzieciństwo ustawia naszą miłość, komunikację i konflikty w dorosłości

Czym są style przywiązania?
Style przywiązania to utrwalone sposoby szukania bliskości, wsparcia i regulowania emocji w relacjach. Kształtują się wcześnie – na bazie doświadczeń z opiekunami – ale ich przejawy widać przez całe życie, szczególnie w najbliższych związkach. John Bowlby (twórca teorii przywiązania) traktował przywiązanie jako biologiczny system zwiększający szanse przeżycia danej jednostki – w stresie uruchamia ona dążenie do bezpiecznej bliskości z „figurą przywiązania” tzn. osobą, do której dziecko zwraca się w sytuacji zagrożenia (najczęściej matka bądź inny bliski opiekun). U dorosłych zachowania przywiązaniowe aktywują się zwłaszcza w stresie i chorobie, kiedy tak jak we wczesnych okresach rozwojowych, szukamy „bezpiecznej bazy” w drugiej osobie.

Dlaczego dzieciństwo „wchodzi” w dorosłą miłość?
Wczesne doświadczenia – to czy opiekun był dostępny, wrażliwy na potrzeby dziecka a przede wszystkim przewidywalny w swoich zachowaniach – budują wewnętrzne modele operacyjne tzn. mentalne mapy tego, „jacy są inni” (czy będą dostępni i pomocni) oraz „jaki jestem ja” (czy zasługuję na akceptację i wsparcie). Te modele pomagają przewidywać dostępność wsparcia i wpływają później na to, jak wybieramy i tworzymy relacje romantyczne.
To, jak dorosły odpowiada na sygnały dziecka, ale też to jak dorośli traktują siebie nawzajem, staje się dla dziecka lekcją, jak wyglądają bliskie związki oraz z jakimi oczekiwaniami wejdzie w przyszłe relacje.

Miłość romantyczna jako proces przywiązaniowy
Cindy Hazan i Philip Shaver (1987, 1994) zaproponowali, by miłość romantyczną rozumieć jako formę przywiązania. Według nich podobne mechanizmy biologiczne i emocjonalne działają w diadzie niemowlę–opiekun i w parze dorosłych. W stresie szukamy ukojenia u partnera, a wzorce reakcji przypominają style przywiązania opisane u dzieci przez Mary Ainsworth (bezpieczny, lękowo-ambiwalentny, unikający).

A co z „chemią” i „iskrą”? – trójkąt Sternberga
Oprócz przywiązania doświadczamy także miłości, która jest wielowymiarowa i obecna w wielu formach naszych związków. Robert Sternberg w swojej trójskładnikowej teorii miłości, wyróżnił: intymność, namiętność i zaangażowanie. Intymność to poczucie bliskości i zrozumienia, wzajemne wsparcie, dzielenie się przeżyciami i działanie dla dobra partnera. Namiętność rozumiana jest jako pociąg fizyczny w relacji – jako nie tylko pożądanie ale też tęsknotę, ekscytację a czasem trudne emocje, takie jak zazdrość.
Decyzja o chęci pracy na rzecz związku, podejmowaniu wysiłku przy rozwiązywaniu problemów i szukaniu kompromisów, to w teorii Sternberga zaangażowanie.

Między czułością a kłótnią
W nawiązaniu do oceny jakości związku, warto jeszcze zwrócić uwagę na to w jaki sposób się komunikujemy. Kurt Hahlweg (1996), aby scharakteryzować jakość stosunków partnerskich wymienił trzy najważniejsze wymiary: wzajemność w komunikacji, intymność oraz zachowania w kłótni.

Jak kochają osoby z różnym stylem przywiązania?

Styl bezpieczny
Osoby z bezpiecznym stylem lubią bliskość i dobrze się w niej czują. Ufają, iż druga strona jest obecna i godna zaufania, a w codzienności widać u nich więcej wyrozumiałości, gotowości do wsparcia i chęci do pracy nad sytuacjami trudnymi.

Styl lękowo-ambiwalentny
Bliskość jest bardzo ważna, ale towarzyszy jej stały niepokój o trwałość relacji.

Styl lękowo-unikowy (unikający)
U osób w stylu unikowym przy bliskim kontakcie gwałtownie włącza się dystans.

Co na ten temat mówią badania?
W polskich badaniach H. Liberskiej i D. Suwalskiej (2011) wykazano istotne związki między stylem przywiązania partnerów a jakością relacji.

Dlaczego pary w stylu bezpiecznym częściej są stabilne?
Bezpieczny wzorzec przywiązania, charakteryzuje się łatwiejszą drogą rozwoju i większą możliwością utrzymania zdrowej relacji.

A jeżeli mamy różne style wobec różnych osób?
To całkowicie normalne.

Podsumowując…
Styl przywiązania nasz czy partnera, można traktować jak mapę, która mówi o wcześniejszych doświadczeniach i pokazuje obszary, w których warto szukać wsparcia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej diagnozy ani terapii. jeżeli doświadczasz trudności w relacjach, warto skorzystać z pomocy specjalisty.

Maria Michałowska

BIBLIOGRAFIA:

Juroszek, W., Haberla, O., Kubeczko, W. (2012). Zależności między stylami przywiązania a intymnością, namiętnością i zaangażowaniem u narzeczonych, Fides et Ratio, Tom 2, Nr 10, s. 91–101.
https://stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/06-12-2.pdf (dostęp 25.08.2025, godz. 15:00).

Kozłowska, M. (2010). Style przywiązania a preferencje wartości we wczesnej dorosłości, Psychologia Rozwojowa, Tom 15, Nr 2, s. 77–88.
https://ejournals.eu/czasopismo/psychologia-rozwojowa/artykul/style-przywiazania-a-preferencje-wartosci-we-wczesnej-doroslosci (dostęp 24.08.2025, godz. 15:00).

Plopa, M. (2008a). Psychologia rodziny. Teoria i badania. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Liberska, H., Suwalska, D. (2011). Styl przywiązania a relacje partnerskie we wczesnej dorosłości, Psychologia Rozwojowa, Tom 16, Nr 1, s. 25–39.
https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/8c6d0fcf-f408-478e-8afb-2e3101de8181/content (dostęp 24.08.2025, godz. 18:00).

Ludwikowska-Świeboda, K. (2022). Adult Attachment Styles and Psychosocial Health, Journal of Education, Health and Sport, Vol. 12, no. 8, pp. 36–51.
https://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2022.12.08.004 (dostęp 21.08.2025, godz. 19:00).

Marchwicki, P. (2006). Teoria przywiązania J. Bowlby’ego, Seminare Poszukiwania Naukowe, Tom 23, s. 365–383.
https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/seminare_poszukiwania_naukowe/2006-tom-23/seminare_poszukiwania_naukowe-r2006-t23-s365-383.pdf (dostęp 22.08.2025, godz. 19:00).

Olesiński, P. (2013). Rozwojowe ujęcie Trójczynnikowej Teorii Miłości Sternberga – trójwarstwowa miłość, Psychologia Rozwojowa, Tom 18, Nr 2, s. 9–18.
https://doi.org/10.4467/20843879PR.13.007.1180 (dostęp 25.08.2025, godz. 12:00).

Ślaski, S. (2019). Style przywiązania z partnerem i przyjaciółmi a cechy osobowości u kobiet współuzależnionych, Polskie Forum Psychologiczne, Tom 24, Nr 4, s. 443–466.
https://doi.org/10.14656/PFP20190404 (dostęp 23.08.2025, godz. 18:00).