Przez ponad pół wieku analizował ludzką psychikę, próbując dotrzeć do ukrytych mechanizmów umysłu. kilka osób wie jednak, iż twórca psychoanalizy przez kilkanaście ostatnich lat życia zmagał się z ciężką chorobą jamy ustnej i przeszedł dziesiątki bolesnych zabiegów chirurgicznych. Historia problemów zdrowotnych Sigmunda Freuda pokazuje, jak wyglądało leczenie stomatologiczne i chirurgiczne w pierwszej połowie XX w. – i jak ogromnym wyzwaniem był wówczas rak jamy ustnej.
Sigmund Freud (1856-1939), wybitny austriacki neurolog żydowskiego pochodzenia, przez większość życia był nałogowym palaczem cygar. Wypalał ich choćby kilkanaście dziennie, traktując palenie jako nieodłączny element pracy intelektualnej. Lekarze już na początku XX w. ostrzegali go przed konsekwencjami tego nawyku, jednak Freud nie zdecydował się na jego porzucenie. W 1923 r. u uczonego rozpoznano nowotwór jamy ustnej – raka podniebienia i szczęki. Choroba ta była wówczas szczególnie trudna do leczenia, a ówczesne metody chirurgiczne wiązały się z poważnym okaleczeniem pacjenta.
Dziesiątki operacji i proteza „potwór”
W kolejnych latach Freud przeszedł ponad trzydzieści operacji w obrębie jamy ustnej. Usuwano fragmenty tkanek objętych chorobą, co stopniowo prowadziło do powstania rozległych ubytków w szczęce i podniebieniu. Aby umożliwić mu normalne funkcjonowanie, wykonano specjalnie zaprojektowaną protezę oddzielającą jamę ustną od jamy nosowej. Aparat ten pozwalał mu mówić i przyjmować pokarmy, ale był niewygodny i powodował przewlekły ból oraz podrażnienia. Freud nazywał tę protezę „potworem” i wielokrotnie skarżył się w listach do bliskich na trudności związane z jego użytkowaniem. Mimo to aż do końca życia prowadził działalność naukową i przyjmował pacjentów.
Ból, który towarzyszył do końca
Do ostatnich lat życia twórca psychoanalizy zmagał się z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi, miał też poważne trudności ze spożywaniem pokarmów. Choroba postępowała mimo kolejnych zabiegów chirurgicznych. We wrześniu 1939 r. – gdy stan Freuda znacznie się pogorszył – lekarz spełnił jego prośbę o zakończenie cierpienia, podając śmiertelną dawkę morfiny.
Historia Freuda pokazuje, jak ogromną drogę przeszła stomatologia i chirurgia jamy ustnej w ciągu ostatniego stulecia. To, co dziś w wielu przypadkach można leczyć skutecznie i z zachowaniem relatywnie dobrej jakości życia pacjenta, w czasach tego wybitnego psychoanalityka oznaczało wieloletnie cierpienie i dramatyczne ograniczenia codziennego funkcjonowania. Nie były także dostępne współczesne metody radioterapii ani zaawansowane techniki rekonstrukcyjne. Pacjenci z rakiem jamy ustnej byli więc skazani na wieloletnie leczenie objawowe oraz stopniową utratę tkanek.
Źródła: Romm S., The oral cancer of Sigmund Freud, Clinical Plastic Surgery, 1983.
Lazaridis N., Sigmund Freud’s oral cancer, British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 2003.
Fot. autorstwa Max Halberstadt. Ten obraz pochodzący z zasobów Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych, oddziału Prints and Photographs division, jest dostępny pod numerem cph.3g04946.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Sigmund_Freud#/media/Plik:Sigmund_Freud_LIFE.jpg
