Staza to najważniejsze narzędzie stosowane przez personel medyczny w celu uzyskania dostępu naczyniowego. W praktyce medycznej stosuje się wielorazowe i jednorazowe. Oba rozwiązania mają swoje wady i zalety, jednak nie zawsze stosowane są zgodnie z instrukcjami, co może zwiększać ryzyko zakażeń u pacjentów, w tym zakażeń miejsce wkłucia. Jednocześnie brakuje precyzyjnych wytycznych ich obsługi.
Na łamach czasopisma naukowego „Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece” ukazał się artykuł pt. „Wielorazowe stazy: wyzwania, bezpieczeństwo i potrzeba zmian w praktyce klinicznej” autorstwa Julii Szymczyk oraz Wioletty Mędrzyckiej-Dąbrowskiej. W publikacji przedstawiono badania, których celem była ocena dostępności informacji na temat czyszczenia staz dostępnych na rynku, zarówno jednorazowych, jak i wielorazowych.
Staza – czym jest?
Staza jest elastyczną opaską, która umożliwia uwidocznienie żyły przed uzyskaniem dostępu naczyniowego (miejsca wprowadzenia kaniuli, miejsca iniekcji, podawania leków drogą dożylną). To podstawowe narzędzie w pracy m.in. personelu pielęgniarskiego i lekarskiego, bez którego niemożliwe byłoby wykonanie podstawowych czynności klinicznych.
W praktyce najczęściej spotykamy się ze stazami wielorazowego użytku, które wykonane są z porowatego materiału. w tej chwili nie są jednak dostępne precyzyjne wytyczne dotyczące ich czyszczenia, co może zwiększać ryzyko zakażeń, w tym zakażeń miejsca wkłucia. Chociaż dystrybutorzy staz podają informacje o dezynfekcji chusteczkami, praniu chemicznym i autoklawowaniu, to żadna z tych metod nie jest na tyle optymalna czasowo i efektywna, żeby była stosowana w środowisku medycznym. Z kolei stazy jednorazowego użytku, które eliminują konieczność czyszczenia, generują wzrost produkcji odpadów z tworzyw sztucznych i wpływają na środowisko.
Brak zaleceń dotyczących dezynfekcji staz
W badaniu opublikowanym na łamach czasopisma „Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece” przeprowadzono analizę, która obejmowała wyszukiwanie informacji na stronach internetowych producentów i dystrybutorów staz. Analiza obejmowała metody czyszczenia, zalecenia producenta oraz specyfikację produktu.
Uzyskane dane ze stron internetowych wskazują, iż informacje dotyczące czyszczenia staz wielorazowych są niewystarczające. Większość staz dostępnych na rynku nie posiada sprecyzowanych zaleceń producenta w zakresie sterylizacji czy dezynfekcji.
„Pojawiają się hasła, takie jak sterylizacja, pranie, namaczanie w środkach dezynfekcyjnych, stosowanie chusteczek do dezynfekcji – żadna z tych metod nie jest optymalna czasowo oraz skuteczna. Nie istnieje jedna zalecana metoda dezynfekcji wielorazowych staz. Może to rodzić wątpliwości co do bezpieczeństwa ich stosowania w jednostkach medycznych, gdzie najważniejsze jest minimalizowanie ryzyka zakażeń” – podkreśliły autorki badania.
Staza jednorazowa czy wielorazowa? Co wybrać?
Jak podkreślają autorki badania – najlepszym wyborem jest korzystanie ze staz jednorazowych, ponieważ dostępne informacje na stronach internetowych są niewystarczające, by w sposób bezpieczny korzystać ze staz wielorazowych. Wynika to z tego, iż są one nośnikiem mikroorganizmów, takich jak: Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa oraz Acinetobacter spp., które mogą powodować zakażenia odcewnikowe.
Stosowanie staz jednorazowych eliminuje konieczność czyszczenia, jednak wyzwaniem wciąż pozostaje użytkowanie zgodnie z zaleceniami producenta. Istnieje bowiem ryzyko, iż personel medyczny w celu m.in. ograniczenia kosztów wykorzysta jednorazowe stazy wielokrotnie. To z kolei może prowadzić do podobnych zagrożeń, jak stosowanie staz wielorazowych. Dodatkowo stazy jednorazowe wpływają na środowisko, gdyż produkcja i utylizacja plastikowych materiałów przyczynie się do generowania odpadów i zanieczyszczenia środowiska. W badaniu podkreślono również brak wystarczającego zaplecza technicznego w wielu jednostkach leczniczych, co wiąże się z korzystaniem z niewłaściwych lub potencjalnie niebezpiecznych rozwiązań.
W publikacji wskazano, iż sterylizacja staz wielorazowych po każdym użyciu jest czasochłonna. Ponadto podkreślono również nieefektywność wskazywanych przez producentów metod czyszczenia:
- autoklawy – zbyt wysoka temperatura może zniekształcić plastikowe części stazy,
- spryskiwanie środkiem dezynfekującym – rozwiązanie nieefektywne czasowo, brakuje odpowiedniego miejsca do wyschnięcia, rozprowadzanie dezynfektantu może być nierównomierne,
- przecieranie chusteczkami dezynfekującymi – nieefektywne ze względu na materiałową strukturę stazy.
„Nie ma zatem jednej adekwatnej metody dezynfekcji, która pozwoliłaby na prawidłowe korzystanie z wielorazowego sprzętu. Sytuacja ta wymaga aktywnej interwencji ze strony zarządzających placówkami medycznymi oraz działów epidemiologicznych, które powinny wprowadzać odpowiednie zmiany w zakresie organizacji pracy i zaopatrzenia w bezpieczny sprzęt. Działy epidemiologiczne powinny opracowywać i wdrażać procedury dotyczące stosowania i czyszczenia staz, a także monitorować ich przestrzeganie przez personel medyczny. Niezbędne są także inwestycje w dostępność staz jednorazowych oraz edukacja personelu na temat adekwatnego korzystania z tego sprzętu zgodnie z zaleceniami producentów” – wskazano w publikacji.
Źródło: J. Szymczyk, W. Mędrzycka-Dąbrowska, „Wielorazowe stazy: wyzwania, bezpieczeństwo i potrzeba zmian w praktyce klinicznej”, Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece 2024;10(2):145-148
