Kurzajki są łagodnymi zmianami stanowiącymi częsty problem dermatologiczny. Według danych statystycznych dotyczą około 7–12% populacji.1 Zmiany te często przebiegają bezobjawowo, jednak mogą powodować dolegliwości bólowe lub stanowić problem estetyczny.2
W okresie letnim, podczas korzystania z basenów, plaż i obiektów sportowych, wzrasta ryzyko transmisji zakażenia.3 adekwatna profilaktyka, rozpoznanie oraz leczenie zakażeń pozostają istotnym elementem praktyki farmaceutycznej.1
zakażeń pozostają istotnym elementem praktyki farmaceutycznej.1
Czym są kurzajki i jak dochodzi do zakażenia?
Kurzajki to infekcja skóry wywoływana przez wirus brodawczaka ludzkiego.1 Do zakażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt ze skórą nosiciela (najczęściej bezobjawowego) lub zainfekowaną powierzchnią.2
W naskórku dochodzi do nasilenia namnażania keratynocytów, czego efektem jest powstawanie charakterystycznych zmian o chropowatej powierzchni i barwie zbliżonej do koloru skóry.2, 4
Większość przypadków przebiega bezobjawowo. Niekiedy mogą towarzyszyć im świąd, uczucie ucisku lub dyskomfort, zwłaszcza gdy pojawiają się one na stopach i dłoniach.5 Okres od zakażenia do pojawienia się zmian skórnych może wynosić choćby kilka miesięcy, a obecność pojedynczej brodawki stwarza ryzyko przeniesienia wirusa i powstawania kolejnych zmian.2
Dlaczego brodawki częściej pojawiają się w okresie wakacyjnym?
Z powodu brodawek corocznie pomocy medycznej wymaga około 2% dorosłych i 6% dzieci, a ich pojawianie się jest silnie związane ze stylem życia, czynnikami środowiskowymi oraz kondycją skóry. Aktywność fizyczna, przebywanie w dużych skupiskach ludzi, chodzenie boso oraz korzystanie z basenów, wspólnych pryszniców i szatni znacząco zwiększa ryzyko zakażenia wirusem HPV.3
W okresie letnim wzrasta prawdopodobieństwo kontaktu skóry z potencjalnie zakażonymi powierzchniami. Ciepłe i wilgotne warunki, które ułatwiają przetrwanie wirusa, a także mikrourazy i miejsca zwiększonego ucisku skóry, szczególnie na stopach, ułatwiają wnikanie patogenu.3
Leczenie brodawek – skuteczna metoda walki z problemem
Leczenie brodawek jest trudne, ponieważ nie istnieje jedna metoda gwarantująca całkowite wyleczenie.6 Skuteczna profilaktyka, adekwatna diagnostyka oraz leczenie mają najważniejsze znaczenie w ograniczaniu ich dalszego rozprzestrzeniania się.1 Zwłaszcza, iż mogą przypominać odciski lub modzele.7
Zgodnie z wytycznymi w pierwszej kolejności zaleca się stosowanie preparatów o adekwatnościach keratolitycznych, których skuteczność potwierdził przegląd Cochrane z 2012 roku.7, 8 Zawarte w nich kwasy salicylowy oraz mlekowy zmiękczają i rozluźniają zrogowaciały, zakażony wirusem naskórek, co ułatwia jego stopniowe złuszczanie.4, 9 Ponadto, są one łatwo dostępne bez recepty i niedrogie, dzięki czemu stanowią atrakcyjną metodę leczenia pierwszego rzutu w warunkach domowych.6
Przykładem takiego produktu jest Brodacid. To preparat złożony, który oprócz substancji czynnych zawiera dodatek dimetylosulfotlenku zwiększającego ich przenikanie oraz wzmacniającego działanie keratolityczne kwasów. Jest to produkt bezpieczny o czym świadczy fakt, iż można go rekomendować pacjentom od 2. roku życia.9
Farmaceutyczne tipy, czyli o czym pamiętać przy rekomendacji Brodacidu
Aby zapewnić pacjentowi jak najlepszą opiekę warto poświęcić kilka minut na rozmowę, w której farmaceuta poruszy najważniejsze kwestie związane z leczeniem kurzajek. Nieregularne stosowanie, zbyt szybkie przerwanie terapii czy brak odpowiedniego przygotowania zmiany przed aplikacją może znacząco zmniejszyć skuteczność terapii i zwiększyć ryzyko nawrotu i rozprzestrzeniania się kurzajek.
Poniżej przedstawiono najważniejsze kwestie.
- W prosty sposób wyjaśnij mechanizm działania leku oraz omów prawidłowy sposób użycia leku:
- najpierw brodawkę należy odmoczyć, a następnie usunąć zrogowaciały naskórek. Pozwoli to łatwiej przenikać kwasom w głąb zakażonych tkanek.4
- następnie należy nałożyć płyn przy użyciu aplikatora i odczekać, aż preparat wyschnie, tworząc białą warstwę. 9
- Podkreśl, iż ważnym jest, aby preparat nie miał kontaktu ze zdrową skórą, ponieważ może to prowadzić do podrażnień.9
- zdrową skórę można zabezpieczyć tłustym kremem lub wazeliną.
- Wyraźnie zaznacz, iż preparat nie usuwa brodawki natychmiast, a jego skuteczność wymaga regularnego, codziennego stosowania przez kilka miesięcy.4
Pacjent z brodawką w aptece – case study
Poniżej przedstawiono dwa przykłady sytuacji, z którymi farmaceuta może spotkać się w codziennej praktyce aptecznej. Zaprezentowane scenariusze pokazują, jak przeprowadzić wywiad, udzielić pacjentowi kluczowych informacji oraz zwrócić uwagę na elementy istotne dla skuteczności leczenia i prawidłowego stosowania preparatu.
SYTUACJA 1: mężczyzna ze zmianą na dłoni
Przypadek: Do apteki zgłasza się 35-letni mężczyzna ze zmianą na wewnętrznej powierzchni dłoni. Prosi farmaceutę o poradę, ponieważ to pierwsza taka sytuacja i nie wie, czym ona jest. Na podstawie krótkiego wywiadu farmaceuta dowiaduje się, iż mężczyzna często uczęszcza na siłownię, gdzie korzysta ze wspólnych sprzętów oraz pryszniców. Zmiana pojawiła się kilka tygodni temu i przeszkadza pacjentowi w codziennym funkcjonowaniu. W dodatku jest nieestetyczna.
Postępowanie: Na podstawie wywiadu oraz posiadanej wiedzy farmaceuta rozpoznaje, iż zmiana na dłoni to brodawka. Zaleca zatem pacjentowi zastosowanie produktu keratolitycznego, który wykazuje wysoką skuteczność, co potwierdzają badania. Brodacid to lek zawierający kwasy salicylowy i mlekowy, które zmiękczają zrogowaciały naskórek, dzięki czemu niszczą zakażone wirusem komórki. Farmaceuta instruuje jak odpowiednio przygotować skórę przed zastosowaniem leku oraz zabezpieczyć przed dalszym rozprzestrzenianiem się. Podkreśla, iż produkt należy stosować dwa razy dziennie przez kilkanaście dni.2, 9 Na końcu podkreśla, iż Brodacid, stosowany zgodnie z zaleceniami, jest wygodnym i skutecznym rozwiązaniem do leczenia brodawek w warunkach domowych.
SYTUACJA 2: 8-latek ze zmianą na stopie
Przypadek: Do apteki zgłasza się mama. Na podeszwie stopy u jej 8-letniego syna pojawiło się kilka zmian. Prosi farmaceutę o poradę, ponieważ nie jest pewna, czym one są i obawia się, iż mogą pojawić się kolejne. Szuka produktu, który będzie bezpiecznym rozwiązaniem.
Postępowanie: Farmaceuta prosi mamę o opis zmian. Dowiaduje się, iż są one nierówne, chropowate, a na ich powierzchni widoczne są małe czarne kropki, dzięki czemu może stwierdzić, iż są to kurzajki.4,7 Z obawy o dalsze rozprzestrzenianie się brodawek, zwłaszcza iż dziecko uczęszcza na basen, farmaceuta zaleca produkt o udowodnionej skuteczności, który może być bezpiecznie stosowany u dzieci. Brodacid to lek zawierający kwasy salicylowy i mlekowy, które zmiękczają zrogowaciały naskórek, dzięki czemu niszczą zakażone wirusem komórki. Instruuje mamę jak odpowiednio przygotować skórę przed zastosowaniem leku oraz jak ją zabezpieczyć, aby zapobiec rozwojowi kolejnych kurzajek.2,9 Na końcu podkreśla, iż Brodacid, stosowany zgodnie z zaleceniami, jest wygodnym i skutecznym rozwiązaniem do leczenia brodawek w warunkach domowych.
Kurzajki są zmianami łagodnymi, ale mogą wywoływać dyskomfort, dolegliwości bólowe oraz łatwo się rozprzestrzeniać. Edukowanie pacjentów w zakresie profilaktyki, rozpoznawania zmian oraz leczenia, jest kwestią kluczową zwłaszcza w okresie wakacyjnym. Preparaty zawierające kwas salicylowy i mlekowy, takie jak Brodacid, pozostają rekomendowaną metodą leczenia pierwszego rzutu. Rola farmaceuty polega nie tylko na rekomendacji produktu, ale też na adekwatnym instruktażu, ponieważ to właśnie regularność i prawidłowa aplikacja w dużej mierze decydują o skuteczności terapii.
Bibliografia
- Zhu, P., Qi, R. Q., Yang, Y., Huo, W., Zhang, Y., He, L., Wang, G., Xu, J., Zhang, F., Yang, R., Tu, P., Ma, L., Liu, Q., Li, Y., Gu, H., Cheng, B., Chen, X., Chen, A., Xiao, S., Jin, H., … Gao, X. H. (2022). Clinical guideline for the diagnosis and treatment of cutaneous warts (2022). Journal of evidence-based medicine, 15(3), s. 284–301. DOI: https://doi.org/10.1111/jebm.12494. Pobrano z: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9825897/
- McLaughlin J. i Shafritz A. (2011). Cutaneous Warts. Journal of Hand Surgery, 36A, s. 343-344. DOI: doi:10.1016/j.jhsa.2010.11.036. Pobrano z: https://www.jhandsurg.org/article/S0363-5023(10)01450-4/abstract
- Witchey, D. J., Witchey, N. B., Roth-Kauffman, M. M. i Kauffman, M. K. (2018). Plantar Warts: Epidemiology, Pathophysiology, and Clinical Management. The Journal of the American Osteopathic Association, 118(2), s. 92–105. DOI: https://doi.org/10.7556/jaoa.2018.024. Pobrano z: https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.7556/jaoa.2018.024/html
- Goyal Stec, M. i Majewski, S. (2006). Leczenie brodawek skórnych wywołanych przez wirusy brodawczaka ludzkiego. Postępy Dermatologii i Alergologii, 12(4), s. 157–160. Pobrano z: https://www.termedia.pl/Special-paper-Treatment-of-cutaneous-warts-induced-by-human-papillomaviruses-HPV-,7,6551,1,1.html
- org (2023). Overview: Warts. Dostęp [15.06.2026]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279586/
- Bacelieri, R. i Johnson, S. M. (2005). Cutaneous warts: an evidence-based approach to therapy. American family physician, 72(4), s. 647–652. Pobrano z: https://www.aafp.org/afp/2005/0815/p647
- Sterling, J.C., Gibbs, S., Haque Hussain, S.S., Mohd Mustapa, M.F. i Handfield-Jones, S.E. (2014), British Association of Dermatologists’ guidelines for the management of cutaneous warts 2014. British Journal of Dermatology, 171: s. 696-712. DOI: https://doi.org/10.1111/bjd.13310. Pobrano z: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjd.13310
- Kwok, C. S., Gibbs, S., Bennett, C., Holland, R. i Abbott, R. (2012). Topical treatments for cutaneous warts. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012(9), CD001781. DOI: https://doi.org/10.1002/14651858.CD001781.pub3. Pobrano z: https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD001781.pub3/full
- Grupa INCO S.A. (2013). Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g, płyn na skórę – charakterystyka produktu leczniczego. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych. Pobrano z: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/medicinal-products/1157/characteristic
