Raport „Analiza stanu wiedzy i kompetencji studentów kierunków medycznych w obszarze badań klinicznych” przygotowało Polskie Towarzystwo Studentów Farmacji (PTSF) we współpracy ze Stowarzyszeniem na Rzecz Dobrej Praktyki Badań Klinicznych w Polsce (GCPpl). W badaniu wzięło udział 1002 respondentów. Wśród nich znalazło się 799 studentów kierunków medycznych oraz 203 przedstawicieli branży badań klinicznych. Ponad połowę ankietowanych stanowili studenci farmacji. Była to najliczniejsza grupa uczestników badania.
Autorzy raportu podkreślają, iż studenci traktują sektor badań klinicznych jako atrakcyjną i perspektywiczną ścieżkę kariery. Branża kojarzy im się z innowacyjnością, pracą w międzynarodowym środowisku i możliwością rozwoju specjalistycznych kompetencji. Dla wielu osób istotny jest także udział w procesie opracowywania nowych terapii. Badanie pokazuje jednak, iż zainteresowanie nie zawsze idzie w parze z poczuciem przygotowania do pracy. Między oczekiwaniami studentów a oceną własnych kompetencji pojawia się wyraźna luka. Ten wniosek przewija się przez wiele wyników przedstawionych w raporcie.
Chcą pracować przy badaniach klinicznych, ale nie czują się gotowi
Jeden z głównych wniosków raportu jest bardzo wymowny. Studenci uznają badania kliniczne za atrakcyjny kierunek rozwoju zawodowego. Jednocześnie jedynie 3,3% respondentów deklaruje pełną gotowość do rozpoczęcia pracy w tej branży.
Autorzy zwracają uwagę, iż nie jest to efekt całkowitego braku wiedzy o badaniach klinicznych. Większość respondentów poprawnie definiowała badanie kliniczne. Wielu studentów znało również podstawowe zagadnienia związane z funkcjonowaniem tego sektora. Znacznie słabiej wypadła natomiast wiedza dotycząca praktycznych aspektów pracy. Respondenci mieli trudności między innymi z zagadnieniami dotyczącymi organizacji badań klinicznych, podziału odpowiedzialności między uczestnikami procesu, terminologii branżowej czy dokumentacji badawczej. Zdaniem autorów oznacza to, iż część studentów postrzega branżę jako atrakcyjne miejsce pracy, ale nie zna jeszcze w pełni realiów jej funkcjonowania.
– Badanie wskazuje na wyraźną rozbieżność pomiędzy postrzeganą atrakcyjnością sektora badań klinicznych a oceną poziomu przygotowania do pracy w branży – czytamy we wnioskach z badania.
Studenci i eksperci wskazują ten sam problem
Podobne wnioski płyną zarówno z odpowiedzi studentów, jak i opinii osób pracujących w branży badań klinicznych. Ponad połowa studentów uważa, iż uczelnie powinny zwiększyć liczbę zajęć dotyczących badań klinicznych lub wprowadzić osobny przedmiot poświęcony tej tematyce. Respondenci chcieliby również lepiej poznać ścieżki kariery w badaniach klinicznych, role członków zespołów badawczych, organizację badań oraz nowoczesne technologie wykorzystywane w tym sektorze. Jeszcze bardziej krytycznie przygotowanie studentów oceniają przedstawiciele rynku. Blisko 80% ekspertów uznało praktyczne przygotowanie kandydatów za niskie lub bardzo niskie. Około 70% negatywnie oceniło także przygotowanie zapewniane przez uczelnie.
Eksperci najczęściej wskazywali braki związane ze znajomością dokumentacji badawczej, zasad Dobrej Praktyki Klinicznej (GCP), struktury badań klinicznych oraz podziału ról w zespołach badawczych. Zwracali też uwagę na niewystarczającą znajomość procedur stosowanych w codziennej pracy. W ich ocenie głównym problemem nie jest brak wiedzy medycznej. Większym wyzwaniem pozostaje przygotowanie do pracy w rzeczywistym środowisku badań klinicznych.
– Uczelnie przekazują studentom podstawową wiedzę na temat badań klinicznych, jednak w ograniczonym stopniu przygotowują ich do praktycznej pracy w branży – czytamy w podsumowaniu badania.
Czy farmacja powinna uczyć więcej o badaniach klinicznych?
Wyniki badania pokazują, iż zarówno studenci, jak i przedstawiciele branży dostrzegają potrzebę większego nacisku na praktyczne przygotowanie do pracy. Największym zainteresowaniem cieszą się praktyki i staże. Wysoko oceniane są również warsztaty oraz szkolenia prowadzone przez osoby na co dzień pracujące przy badaniach klinicznych.
Autorzy raportu rekomendują rozwijanie programów stażowych i mentoringowych. Zachęcają także do większego udziału przedstawicieli branży w procesie kształcenia. Wśród rekomendacji znalazło się również rozszerzenie programu nauczania o zagadnienia związane z dokumentacją badawczą, zasadami GCP i funkcjonowaniem zespołów badawczych. Dla środowiska farmaceutycznego temat wydaje się szczególnie istotny. Studenci farmacji stanowili największą grupę respondentów. Jednocześnie coraz więcej osób rozważa badania kliniczne jako jedną z możliwych ścieżek kariery zawodowej.
Raport stawia więc ważne pytanie: czy obecny model kształcenia farmaceutów nadąża za zmianami zachodzącymi na rynku? Zainteresowanie badaniami klinicznymi nie budzi wątpliwości. Znacznie słabiej wygląda jednak poczucie gotowości do pracy w tym sektorze. To właśnie ten rozdźwięk może w kolejnych latach stać się jednym z największych wyzwań dla uczelni i pracodawców.
