Codzienne picie napojów słodzonych cukrem wiąże się z wyższym ryzykiem dwóch rodzajów raka wątroby – wynika z analizy przeprowadzonej przez naukowców z Kanady i Stanów Zjednoczonych. Badacze przyjrzeli się też sztucznym słodzikom, ale tu nie znaleźli twardych dowodów na podobny związek.
Do znanych czynników ryzyka raka wątroby zalicza się zakażenia wirusami HBV i HCV, nadmierne spożycie alkoholu, palenie tytoniu oraz zaburzenia metaboliczne, w tym otyłość, cukrzycę i stłuszczeniową chorobę wątroby (MASLD). Nowe ustalenia dopisują do tej listy napoje słodzone cukrem, określane skrótem SSBs.
Ryzyko wyższe choćby o 15 procent
Naukowcy przeanalizowali dane z 11 prospektywnych badań kohortowych – jednego z Europy i 10 ze Stanów Zjednoczonych. Objęły one 1 518 411 uczestników, których stan zdrowia śledzono średnio przez niemal 18 lat.
Każda dodatkowa puszka lub szklanka słodzonego napoju wypita w ciągu dnia wiązała się z 10 proc. wyższym ryzykiem raka wątrobowokomórkowego (HCC). Ryzyko wewnątrzwątrobowego raka dróg żółciowych rosło o 15 proc. Codzienne picie napojów typu „zero” lub „diet” nie zwiększało zachorowalności na raka wątroby.
— Potrzebujemy wysokiej jakości długoterminowych badań, aby dokładnie przeanalizować wpływ sztucznych słodzików na ryzyko raka, co nie oznacza automatycznie, iż są one w pełni bezpieczne — mówi dr Xuehong Zhang, współautor analizy i prodziekan ds. badań na Yale School of Nursing.Jak cukier szkodzi wątrobie
Metaanalizy z ostatnich lat łączą napoje słodzone z otyłością i cukrzycą typu 2, a badanie Framingham Heart Study wykazało bezpośredni związek między ich piciem a stłuszczeniem wątroby.
— To wysoce prawdopodobne, iż spożycie cukru prowadzi do otyłości i stanów zapalnych w organizmie, co z kolei może odgrywać rolę w rozwoju raka wątroby — zauważa dr Namrata Vijayvergia z Fox Chase Cancer Center w Filadelfii.Badacze wskazują też, iż wysoka dawka fruktozy bezpośrednio uszkadza komórki wątroby, a nadmiar cukru zaburza mikrobiom jelitowy, który zaczyna produkować szkodliwe związki chemiczne.
Słodziki wciąż bez jednoznacznej oceny
W 2023 r. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) sklasyfikowała aspartam jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi (grupa 2B), opierając się na ograniczonych dowodach.
— Dowody nie były wystarczająco silne, aby wyciągnąć ostateczne wnioski, dlatego temat ten wciąż budzi emocje w świecie nauki — przyznaje dr Longgang Zhao z Yale School of Nursing.Badanie z 2022 r. wykazało negatywny związek słodzików z rakiem wątroby wyłącznie u osób, które już chorowały na cukrzycę. Szacuje się, iż choćby 35 proc. przypadków HCC nie ma wyjaśnienia w dotychczas znanych czynnikach ryzyka.
— Wiemy, iż aż 60 proc. przypadków raka wątroby można skutecznie zapobiec. Kluczem jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu, ograniczenie alkoholu i ogólne dbanie o zdrowy styl życia — podsumowuje dr Zhang.
